H4 Stoffen

• Natuurkunde / Scheikunde
• Middelbare school
• vmbo
• Leerjaar 2

Stoffen

Hoofdstuk 4

Stofeigenschappen

§1

Leerdoelen K

Stofeigenschappen

• Kleur
• Geur
• Brandbaarheid
• Oplosbaarheid
• Elektrische geleiding
• Dichtheid

Suiker

• Wat zit hier in? *
• Ingrediënten: Kristalsuiker.

Kristalsuiker is een zuivere stof

Mengsels en Zuivere stoffen

• Wat zit hier in? *
• Ingrediënten: Koolzuurhoudend water, suiker,
  fructose, thee-extract⁽¹⁾ (0,3%),
  voedingszuren (citroenzuur, appelzuur),
  zuurteregelaar (trinatriumcitraat),
  citroensap van geconcentreerd sap (0,1%),
  aroma's, antioxidant (ascorbinezuur),
  zoetstof (steviolglycosiden van Stevia).
  ⁽¹⁾Rainforest Alliance Certified. More information on ra.org.

Ice-Tea is een mengsel

Oplossingen / suspensies

• Als je suiker in een glas heet water doet, verdwijnen de kristallen.
• Is suiker verdwenen?
• Nee!  Het is opgelost in de vloeistof (kan je thuis proeven).
• Een oplossing is doorschijnend.
• Als het niet doorschijnend is, dan is dit een suspensie (Fanta). *
• Bij een suspensie zweven kleine deeltjes in de vloeistof.

Koffie

• Gooi water over de koffiebonen
• Wat gebeurd er dan?
• Het water krijgt de kleur en de smaak
• De koffie gaat door het filter.
• De bonen blijven achter*

Oplosmiddel

Residu

Filtraat

Bezinken

• In een glas zit water en zand.
• Je mengt dit
• Wat zal er uiteindelijk met het zand gebeuren?
• Dit noem je bezinken 
• Dit werkt alleen bij suspensies niet bij oplossingen*

Indampen

• Wat nou als we een oplossing willen scheiden?
• Bijvoorbeeld: water met zout
• Wat gebeurd er als we dit verwarmen?
• Water verdampt, zout blijft.
• Dit noem je indampen
• Werkt bij oplossingen en suspensies.*

Leerdoelen K

Lezen en maken met potlood

• Hoofdstuk 4
• Introductie
  
  
• Paragraaf 1:
  
• Opdracht 1 t/m 11 

Smeltpunt en kookpunt

§2

Leerdoelen K

Fasen en faseovergangen

• Als een stof veranderd van fase noemen we dit een faseovergang.
  
  
• Een stof veranderd van fase bij bepaalde temperaturen.
  
  
• Veel vloeistoffen bewaar je afgesloten. 
• Zodat de stof niet kan verdampen.
  
  
• Als stoffen snel verdampen noemen we dat vluchtig.* 
  

Smeltpunt, stolpunt en kookpunt

• Het smeltpunt, kookpunt en stolpunt van een zuivere stof is altijd hetzelfde.
• Deze staan vermeld in BINAS.
  
  
• Bij het smeltpunt gaat een stof van een vaste fase naar een vloeibare fase.
• Bij het stolpunt gaat een stof van een vloeibare fase naar een vaste fase.
• Bij het kookpunt gaat een stof van een vloeibare fase naar een gas fase,

Smeltpunt, stolpunt en kookpunt

Leerdoelen K

Veilig werken met stoffen

§3

Leerdoelen K

Gevaarlijke stoffen

• Stoffen kunnen bijvoorbeeld ontvlambaar of irriterend zijn.
  
  
• Het kan gebeuren dat een kind iets inslikt.
• Hiervoor is de gifwijzer bedacht.*

Etiketten

• Op het etiket van een gevaarlijke stof staan een aantal dingen vermeld:

1. De concentratie van de stof
2. Pictogrammen of Gevarensymbolen
3. P- en H-zinnen (Precaution en Hazard)

• Deze informatie kun je ook vinden op veiligheidskaarten.
• Hier staat op wat de gevaren zijn en wat te doen bij een ongeluk.

Gevarensymbolen

Veilig werken

• Op school werk je al met een aantal veiligheidsmaatregelen.

1. Labjas
2. Veiligheidsbril
3. Goede ventilatie

• Meng nooit stoffen met elkaar!

Milieubewust werken

• Veel gevaarlijke stoffen mogen niet in het milieu terecht komen.
• Sommige stoffen worden opnieuw gebruikt (recycling).
• Andere stoffen komen bij het chemisch afval
• Sommige gevaarlijke stoffen thuis kunnen bij het klein chemisch afval (kca).

Leerdoelen K

Lezen en maken met potlood

• Hoofdstuk 4
• Paragraaf 1:
  
• Opdracht 1 t/m 11 
  
  
• Paragraaf 2:
  
• Opdracht 1 t/m 10
  
  
• Paragraaf 3:
  
• Opdracht 1 t/m 13