Adem in, adem uit... - Een les over stress & prestatiedruk

• Burgerschap
• Mentorles
• Basisschool
• Groep 7,8

Introductie

Deze les gaat over mentale gezondheid. De les gaat aan de hand van video’s, vragen, stellingen en opdrachten dieper in op stress & prestatiedruk en hoe je hiermee om kunt gaan. Wij adviseren deze les voor groep 7/8 van het PO.

Instructies

Voorbereiding

Lesinstructie

De lesinstructie kun je downloaden bij instructies en staan uitgeschreven per slide in de les. Deze vertelt je precies wat je moet doen en geeft suggesties voor vervolgvragen en bied ruimte of te differentiëren.

Benodigdheden 

• Digibord met wifi
• Download het werkblad en print die uit voor de leerlingen

Instructies

1. Algemene Sterrenstof instructie.pdf

2. Lesinstructies - Adem in, adem uit.pdf

Werkbladen

3. Werkblad - Adem in, adem uit.pdf

Vertel de leerlingen dat deze les gaat over stress en prestatiedruk. De les gaat aan de hand van video’s, vragen, stellingen en (creatieve) opdrachten dieper in op verschillende onderwerpen die te maken hebben met dit thema zoals druk om te presteren, omgaan met stress en manieren om te ontspannen. 

Tip: maak kort een aantal afspraken met elkaar voor als jullie met elkaar in gesprek gaan over dit onderwerp (luisteren, respect hebben, niet uitlachen, elkaar laten uitpraten, etc.). 

Schrijf voor jezelf op

Laat de leerlingen deze vraag individueel beantwoorden op hun werkblad. Vraag daarna klassikaal wie het cijfer wil delen. Check voor het beantwoorden van de vraag of iedereen weet wat stress is. 

Vervolgvragen:

• Is dit cijfer elke dag hetzelfde of schommelt het per dag? 
• Waardoor is deze stress ontstaan? 
• Kan stress ook goed voor je zijn? 
• Vind je het moeilijk of makkelijk om met stress om te gaan? 

Bekijk de video waarin de jongerenexperts in gesprek gaan met elkaar.

Klassikale vraag 

Bespreek met de leerlingen wat het verschil is tussen stress en prestatiedruk. 

Suggesties: 

Prestatiedruk is het gevoel dat je iets heel goed moet doen of dat je het idee hebt dat er iets van je wordt verwacht. Bijvoorbeeld bij een sport of op school. Stress is het gevoel dat je daardoor krijgt in je lichaam.

Individuele opdracht 

Laat de leerlingen een tekening van zichzelf maken. Laat hen met kruisjes aangeven op welke plekken zij stress in hun lichaam voelen. Ze kunnen verschillende kleuren, meer of minder kruisjes of andere symbolen gebruiken om aan te geven hoe sterk de stress op een bepaalde plek voelt. Bespreek daarna klassikaal wat de leerlingen hebben getekend.

Vervolgvragen:

• Hoe voelt stress? 
• Hoe adem je als je stress hebt?
• Wat gebeurt er met je spieren? Span je die aan of word je juist heel slap? 
• Wat ga je doen als je stress voelt? Word je bijvoorbeeld heel wiebelig, ga je veel praten of word je stiller?

Bekijk de video waarin de jongerenexperts in gesprek gaan met elkaar.

Eens of oneens. Bespreek klassikaal 

Bespreek de stelling klassikaal. Bij ‘eens’ steken de leerlingen hun hand op. Bij ‘oneens’ doen ze hun armen over elkaar. Vraag een aantal leerlingen waarom zij het eens of oneens zijn met de stelling.

Vervolgvragen:

• Waarom kan het fijn voelen om bij een groep te horen?
• Hoe kan iemand zich voelen als diegene niet bij een groep hoort?
• Hoe kunnen we er als klas voor zorgen dat iedereen het gevoel heeft erbij te horen?

Bekijk de video waarin de jongerenexperts in gesprek gaan met elkaar.

Schrijf drie dingen voor jezelf op.

Laat de leerlingen drie momenten opschrijven waarop zij stress ervaren. Bespreek daarna klassikaal. 

Suggesties:

• Voor een toets 
• Voor een spreekbeurt 
• Voor een sportwedstrijd 
• Bij het ontmoeten van nieuwe mensen 
• Als je verliefd bent 

Vervolgvragen: 

• Hoe ga je met stress om tijdens deze momenten?
• Wat helpt jou om weer tot rust te komen? 

Bespreek in tweetallen

Laat de leerlingen in tweetallen een fout bespreken die zij ooit hebben gemaakt, bijvoorbeeld tijdens een wedstrijd, op school of tijdens een ruzie met een vriend of vriendin. Laat hen ook bespreken welke les zij door deze fout hebben geleerd. Het kan helpen om eerst zelf een fout te benoemen en te vertellen wat je daarvan hebt geleerd. Loop actief rond om te controleren hoe de opdracht verloopt. 

Benoem dat iedereen dus weleens fouten maakt en dat dat heel menselijk is. Van fouten kun je juist veel leren! 

Voorbeelden:

• De fout: ik begon veel te laat met leren, waardoor ik veel stress voelde en een onvoldoende haalde. De les: op tijd beginnen met leren, zodat ik met meer zelfvertrouwen de toets kan maken.

• De fout: ik liep met mijn telefoon in mijn hand over straat, waardoor ik tegen een paal aan liep. De les: goed opletten op straat en mijn telefoon wegleggen. 

• De fout: ik maakte een vervelende opmerking tegen een klasgenoot, waardoor diegene erg verdrietig werd. De les: goed nadenken over wat ik tegen iemand zeg en wat dat met diegene kan doen. 

Klassikale energizer 

Leg uit dat we het commando spel gaan spelen. 

De leerlingen gaan achter hun tafel staan en lopen op hun plaats. Geef verschillende commando’s:

‘Commando peace!’: de leerlingen staan stil en maken met hun handen een peace-teken.

‘Commando hoog!’: de leerlingen staan stil en doen hun handen hoog in de lucht.

‘Commando hart!’: de leerlingen staan stil en maken met hun handen een hartje.

De leerlingen mogen de beweging alleen nadoen als je eerst het woord ‘commando’ zegt. Zeg je alleen ‘hart!’ en doet iemand de beweging toch na? Geef die leerling dan met z’n allen een daverend applaus en vier de fout!

Herhaal dit een aantal rondes.

Bekijk de video waarin de jongerenexperts in gesprek gaan met elkaar.

Bespreek in tweetallen 

Controleer vooraf klassikaal of iedereen begrijpt wat een verwachting is. Vraag bijvoorbeeld: wat betekent het als iemand iets van jou verwacht? Een verwachting is wat jij of iemand anders denkt dat je moet doen, kunnen of halen. Laat de leerlingen daarna in tweetallen bespreken of er mensen zijn die verwachtingen van hen hebben en welke verwachtingen dit zijn. Bespreek de antwoorden vervolgens klassikaal.

Let op: dit kan persoonlijk of kwetsbaar zijn. Laat leerlingen zelf bepalen wat zij wel en niet willen delen. Leerlingen vertellen alleen over hun eigen ervaringen.

Vervolgvragen:

• Hebben anderen deze verwachtingen echt uitgesproken, of denk jij dat zij dit van je verwachten?
• Welk gevoel geven deze verwachtingen jou? Denk bijvoorbeeld aan druk, schuldgevoel, verdriet of boosheid.
• Hoe ga je met deze verwachtingen om?

Eens of oneens? Bespreek klassikaal

Bij ‘eens’ steken de leerlingen hun hand op. Bij ‘oneens’ doen ze hun armen over elkaar. Vraag een aantal leerlingen waarom zij het eens of oneens zijn met de stelling.

Vervolgvragen:

• Wanneer heb je jezelf met een ander vergeleken?
• Hoe voelde je je toen?
• Kan vergelijken je onzeker maken?
• Kan vergelijken je ook motiveren? Hoe?

Bekijk de video waarin de jongerenexperts in gesprek gaan met elkaar.

Bespreek klassikaal 

Bespreek met de leerlingen hoe ze zich voelen na het doen van de ademoefening.

Schrijf drie dingen voor jezelf op.

Laat de leerlingen drie dingen opschrijven die hen helpen om te ontspannen.

Suggesties:

• Een rondje lopen
• Een spelletje doen
• Afspreken met een vriend of vriendin 
• Sporten 
• Iets creatiefs doen 
• Dansen 

Bekijk de video waarin de jongerenexperts in gesprek gaan met elkaar.

Bekijk de video waarin de jongerenexperts in gesprek gaan met elkaar.

Klassikaal

Zet de muziek aan en laat de leerlingen door het lokaal dansen. Gebruik hiervoor de afspeelknop in de slide.

Zodra de muziek stopt, staat iedereen stil als een standbeeld. Een leerling die nog beweegt, gaat op zijn of haar stoel zitten. Ga door totdat de muziek is afgelopen of totdat er nog een paar leerlingen over zijn.

Individuele opdracht

Laat de leerlingen de opdracht individueel maken. Bespreek daarna klassikaal wat zij hebben opgeschreven of getekend. Laat leerlingen die dat willen vertellen waar zij ontspannen en blij van worden.

Bekijk de video waarin de jongerenexperts in gesprek gaan met elkaar.

Dit is een inspirerende quote om de les mee af te sluiten. Lees deze hardop voor in de klas.

• Leerkracht
• Iemand die je vertrouwt (ouders/verzorgers, vrienden, familie) 
• Kindertelefoon: 0800-0432

Vertel dat dit het einde van de les is en vraag of de leerlingen nog vragen hebben. Controleer kort hoe de leerlingen de les afsluiten. 

Vraag bijvoorbeeld:

• Hoe voel je je na deze les?
• Is er nog iets wat je niet begrijpt?
• Wil iemand na de les nog even apart praten?

Herinner de leerlingen eraan dat zij na de les bij de leerkracht terechtkunnen wanneer de les iets bij hen heeft losgemaakt.

Dankjewel voor het volgen!