Instituties en representatie (Maatschappijwetenschappen vwo), les 3: Terugblik quiz

• newEditor
• Maatschappijwetenschappen
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 4-6

Introductie

Terugblik met een quiz van elf vragen over politieke instituties, representatie, democratie en legitimiteit.

BINDING · POLITIEKE INSTITUTIES

Quiz

Terugblik: Instituties en representatie

Les 3 van 3. Leerlingen beantwoorden individueel; bespreek na elke paar vragen kort de antwoorden. Image credit: Hermann Luyken / Wikimedia Commons, CC0

Vul in: volkssoevereiniteit

Bij volkssoevereiniteit komt de macht van regeerders van de burgers, die via algemene verkiezingen bepalen welke partijen macht krijgen.

volkssoevereiniteit

burgers

verkiezingen

geweldsmonopolie

rechters

Syllabus 15.2. Verwachte fout: geweldsmonopolie, dat een bevoegdheid van de staat is.

Welk kenmerk hoort bij de staat als politieke institutie?

A

Het recht om wetten te maken zonder verkiezingen

B

Verplicht lidmaatschap van een politieke partij

C

Geweldsmonopolie en monopolie op belastingheffing

D

Het monopolie op informatievoorziening

Syllabus 15.1. Verwachte fout: het monopolie op informatievoorziening, dat juist bij een democratie ontbreekt.

Welke bewering over politieke instituties klopt?

A

Ze geven houvast en stabiliteit, maar kunnen veranderd worden

B

Ze liggen vast en kunnen nooit veranderen

C

Ze bestaan alleen als geschreven wetten

D

Ze gelden alleen voor politieke partijen

Syllabus 15.1. Verwachte fout: alleen geschreven wetten. Informele regels tellen ook mee.

Wat betekent het voor partijen dat er meer zwevende kiezers zijn?

A

Minder mensen gaan stemmen

B

Partijen zijn minder stabiel en brengen groepen moeilijker samen

C

Partijen krijgen meer leden

D

Partijen hoeven wensen niet meer af te wegen

Syllabus 15.1. Verwachte fout: de eerste optie. Zwevende kiezers stemmen wel, maar wisselen.

Waarom is een volledig afspiegelend parlement vaak moeilijk te realiseren?

A

Het kiesstelsel verbiedt kandidaten uit minderheden

B

Partijen mogen geen kandidaten selecteren

C

Burgers mogen niet vrij kiezen

D

Bij vrije verkiezingen zijn sommige groepen over- of ondervertegenwoordigd

Syllabus 15.2. De afleiders zijn onjuist: bij vrije verkiezingen kiezen burgers zelf.

Zet op volgorde: representativiteit beoordelen

1

Bepaal het aandeel van de groep in de bevolking

2

Bepaal het aandeel in de volksvertegenwoordiging

3

Trek een conclusie over onder- of oververtegenwoordiging

4

Bereken het verschil in procentpunten

Syllabus 15.2 en A3.3. Verwachte fout: de conclusie voor de berekening zetten.

Wat houdt inclusief burgerschap in?

A

Alle volwassenen die permanent in het land verblijven krijgen dezelfde rechten

B

Alle inwoners, ook kinderen, mogen stemmen

C

Alleen geboren staatsburgers hebben volledige rechten

D

Alle partijen krijgen evenveel zetels

Syllabus 15.2, zesde vereiste. Verwachte fout: iedereen mag stemmen, ook kinderen.

Een land houdt vrije verkiezingen, maar verbiedt het oprichten van politieke partijen. Welke vereiste ontbreekt?

A

Vrijheid van meningsuiting

B

Inclusief burgerschap

C

Vrijheid van vereniging

D

Meerdere informatiebronnen

Syllabus 15.2. Het land is verzonnen. Verwachte fout: vrijheid van meningsuiting, die er in deze casus niet bij hoeft te ontbreken.

Wat is de kloof tussen burger en politiek?

Goed antwoord: een deel van de burgers voelt zich niet vertegenwoordigd door de politieke partijen. Verwachte fout: zeggen dat burgers niet stemmen. Syllabus 15.2.

Een partij verliest een stemming, maar steunt de parlementaire democratie nog. Waarom?

A

Ze heeft zelf het geweldsmonopolie

B

Verliezers hebben geen politieke binding

C

Haar visie is verwoord en de democratische spelregels zijn gevolgd

D

De rechter heeft de uitslag aangepast

Syllabus 15.3. Verwachte fout: de tweede optie. Juist binding blijft bestaan.

Hoe hangen legitimiteit en politieke binding samen?

A

Ze versterken elkaar: legitimiteit versterkt binding en andersom

B

Legitimiteit ontstaat alleen door dwang

C

Binding ontstaat pas als het systeem faalt

D

Legitimiteit verkleint de binding

Syllabus 15.3. Verwachte fout: denken dat het eenrichtingsverkeer is.

Hoe zeker voel je je over dit onderwerp?

1

Heel zeker

2

Redelijk zeker

3

Niet zo zeker

4

Helemaal niet zeker

Gebruik de uitslag om te bepalen of je een onderdeel herhaalt.

BINDING · POLITIEKE INSTITUTIES

Goed gedaan!

Politieke instituties geven regels en organisaties, representatie en representativiteit laten zien of burgers zich vertegenwoordigd voelen, en legitimiteit houdt het systeem stabiel.