H3 - Vraag en aanbod (3.13 t/m 3.17)

• Economie
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 4

Welkom

4 vwo ECONOMIE  ||  2025-2026

Programma

• Vorige les
• Theorie
  
• Lesdoelen
• Aan de slag

Proportioneel variabele kosten:

1. kosten die evenredig met de omzet stijgen of dalen
2. kosten die meer dan evenredig toenemen als de omzet stijgt
3. kosten die minder dan evenredig toenemen bij een stijgende omzet

In welke grafiek is geen sprake van proportioneel variabele kosten?

1. 
2. 
3. 
4. 

100 producten kosten gemiddeld € 2 per product. Bij een omvang van 200 producten stijgt de prijs naar € 2,50. Hier is sprake van:

1. proportioneel variabele kosten
2. progressief variabele kosten
3. degressief variabele kosten

Wat is een mogelijke oorzaak van progressief variabele kosten?

1. hogere arbeidsproductiviteit
2. uitbreiding productiecapaciteit
3. efficiënte arbeidsverdeling
4. werknemers krijgen overuren dubbel uitbetaald

TO

GTK

TW

Winstmarge

TO - TK

TK/Q

P * Q

GO - GTK

Leerdoelen

Met TO en TK een formule voor TW opstellen. 

Verklaren dat de producten winst maakt als de opbrengsten hoger zijn dan de kosten en di zowel grafisch als rekenkundig onderbouwen. 

De verschillende punten van break-even grafisch en rekenkundig bepalen.

De vergelijkingen van MO, MK en MW grafisch en rekenkundig gebruiken bij het bepalen van de productieomvang waarbij maximale winst wordt behaald. 

Maximale winst berekenen en grafisch weergeven.

Toelichten dat uitbreiding van de productie winstgevend/verliesgevend is voor de producent als we MO en MK vergelijken. 

Wat zou een doelstelling kunnen zijn van een bedrijf?

Hoe bereken je winst?

Winst

TO - TK

TO = p x q

TK = Tck + tvk of GTK x q

Maar ook (GO - GTK) x q --> de winst per product keer het aantal producten. 

GO = TO : q = p x q : q ofwel P.

GTK = TK : q

Doelstellingen

Kostendekkend

• Break-even --> geen winst en geen verlies. 

Maximale winst of minimaal verlies

• Een zo groot mogelijke winst
• Een zo klein mogelijk verlies. 

De doelstelling is bepalend voor hoeveel producten een bedrijf gaat produceren.

Grafiek

BEP 

(break-even punt)

BEA 

(break-even punt)

break-even prijs 

break-even omzet 

Break even in een grafiek

Marginale kosten en opbrengsten

De marginale kosten zijn de extra kosten die een onderneming heeft als de productie met één eenheid wordt uitgebreid.

De marginale opbrengsten zijn de extra opbrengsten die een onderneming krijgt bij de verkoop van één extra eenheid. 

(Je hebt één bakkersoven!)

     Marginale

       kosten 

      en winst

   (MK en MW)

Samengevat

Je blijft bakkers aannemen zolang 

MO > MK. Tot je op het punt komt dat MO = MK (TW maximaal). Hierna wordt MO < MK, dus stop je met extra bakkers aannemen.

Maximale winst

MW = 0  --> Dus je berekent het punt waarbij de maximale winst is behaald. Vanaf dat punt kost het meer om te produceren dan het oplevert. 

MW = MO - MK --> dus bij een maximale winst is MO gelijk aan MK. Je kan de maximale winst berekenen door MO gelijk te stellen aan MK 

Marginale analyse

MK = ΔTK : Δq

MO = ΔTO : Δq

MW = ΔTW : Δq of MO - MK

Als MO groter is dan MK stijgt de winst als de afzet stijgt. 

Als MK groter is, dan daalt de winst bij extra afzet.

Doelstelling:

max winst.

MO=MK

Wat is de break-even
afzet

1. 100 stuks
2. 7.300 stuks
3. 400 stuks
4. 4.700 stuks

bea = break-even afzet
bep = break-even punt
beo= break-even omzet

Wat is waar?

A

B

C

.

1. A=bea, B=bep A = beo
2. A=bep, B=beo, C = bea
3. A=beo, B=bea, vlak stippellijn = bea

Maximale winst is bij een hoeveelheid van

1. 60
2. 40
3. 50
4. 90

Wat zijn de marginale kosten van de 1.000e fiets?

1. 350
2. 1850
3. 1950
4. 2400

TK = 10q + 60

Wat zijn de marginale kosten?

1. MK = 60
2. MK = 50
3. MK = 10
4. MK = 6

TO = 600Q
TK = 200Q+10.000
Wat zijn de extra opbrengsten als ik 1 product meer maak? Dus wat is de marginale opbrengst (=MO)

1. 600
2. 200
3. 400
4. 10.000

Maximale winst = Minimaal verlies

1. JUIST
2. ONJUIST

Leerdoelen

Met TO en TK een formule voor TW opstellen. 

Verklaren dat de producten winst maakt als de opbrengsten hoger zijn dan de kosten en di zowel grafisch als rekenkundig onderbouwen. 

De verschillende punten van break-even grafisch en rekenkundig bepalen.

De vergelijkingen van MO, MK en MW grafisch en rekenkundig gebruiken bij het bepalen van de productieomvang waarbij maximale winst wordt behaald. 

Maximale winst berekenen en grafisch weergeven.

Toelichten dat uitbreiding van de productie winstgevend/verliesgevend is voor de producent als we MO en MK vergelijken. 

Aan het werk

Maken tot en met 3.17

Nakijken

• Wat heb je goed gedaan?
• Wat kun je beter doen?

Lees de tekst

• Onderstrepen
• Samenvatten