Veilig snijden en bereiden (Assistent horeca, voeding of voedingsindustrie mbo Entree, les 8)

V E R S

les 8/12

A S S I S T E N T H O R E C A E N V O E D I N G   ·   E N T R E E

Veilig snijden en bereiden

Een mes is je belangrijkste gereedschap. Hoe werk je er veilig mee, voor jezelf en voor de gasten?

Les 8  ·  Bewerkt en verwerkt voedingsproducten

1 / 18
volgende
Slide 1: Tekstslide
Nieuwe lesbewerkerHoreca en voedingMBOStudiejaar 1

In deze les zitten 18 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 39 min
Dit is niet oké

Introductie

Studenten Assistent horeca, voeding of voedingsindustrie leren veilig werken met een mes, rauw en bereid eten apart houden en wanneer ze een snijbestendige handschoen dragen. Ze oefenen wat ze doen bij een snijwond. Mbo Entree, werkproces P7-K1-W2, ongeveer 35 minuten.

Instructies

Werkbladen

Onderdelen in deze les

V E R S

les 8/12

A S S I S T E N T H O R E C A E N V O E D I N G   ·   E N T R E E

Veilig snijden en bereiden

Een mes is je belangrijkste gereedschap. Hoe werk je er veilig mee, voor jezelf en voor de gasten?

Les 8  ·  Bewerkt en verwerkt voedingsproducten

Over deze les: les 8 van de serie Vers, beroepslessen voor de opleiding Assistent horeca, voeding of voedingsindustrie (mbo Entree, niveau 1), ongeveer 35 minuten. Studenten leren veilig werken met een mes, wanneer ze een snijbestendige handschoen dragen, hoe ze rauw en bereid eten apart houden en waarom kip en gehakt goed gaar moeten zijn.

Koppeling: kwalificatiedossier Entree (crebo 23301), profiel P7 Assistent horeca, voeding of voedingsindustrie (crebo 25742). Werkproces P7-K1-W2 Bewerkt en verwerkt voedingsproducten en/of halffabricaten daarvan: hij pakt grondstoffen uit, assisteert bij de bereiding van (eind)producten. Gedrag: gebruikt de voorgeschreven materialen en hulpmiddelen bij het bereiden van voedingsmiddelen; werkt volgens instructies, (voedsel)veiligheidsvoorschriften en procedures met betrekking tot hygiëne. Basisdeel B1-K1-W2, gedrag: hanteert instructies, procedures en voorschriften zorgvuldig en neemt arbo, veiligheid en milieu in acht. Vakkennis: kan bewerkings-, bereidings-, inpak- en/of verpakkingstechnieken van voedingsmiddelen toepassen.

Bronnen: Arboportaal (handbescherming) en artikel 11 Arbowet op wetten.overheid.nl (plichten van werknemers); Arbocatalogus Contractcatering (scherp mes, snijbeschermende handschoenen); Handreiking Veiligheid in het praktijklokaal horeca en bakkerij van VSHO, Voion en SOM (scherp koksmes, messen in de wasbak, niet lopen met messen); NVWA, HACCP-regels in de keuken (keukengerei schoonmaken, kip en gehakt 75 °C); Voedingscentrum (kruisbesmetting, aparte snijplanken en messen, planken met groeven vervangen).

Foto: Direct Media (StockSnap), CC0 Image credit: Direct Media (StockSnap), CC0 Image credit: LessonUp

L E E R D O E L E N

LES 8

Na deze les:

1

Je kan drie regels noemen voor veilig werken met een mes.

2

Je kan uitleggen waarom je rauw en bereid eten apart houdt.

3

Je kan zeggen wat je doet als je je snijdt.

Leerdoelen: lees ze kort voor. Aan het eind van de les kiezen studenten welk doel ze nog lastig vinden.

S T A R T V R A A G

LES 8

Welk mes is volgens jou het veiligst in de keuken?

1

Een scherp mes

2

Een bot mes

3

Een klein mes

4

Maakt niet uit

Startvraag: er is nog geen goed of fout. Laat de uitslag zien en vraag een paar studenten waarom ze dit kozen. Veel studenten denken dat een bot mes veiliger is. In de Handreiking Veiligheid in het praktijklokaal horeca en bakkerij staat juist: een koksmes moet scherp zijn. Ook de Arbocatalogus Contractcatering zegt: met een scherp mes zet je minder kracht en schiet het mes minder snel weg. Ongelukken voorkom je door te leren hoe je het mes goed gebruikt. Daar gaat deze les over.

K E R N B E G R I P

LES 8

K E R N B E G R I P

Kruisbesmetting

Bacteriën gaan van het ene product naar het andere. Bijvoorbeeld van rauwe kip naar sla. Via een mes, een plank of je handen.

Kernbegrip: het Voedingscentrum zegt: bij kruisbesmetting komen er ziekmakende bacteriën van het ene product op het andere. In les 7 zag je hetzelfde met allergenen. Rauw vlees, rauwe kip en rauwe vis kunnen bacteriën hebben die ziek maken. Bij het garen gaan die dood. Maar sla, brood of een salade die al klaar is, wordt niet meer verhit. Komen de bacteriën daarop, dan eet de gast ze op.

H E T M E S

LES 8

Veilig met een mes

  • Werk met een scherp mes

  • Snijd op een snijplank

  • Loop niet rond met een mes

  • Leg een mes nooit in de gootsteen

Uitleg: de Handreiking Veiligheid in het praktijklokaal horeca en bakkerij van VSHO, Voion en SOM noemt: een koksmes moet scherp zijn, loop niet met messen door het lokaal, en snijgevaar door messen in de wasbak. Een mes onder het sop zie je niet: wie erin grijpt, snijdt zich. Leg een vuil mes daarom apart naast de gootsteen, of maak het meteen schoon, volgens de afspraak op je werkplek. Doe voor hoe je een mes vasthoudt en neerlegt, als je een mes in het lokaal mag gebruiken.

Foto: Krzysztof Puszczyński (StockSnap), CC0 Image credit: Krzysztof Puszczyński (StockSnap), CC0

V R A A G

LES 8

Een collega roept je aan de andere kant van de keuken. Je hebt een mes vast. Wat doe je?

A

Je loopt snel met het mes naar hem toe

B

Je steekt het mes in de zak van je schort

C

Je geeft het mes aan de collega naast je

D

Je legt het mes eerst veilig op de plank

Antwoord: D. Loop niet rond met een mes. Als je struikelt of iemand botst tegen je op, kan het mes iemand raken. In je schortzak kan het door de stof heen steken. Leg het mes neer en loop dan pas weg.

B E S C H E R M I N G

LES 8

De snijbestendige handschoen

Soms krijg je een snijbestendige handschoen. Bijvoorbeeld bij uitbenen in de slagerij. Je werkgever zegt wanneer.

Draag hem dan ook echt. Hij beschermt tegen snijden. Hij beschermt niet tegen alles.

Uitleg: Arboportaal noemt snijbestendige handschoenen als vorm van handbescherming. Welke handschoen nodig is, hangt af van het werk; dat staat in de risico-inventarisatie van het bedrijf. Een handschoen tegen snijden beschermt bijvoorbeeld niet tegen schoonmaakmiddelen. Volgens artikel 11 van de Arbowet moet een werknemer de beschermingsmiddelen van de werkgever goed gebruiken en gevaren melden bij de werkgever of leidinggevende. Vraag studenten: wanneer dragen collega's op jouw stage een handschoen tegen snijden?

S N I J P L A N K E N

LES 8

Rauw en bereid apart

Rauw

  • Vlees, kip en vis

  • Eigen plank en eigen mes

  • Daarna alles goed schoonmaken

Bereid of rauw te eten

  • Brood, sla, fruit, salade

  • Een andere, schone plank

  • Een ander, schoon mes

Uitleg: het Voedingscentrum zegt: gebruik verschillende snijplanken en verschillende messen om rauw en gaar gescheiden te houden. De NVWA zegt tegen keukens: maak keukengerei goed schoon als je een ander ingrediënt gaat snijden. Het Voedingscentrum zegt ook: vervang een snijplank als hij vol groeven zit, want dan kun je hem niet meer goed schoonmaken. Sommige bedrijven gebruiken planken in verschillende kleuren. Welke kleur waarvoor is, verschilt per bedrijf: vraag het op je werkplek.

V R A A G

LES 8

Je hebt rauwe kip gesneden. Nu moet je tomaten snijden voor een salade. Wat doe je?

A

Je pakt een andere, schone plank en mes

B

Je spoelt de plank kort af met koud water

C

Je draait de plank gewoon om

D

Je veegt het mes af aan je schort

Antwoord: A. De tomaten worden niet meer verhit. Bacteriën van de rauwe kip mogen er dus niet op komen. Kort afspoelen, de plank omdraaien of het mes afvegen haalt de bacteriën niet weg. Je pakt schone spullen en wast je handen.

B E R E I D E N

LES 8

Goed gaar

Kip en gehakt moeten helemaal gaar. Binnenin 75 graden of meer.

De kok meet dat met een steekthermometer. Help je mee? Vraag hoe je meet.

Uitleg: volgens de NVWA moeten kip en gehakt 75 °C of warmer worden. Bij die temperatuur gaan de bacteriën dood. Je meet in het midden, het dikste deel, met een digitale steekthermometer. De assistent werkt onder begeleiding: vaak doet de kok dit, en jij helpt mee. Maak de steekthermometer na het meten in rauw vlees schoon, anders breng je bacteriën over naar het volgende product.

W E R K I N S T R U C T I E

LES 8

V E I L I G S N I J D E N

Pak de goede plank voor het product.

Leg de plank stevig en recht neer.

Snijd rustig en let op je vingers.

Loop je weg? Leg het mes neer.

Klaar? Was plank en mes goed af.

Snijd je je? Meld het!

Stop meteen. Meld het aan je leidinggevende, ook bij een klein sneetje.

Uitleg: loop de vijf stappen samen door. Laat een student de stappen hardop voordoen met een plank en een groente, zonder mes of met een botermes. Bij een snijwond stop je meteen en meld je het: zo kan iemand helpen, en zo komt er geen bloed op het eten. Volgens artikel 11 van de Arbowet meldt een werknemer gevaren bij de werkgever of leidinggevende. Vraag wie op de stage de bhv'er is.

V R A A G

LES 8

Je snijdt je in je vinger bij het snijden van groente. Wat doe je?

A

Je werkt snel door en zegt niets

B

Je stopt en meldt het meteen

C

Je doet er een theedoek omheen

D

Je spoelt het af boven de groente

Antwoord: B. Je stopt en meldt het meteen aan je leidinggevende. Doorwerken is gevaarlijk voor jou en er kan bloed op het eten komen. Een theedoek is niet schoon. Groente waar bloed op is gekomen, zet je apart en je meldt het.

C A S U S

LES 8

Versafdeling, 7.45 uur

Je leidinggevende Kevin vraagt je fruitbakjes te maken. Op je werkplek:

  • Een plank met resten van rauwe kip.

  • Een vuil mes onder het sop in de gootsteen.

  • Een snijbestendige handschoen die je niet aan wilt.

Wat doe jij?

Bespreek in tweetallen: wat doe je voordat je gaat snijden? Leg uit waarom.

Opdracht: ongeveer 5 minuten, in tweetallen. Voorbeeldantwoord: de plank met kip gebruik je niet voor fruit: fruit wordt niet meer verhit, dus bacteriën van de kip blijven erop zitten. Je pakt een schone plank en een schoon mes en wast je handen. Over het mes onder het sop waarschuw je Kevin en je collega's. Grijp niet zomaar in het sop: wie dat doet, kan zich snijden. De handschoen draag je als Kevin dat zegt: dat is de afspraak van het bedrijf. Vind je hem lastig, dan bespreek je dat met Kevin.

Hulp voor wie vastloopt: begin bij de vraag: wat is er gevaarlijk voor de klant, en wat is er gevaarlijk voor jou of je collega's?

Extra voor snelle studenten: wat zeg je tegen de collega die het mes in het sop heeft gelegd?

W A T D E N K J I J ?

LES 8

Waarom is een vuil mes onder het sop extra gevaarlijk voor je collega's?

Open vraag, voorbeeldantwoord: onder het sop zie je het mes niet. Een collega die de afwas doet, grijpt erin en snijdt zich. Daarom leg je een mes nooit in de gootsteen, maar apart, of je maakt het meteen schoon. Laat een paar antwoorden voorlezen en vul aan.

S T E L L I N G

LES 8

Met een snijbestendige handschoen hoef ik niet meer op te letten.

1

Eens

2

Oneens

3

Ik twijfel

Stelling: laat studenten hun keuze uitleggen. De stelling klopt niet: een handschoen helpt, maar je blijft rustig en geconcentreerd snijden. Hij beschermt ook niet je andere hand of je collega. Kijk terug naar de startvraag: welk mes is het veiligst, en wat moet jij zelf doen?

T E R U G B L I K

LES 8

Welk leerdoel vind je nog het lastigst?

1

Veilig met een mes

2

Rauw en bereid apart

3

Melden bij een snijwond

4

Ik kan ze allemaal

Terugblik: kies op basis van de uitslag wat je aan het begin van de volgende les herhaalt.

V O L G E N D E L E S

Verpakken en etiketteren

Een product gaat pas naar de klant als het goed verpakt is en het etiket klopt. Volgende les leer je verpakken en etiketteren.

  • Je kan vijf dingen noemen die op een etiket staan.

  • Je kan een product verpakken volgens de instructie.

Volgende les: les 9 van de serie, werkproces P7-K1-W3 Maakt voedingsproducten klantgereed.

Klik hier

Image credit: LessonUp