V E R S
les 2/12
A S S I S T E N T H O R E C A E N V O E D I N G · E N T R E E
De opdracht goed begrijpen
Je leidinggevende geeft je een opdracht. Hoe weet je dat je alles goed begrijpt?
Les 2 · Bereidt assisterende werkzaamheden voor
V E R S
les 2/12
A S S I S T E N T H O R E C A E N V O E D I N G · E N T R E E
De opdracht goed begrijpen
Je leidinggevende geeft je een opdracht. Hoe weet je dat je alles goed begrijpt?
Les 2 · Bereidt assisterende werkzaamheden voor
Over deze les: les 2 van de serie Vers, beroepslessen voor de opleiding Assistent horeca, voeding of voedingsindustrie (mbo Entree, niveau 1), ongeveer 35 minuten. Studenten leren wat ze over een opdracht moeten weten, hoe ze nagaan of ze die goed begrijpen en hoe ze een taak in stappen opdelen.
Koppeling: kwalificatiedossier Entree (crebo 23301), basisdeel. Werkproces B1-K1-W1 Bereidt assisterende werkzaamheden voor: de assistent krijgt instructie en informatie over het uit te voeren werk, de werkvolgorde, de te volgen procedures, de beschikbare tijdsduur en de kwaliteit van te bereiken resultaten. Hij gaat na of hij alles begrepen heeft en vraagt zo nodig door of vraagt om voor te doen. Resultaat: de assistent heeft de opdracht goed begrepen, is op de hoogte van werkprocedures, kwaliteitsnormen en eindtijd en heeft een plan hoe het werk aan te pakken. Gedrag: luistert actief naar zijn leidinggevende of ervaren collega; laat duidelijk merken wanneer hem iets niet duidelijk is; let goed op bij het voordoen van handelingen; deelt zijn werk op in stappen en brengt er een logische volgorde in aan; stemt een gekozen of aangepaste werkvolgorde tijdig af met zijn leidinggevende of een ervaren collega.
Foto: Kristin Hardwick (StockSnap), CC0 Image credit: Kristin Hardwick (StockSnap), CC0 Image credit: LessonUp
L E E R D O E L E N
LES 2
Na deze les:
1
Je kan vier dingen noemen die je over een opdracht moet weten.
2
Je kan een opdracht in je eigen woorden herhalen.
3
Je kan een taak opdelen in stappen in een logische volgorde.
Leerdoelen: lees ze kort voor. Aan het eind van de les kiezen studenten welk doel ze nog lastig vinden.
S T A R T V R A A G
LES 2
Je krijgt een opdracht. Je snapt het niet helemaal. Wat doe je?
Ik vraag het meteen
Ik kijk wat anderen doen
Ik begin en zie het wel
Ik wacht af
Startvraag: er is nog geen goed of fout. Laat de uitslag zien en vraag een paar studenten waarom ze dit kozen. Veel mensen durven niet te vragen. Aan het eind van de les weten ze waarom vragen juist laat zien dat je goed werkt.
K E R N B E G R I P
LES 2
K E R N B E G R I P
Werkinstructie
Uitleg over hoe je een taak doet. Stap voor stap. Op papier, of je leidinggevende vertelt het.
Kernbegrip: een werkinstructie beschrijft hoe je een taak uitvoert, in vaste stappen. In het kwalificatiedossier staat dat de assistent instructie krijgt over het werk, de werkvolgorde, de procedures, de tijd en de kwaliteit. Een procedure is een vaste manier van werken in het bedrijf. Vraag: wie heeft op stage al eens een werkinstructie op papier gezien? Waarvoor was die?
O P D R A C H T K R I J G E N
LES 2
Zo krijg je een opdracht
Je leidinggevende vertelt het. Of het staat op papier:
Een recept of productiekaart: wat en hoeveel
Een lijstje op het bord
Een werkinstructie bij een machine
Uitleg: in een restaurantkeuken hangt vaak een lijst met voorwerk. In een bakkerij of fabriek werk je met productiekaarten: daarop staat wat en hoeveel er gemaakt moet worden. Bij machines hangt vaak een werkinstructie. Lees zo'n papier altijd helemaal, ook als je denkt dat je het al weet. Vraag studenten welke papieren ze op hun stage zien hangen.
Foto: Design by Matt (StockSnap), CC0 Image credit: Design by Matt (StockSnap), CC0
V R A A G
LES 2
Wat is een werkinstructie?
Een lijst met de werktijden
Uitleg hoe je een taak doet
Een briefje met je loon
Een bestelling van een gast
Antwoord: B. Een werkinstructie legt stap voor stap uit hoe je een taak doet. Een rooster met werktijden, een loonstrook of een bon van een gast zijn ook papieren op je werk, maar geen werkinstructie.
W E R K I N S T R U C T I E
LES 2
O P D R A C H T B E G R E P E N ?
Wat moet ik doen?
Hoeveel, en hoe moet het eruitzien?
Hoe laat moet het klaar zijn?
Wat heb ik nodig?
Vertel de opdracht kort terug.
Weet je een antwoord niet?
Vraag het meteen aan je leidinggevende. Dat is beter dan raden.
Uitleg: deze vragen komen uit het werkproces: wat je moet doen, de kwaliteit, de eindtijd en wat je nodig hebt. Laat studenten de kaart toepassen op een opdracht uit het lokaal, bijvoorbeeld: zet voor de lunch tien bekers en borden klaar. Welke vragen kun je dan al beantwoorden, en welke niet?
S N A P J E H E T ?
LES 2
Herhaal in je eigen woorden
Vertel de opdracht kort terug. Dan hoort je leidinggevende of je het goed begrijpt.
Snap je iets niet? Zeg het meteen. Vraag of iemand het voordoet. Let dan goed op.
Uitleg: herhalen in je eigen woorden heet ook wel terugkoppelen. Je leidinggevende hoort dan meteen of er een misverstand is. Het kwalificatiedossier zegt: de assistent luistert actief, laat duidelijk merken wanneer iets niet duidelijk is en let goed op bij het voordoen. Doe het even voor: geef een student een korte opdracht en laat die hem terugvertellen.
V R A A G
LES 2
Noor doet voor hoe je een taart snijdt. Wat doe jij?
Je ruimt alvast de bakken op
Je kijkt even op je telefoon
Je begint zelf aan een taart
Je kijkt goed en vraagt door
Antwoord: D. Als iemand iets voordoet, let je goed op. Snap je een stap niet, dan vraag je door. Daarna doe je het zelf, terwijl Noor nog kijkt. Opruimen, op je telefoon kijken of al beginnen: dan mis je hoe het moet.
S T A P V O O R S T A P
LES 2
Maak een plan
Een grote taak deel je op in kleine stappen. Zet ze in een logische volgorde.
Wil je het anders doen? Overleg dat eerst met je leidinggevende.
Uitleg: in het werkproces staat dat de assistent zijn werk opdeelt in stappen, er een logische volgorde in aanbrengt en een gekozen of aangepaste volgorde op tijd afstemt met zijn leidinggevende. Logisch betekent: wat eerst moet, doe je eerst. Je wast bijvoorbeeld je handen voordat je eten aanraakt, en je pakt alles erbij voordat je begint.
O P V O L G O R D E
LES 2
Bram vraagt: maak twintig broodjes kaas. Zet de stappen in de goede volgorde.
Uitleg: laat studenten eerst zelf sorteren en bespreek dan. Handen wassen komt eerst, want daarna raak je eten aan. Alles klaarzetten voordat je begint, scheelt heen en weer lopen. Vraag: welke stap kun je niet omdraaien? En welke wel? Leg erbij: werkt het bedrijf anders, dan volg je de werkinstructie van het bedrijf.
C A S U S
LES 2
Cateraar De Bonte Pan, 9.00 uur
Leidinggevende Dewi zegt: maak de lunchbakken klaar voor een vergadering. Om half twaalf rijden we weg.
Dan loopt ze snel weg. Je weet niet voor hoeveel mensen. Je weet ook niet wat erin moet.
Wat doe jij?
Bespreek in tweetallen: welke vragen stel je aan Dewi? Schrijf er drie op.
Opdracht: ongeveer 5 minuten, in tweetallen. Voorbeeldantwoord: Voor hoeveel mensen is de lunch? Wat moet er in de bakken? Is er een lijst of productiekaart? Hoe moet het eruitzien? Waar zet ik de bakken neer als ze klaar zijn? Is er iemand met een allergie? Daarna vertel je de opdracht kort terug aan Dewi. Je loopt dus achter haar aan of vraagt een ervaren collega, en je begint niet op de gok.
Hulp voor wie vastloopt: gebruik de vragen op de werkinstructiekaart Opdracht begrepen?
Extra voor snelle studenten: zet je eigen werk in vijf stappen op volgorde.
V R A A G
LES 2
Je wilt eerst de saus maken en dan de groente. De werkinstructie zegt het andersom. Wat doe je?
Je overlegt eerst met je leidinggevende
Je doet het gewoon op jouw manier
Je doet het zo en meldt het achteraf
Je begint met de saus, dat gaat sneller
Antwoord: A. Wil je een andere volgorde dan in de werkinstructie, dan overleg je dat eerst met je leidinggevende. Misschien is er een goede reden voor de volgorde. Misschien vindt je leidinggevende jouw plan prima. Dat beslis je niet alleen. Achteraf melden of zelf kiezen omdat het sneller lijkt: dan heb je toch zelf beslist.
J O U W A N T W O O R D
LES 2
Je leidinggevende zegt: snijd tien komkommers in plakjes voor de salades van vanmiddag. Herhaal de opdracht in je eigen woorden.
Open vraag, voorbeeldantwoord: dus ik snijd tien komkommers in plakjes, voor de salades van vanmiddag. Hoe dik moeten de plakjes zijn, en hoe laat moet het klaar zijn? Een goed antwoord herhaalt wat, hoeveel en waarvoor, en stelt een vraag over wat nog niet duidelijk is. Laat een paar antwoorden voorlezen en bespreek welke vragen de klas nog zou stellen.
Hulp voor wie vastloopt: begin je zin met 'Dus ik ...'.
Extra voor snelle studenten: welke vraag stel je als je niet weet waar de komkommers liggen?
S T E L L I N G
LES 2
Vragen stellen laat zien dat je het werk niet kan.
Eens
Oneens
Ik twijfel
Stelling: laat studenten hun keuze uitleggen. De stelling klopt niet. In het kwalificatiedossier staat juist dat de assistent laat merken als iets niet duidelijk is en zo nodig doorvraagt. Vragen voorkomt fouten en verspilling. Kijk terug naar de startvraag: wat zou je nu kiezen?
T E R U G B L I K
LES 2
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
Wat je moet weten
Opdracht herhalen
Werken in stappen
Ik kan ze allemaal
Terugblik: kies op basis van de uitslag wat je aan het begin van de volgende les herhaalt.
V O L G E N D E L E S
Schoon begin: persoonlijke hygiëne
Van jouw handen kunnen bacteriën in het eten komen. Volgende les leer je hoe je schoon en veilig aan het werk gaat.
Je kan vier momenten noemen waarop je je handen wast.
Je kan in stappen uitleggen hoe je je handen wast.
Volgende les: les 3 van de serie, profiel P7-K1, hygiënemaatregelen toepassen.
Image credit: LessonUp