Wonen en huishouden, les 3 Hygiënische en gezonde leefomgeving
Wonen en huishouden MZ,
les 3 Hygiënische en gezonde leefomgeving
Onderdelen in deze les
Wonen en huishouden MZ,
les 3 Hygiënische en gezonde leefomgeving
LESDOELEN, WEEK 3:
Je kunt benoemen wat HDL- en ADL-activiteiten zijn.
Je kunt uitleggen hoe je de zelfredzaamheid van cliënten stimuleert.
Je kunt beschrijven wat de Schijf van Vijf inhoudt.
Je kunt benoemen wat aandachtspunten zijn bij het samenstellen van een gezonde maaltijd.
Je kunt beschrijven wat aandachtspunten zijn bij hygiëne en voedsel.
Je kunt benoemen wat het belang is van bewegen en sporten.
Je kunt beschrijven hoe je een cliënt kunt stimuleren om meer te bewegen.
Een huis is een veilige basis.
Tenminste, dat hoort het te zijn.
Een prettig en veilige leefomgeving draagt bij aan de kwaliteit van leven.
Als (persoonlijk) begeleider ondersteun je de cliënt bij het op orde houden van zijn leefomgeving.
Je kunt onderscheid maken tussen huishoudelijke dagelijkse levensverrichtingen (HDL) en algemene dagelijkse levensverrichtingen (ADL).
Huishoudelijke dagelijkse levensverrichtingen
Huishoudelijke dagelijkse levensverrichtingen (HDL) zijn de handelingen die noodzakelijk zijn in het huishouden. Denk daarbij aan het opruimen en schoonhouden van de leefruimten, de zorg voor kleding en textiel en vaak ook de zorg voor voeding. Als de leefomgeving op huishoudelijk vlak niet in orde is, is het voor cliënten moeilijk om zich er thuis te voelen. Van een vieze ruimte vol stof en troep wordt niemand blij. Een ordelijk huishouden geeft rust en schept duidelijkheid.
Algemene dagelijkse levensverrichtingen
Algemene dagelijkse levensverrichtingen zijn de handelingen die mensen dagelijks verrichten. Het begrip ADL gebruik je meestal om te bepalen in welke mate een cliënt zelfredzaam is. Onder ADL-activiteiten (of: zelfzorgactiviteiten) vallen bijvoorbeeld:
eten en drinken;
bewegen en lopen;
een zinvolle activiteit ondernemen (hobby en sport);
sociaal contact (vriendschappen) aanknopen en onderhouden;
aan- en uitkleden;
plassen en ontlasting hebben;
lichamelijke hygiëne.
Je kunt cliënten op verschillende manieren motiveren, bijvoorbeeld:
complimenten geven;
zelf je afspraken nakomen;
grote taken opdelen in deeltaken;
cliënten stimuleren om mee te denken;
laten zien dat je vertrouwen in de cliënt hebt;
cliënten aandacht en ondersteuning geven;
duidelijke regels hanteren en ze zelf niet overtreden;
een vrolijk radioprogramma opzetten terwijl jullie aan het werk zijn;
taken geven die niet te moeilijk of te makkelijk zijn, maar liefst uitdagend;
kleine werkteams maken om samen een klus te doen;
plannen.
Zelfredzaamheidsradar:
De ZelfredzaamheidsRadar brengt in beeld wat een cliënt nog zelf kan en wat hij minder goed of niet meer kan
GEZOND ETEN
Schijf van vijf:
Om mensen te laten zien wat gezond eten is, heeft het voedingscentrum de Schijf van Vijf bedacht. De opzet is dat je elke dag genoeg voedingswaarde binnenkrijgt uit elk van de vijf vakken. En dat je daarbij volop varieert.
Het Voedingscentrum heeft de Schijf van Vijf samengevat in zeven aanbevelingen:
Eet veel groenten en fruit.
Kies vooral volkoren producten, zoals volkorenbrood, volkorenpasta en zilvervliesrijst.
Kies meer voor plantaardig voedsel en minder voor dierlijke producten. Minder vlees en ei, meer peulvruchten, noten en vleesvervangers. Varieer met vis.
Neem voldoende magere of halfvolle zuivel, maar niet meer dan nodig.
Eet elke dag een handje ongezouten noten.
Kies zachte of vloeibare smeer- en bereidingsvetten, zoals olie, halvarine en vloeibaar bak- en braadvet.
Drink voldoende, zoals kraanwater, thee en koffie.
Maaltijden samenstellen
Het plannen van een maaltijd begint met de vraag: wat eten we vandaag? En morgen? En de rest van de week? Het is handig om een dag- of weekmenu en een boodschappenlijstje te maken. Kijk altijd eerst in de koelkast, diepvries en voorraadkast. Welke voedingsmiddelen zijn niet meer zolang houdbaar en kun je nu goed gebruiken? Zoek voor elke maaltijd een goed recept. Dat is zowel bij het boodschappen doen als straks bij het koken het halve werk.
Bij het samenstellen van maaltijden let je op een hele rij punten:
de doelgroep, degenen die de maaltijd gaan opeten dus. Je houdt rekening met:
persoonlijke dieetvoorschriften: bijvoorbeeld cliënten die geen suiker, zout, dierlijk vet, varkensvlees of gluten eten;
wat ieder graag lust en wat juist niet;
de leeftijd en de voedingsgewoonten en -voorkeuren die daarbij horen;
de hoeveelheden per persoon en in totaal;
het aantal mensen dat mee-eet: als de groep groot is, kook je liever iets makkelijks;
Voeding en hygiëne
Bedrijven en organisaties die zich bezighouden met de bereiding van voeding moeten zich aan een groot aantal richtlijnen houden. Het doel hiervan is dat de voedingsmiddelen zo weinig mogelijk risico lopen op besmetting met ziekteverwekkers. HACCP is de naam voor dit controle proces. Dat staat voor Hazard Analyses of Critical Control Points. In het Nederlands betekent dat: risicoanalyse van essentiële beheer punten. Het doel van HACCP is: voorkom dat je ziekteverwekkers verspreidt door hygiënisch te werken. Een preventieve werkwijze dus.
Gezond bewegen
Bewegen is gezond. Het helpt je fit en vitaal te blijven. Maar niet alleen fysiek. Bewegen helpt ook tegen psychische klachten. Door te bewegen, maakt je lijf een stofje dat endorfine heet. Bewegen is van grote invloed op de kwaliteit en dus plezier van leven. Bewegen is belangrijk om je lichaam en geest gezond te houden.
Sport of bewegen?
De termen sporten en bewegen worden wel eens door elkaar gehaald.
Toch zijn het twee verschillende dingen.
Bewegen gaat over het verplaatsen van je lichaam. Denk daarbij aan wandelen, fietsen of zwemmen. Maar ook aan huishoudelijke taken, zoals stofzuigen, tuinieren of klussen. Bewegen doe je de hele dag, vaak ook zonder erbij na te denken. Mensen bewegen in hun vrije tijd, maar ook tijdens studie of werk.
Sporten is een intensievere manier van bewegen die een grotere inspanning van je lijf vraagt. Sporten doe je bewust en dus meer doelgericht. Wanneer bewegen overgaat in sporten is voor iedereen verschillend. Vaak wordt de stelregel aangehouden dat wanneer de beweging een gestructureerd karakter krijgt, je van sporten spreekt.
Stimuleren om meer te bewegen
Bewegen is gezond, maar het is niet voor alle cliënten vanzelfsprekend. Sterker nog, veel cliënten met een verstandelijke beperking houden er niet van. Ook jongeren kunnen lui zijn en ouderen zijn soms moeilijk in beweging te krijgen. Jij als (persoonlijk) begeleider kunt daar verandering in brengen. Het werkt enorm stimulerend als jij het goede voorbeeld geeft en enthousiasme uitstraalt. Het helpt ook als je je niet laat belemmeren door de beperkingen van je cliënten, maar met creatieve oplossingen komt.
Het Kenniscentrum Sport en Bewegen heeft beweegrichtlijnen opgesteld voor verschillende doelgroepen. Die maken duidelijk hoeveel mensen zouden moeten bewegen.
Bewegen en beweegactiviteiten
Bewegen is gezond en dus heel belangrijk.
Je kunt drie vormen van bewegen onderscheiden:
functioneel bewegen: in je werk als (persoonlijk) begeleider kun je de dagelijkse beweging van cliënten inzetten om te werken aan doelen. Langer zelfstandig wonen bijvoorbeeld, maar ook kleinere doelen zoals zelfstandig opstaan uit een stoel of zelfstandig eten. Andere voorbeelden van functioneel bewegen zijn: de was opvouwen, boodschappen sjouwen en de tafel afruimen;
preventief bewegen: professionals zoals een fysiotherapeut of beweegagoog zetten beweging in om achteruitgang te voorkomen;
recreatief bewegen: hierbij zet je beweging in voor het plezier en de ontspanning van je cliënten. Vaak heeft de activiteit dan ook een sociaal karakter: met andere mensen in contact komen of eenzaamheid tegengaan. Recreatief bewegen is een laagdrempelige manier van bewegen.
Sport
Bewegen is noodzakelijk voor je gezondheid, maar sporten heeft vaak ook nog een ander doel. Voor veel mensen is sporten een uitlaatklep, een manier om zich beter in hun vel te voelen. Veel mensen vinden sporten ook leuk omdat het een sociale activiteit is, bijvoorbeeld bij teamsport. Bewegen is voor iedereen belangrijk. Gelukkig zijn er ook voor mensen met een beperking veel mogelijkheden om toch te sporten. Gehandicaptensport Nederland ontwikkelt daarvoor allerlei programma's en projecten. Verder hebben veel voetbalverenigingen in grotere gemeentes zogenoemde G-teams. Dit zijn teams speciaal voor mensen met een beperking.
Sociaal netwerk
Een sociaal netwerk is een groep mensen die je om je heen hebt verzameld. Vaak sta je er niet bij stil, maar een sociaal netwerk is erg waardevol. Een sociaal netwerk helpt mensen hun leven in te richten en zich prettig en verbonden te voelen. Zo draagt een sociaal netwerk bij aan het welzijn in praktische zin en emotionele zin.
Vitaal netwerk
Een goed netwerk is niet hetzelfde als een groot netwerk. Er zijn cliënten die een groot netwerk hebben waarvan de meeste contacten bestaan uit professionals en mensen die ze maar af en toe zien of alleen kennen van de supermarkt. Een klein netwerk met vooral vrienden en familie kan juist een heel sterk netwerk zijn.
Netwerkcirkel
Met de netwerkcirkel van Lensink kun je het netwerk van een cliënt in kaart brengen. Is het netwerk groot of klein? Veelzijdig of eenzijdig? Zijn er voldoende hulpbronnen aanwezig? In de netwerkcirkel heeft de cliënt vier schillen om zich heen: mensen die heel dicht bij de cliënt staan (de intimi), vrienden, bekenden en ten slotte diensten. Denk hierbij aan hulpverlening in de breedste zin van het woord. In de schil van bekenden zet je de mensen die misschien vrienden kunnen worden. Naast de vier schillen is de cirkel ook verdeeld in vier kwadranten: familie, cliënten, professionals en samenleving.
HUISWERK:
Je gaat hier oefenen met de theorie uit het hoofdstuk Hygiënische en gezonde leefomgeving.
Maak verwerkingsopdrachten niveau 3 of 4. Afhankelijk welk niveau je volgt.
ZIJN ER NOG VRAGEN?
