V E R S
les 10/12
A S S I S T E N T H O R E C A E N V O E D I N G · E N T R E E
Voorraad en levering
Elke week komen er nieuwe producten binnen. Hoe kijk je een levering na? En hoe ruim je de voorraad goed op?
Les 10 · Maakt ruimtes bedrijfsklaar, maakt producten klantgereed
V E R S
les 10/12
A S S I S T E N T H O R E C A E N V O E D I N G · E N T R E E
Voorraad en levering
Elke week komen er nieuwe producten binnen. Hoe kijk je een levering na? En hoe ruim je de voorraad goed op?
Les 10 · Maakt ruimtes bedrijfsklaar, maakt producten klantgereed
Over deze les: les 10 van de serie Vers, beroepslessen voor de opleiding Assistent horeca, voeding of voedingsindustrie (mbo Entree, niveau 1), ongeveer 35 minuten. Studenten leren werken met fifo, een levering nakijken op aantal, verpakking, datum en temperatuur, en wat ze doen als een levering niet klopt. Ook oefenen ze hoe ze rustig en beleefd met een chauffeur praten.
Koppeling: kwalificatiedossier Entree (crebo 23301), profiel P7 Assistent horeca, voeding of voedingsindustrie (crebo 25742). In de typering van het beroep staat dat hij op een correcte wijze omgaat met leveranciers en chauffeurs waar hij mee te maken krijgt. Werkproces P7-K1-W1 Maakt (werk)ruimtes bedrijfsklaar, gedrag: controleert gereedschappen, materialen en/of (te verwerken) voedingsmiddelen op de standaardeisen en gaat hiermee zorgvuldig en netjes om; gaat zorgvuldig om met kwetsbare en bederfelijke voedingsmiddelen; signaleert en meldt tijdig dat de voorraad op raakt. Werkproces P7-K1-W3 Maakt voedingsproducten klantgereed: hij controleert de aanwezige voorraad en meldt dat de voorraad moet worden bijgevuld of vult zelf producten aan. Gedrag: signaleert tijdig dat de voorraad aangevuld moet worden.
Foto: Skitter Photo (StockSnap), CC0 Image credit: Skitter Photo (StockSnap), CC0 Image credit: LessonUp
L E E R D O E L E N
LES 10
Na deze les:
1
Je kan uitleggen wat fifo is.
2
Je kan een levering nakijken op vier punten.
3
Je kan zeggen wat je doet als een levering niet klopt.
Leerdoelen: lees ze kort voor. Aan het eind van de les kiezen studenten welk doel ze nog lastig vinden.
S T A R T V R A A G
LES 10
Er komen nieuwe pakken melk binnen. Waar zet jij ze neer?
Vooraan in de koeling
Achter de oude pakken
Waar nog plek is
Dat weet ik niet
Startvraag: er is nog geen goed of fout. Laat de uitslag zien en vraag een paar studenten waarom ze dit kozen. Thuis zetten veel mensen nieuwe boodschappen gewoon vooraan. In een bedrijf werkt dat anders. Aan het eind van de les weten studenten waarom de nieuwe pakken achteraan horen.
K E R N B E G R I P
LES 10
K E R N B E G R I P
Fifo
First in, first out. Wat het eerst binnenkomt, gaat er ook het eerst uit. Je gebruikt de oudste producten eerst.
Kernbegrip: fifo is Engels voor eerst erin, eerst eruit. De hygiënecode voor de horeca vraagt om fifo: zet geleverde producten achter de voorraad die er al staat. Zo blijft er geen oud product achterin staan dat bederft. Kijk daarbij altijd ook naar de datum, zoals in les 5. Heeft een nieuw product een kortere datum dan een oud product? Dan vraag je je leidinggevende wat eerst moet.
F I F O
LES 10
Zo vul je de voorraad aan
Haal de oude producten naar voren
Zet de nieuwe producten erachter
Lees de datum op het etiket
Bijna op? Meld het op tijd
Uitleg: in het kwalificatiedossier staat dat de assistent de voorraad controleert en tijdig meldt dat de voorraad op raakt, of zelf producten aanvult. Doe de stappen voor met een paar pakken of bakjes in het lokaal. Vraag: hoe meld je op jouw stage dat iets bijna op is? Op een bestellijst, op een whiteboard, of zeg je het tegen je leidinggevende?
Foto: Mali Maeder (StockSnap), CC0 Image credit: Mali Maeder (StockSnap), CC0
V R A A G
LES 10
In de koelcel staan bakken saus van maandag en van woensdag. Welke pak je eerst?
De bak van woensdag
De bak van maandag
De bak die bovenop staat
De bak die het grootst is
Antwoord: B. Volgens fifo gebruik je de oudste producten eerst. De saus van maandag is het oudst. Kijk wel altijd ook naar de datum op het etiket en naar het product zelf. Waar een bak staat of hoe groot hij is, zegt niets over hoe oud hij is.
L E V E R I N G
LES 10
Een levering komt binnen
Je kijkt de levering na, vóór alles wordt opgeruimd. Op de bestelbon staat wat je bedrijf heeft besteld.
Klopt het met de bestelbon?
Is de verpakking heel?
Is de datum goed?
Is het koud genoeg?
Uitleg: volgens de hygiënecode voor de horeca kijk je bij ontvangst of de levering klopt met de bestelling, en kijk je naar de temperatuur, de datum, de verpakking en het etiket. Een bestelbon is de lijst van wat het bedrijf heeft besteld; de chauffeur heeft vaak een pakbon van wat hij brengt. Vergelijk die twee. In veel bedrijven doet een ervaren collega of de leidinggevende dit samen met de assistent.
T E M P E R A T U U R
LES 10
Hoe koud bij ontvangst?
Gekoeld
7 graden of kouder
Of wat op de verpakking staat
Daarna snel in de koeling
Diepvries
15 graden onder nul of kouder
Daarna snel in de vriezer
Niet zacht of ontdooid
Uitleg: deze grenzen komen uit de hygiënecodes voor horeca en catering. Gekoelde producten zijn bij ontvangst 7 graden of kouder, of de temperatuur die op de verpakking staat. Voor vis en kip is de norm vaak strenger. Diepvries hoort op 18 graden onder nul te zijn; bij vervoer en ontvangst mag dat even oplopen tot 15 graden onder nul. Warmer is te warm. In de vriezer bewaar je diepvries daarna op 18 graden onder nul of kouder, volgens de NVWA. Wat niet klopt, noteer je op het ontvangstformulier van je bedrijf. Over koelen en bewaren ging les 6. Je meet met een thermometer, op de manier die je bedrijf voorschrijft.
V R A A G
LES 10
Een doos kipfilet komt binnen. De thermometer geeft 12 graden. Wat doe je?
Je meldt het aan je leidinggevende
Je zet de doos snel in de koeling
Je legt de kip even in de vriezer
Je tekent de bon en werkt door
Antwoord: A. Gekoelde producten moeten bij ontvangst 7 graden of kouder zijn. 12 graden is te warm. Je meldt het meteen aan je leidinggevende; die beslist of de kip terug gaat met de chauffeur. In de koeling of vriezer zetten maakt de kip niet weer veilig. De bon teken je niet zomaar: dan zeg je dat alles klopt.
W E R K I N S T R U C T I E
LES 10
L E V E R I N G N A K I J K E N
Pak de bestelbon erbij.
Tel na: klopt het aantal?
Kijk naar de verpakking en de datum.
Meet de temperatuur van gekoeld en diepvries.
Klopt iets niet? Meld het meteen.
Eerst nakijken, dan opruimen
Zet gekoelde en diepvriesproducten daarna snel weg. Gebruik fifo.
Uitleg: loop de vijf stappen samen door. Laat een student met een echte of verzonnen bestelbon de stappen hardop doen. Gekoelde en diepvriesproducten hebben haast: die kijk je eerst na en zet je als eerste weg, zodat ze niet warm worden. Wat niet klopt, noteer je op het formulier van je bedrijf of je meldt het aan je leidinggevende.
D E C H A U F F E U R
LES 10
Rustig en beleefd
De chauffeur heeft vaak haast. Toch kijk je alles na.
Groet de chauffeur vriendelijk
Zeg wat je ziet: 'Deze doos is kapot.'
Klopt iets niet? Haal je leidinggevende
Uitleg: in het kwalificatiedossier staat dat de assistent op een correcte wijze omgaat met leveranciers en chauffeurs. Correct betekent: vriendelijk, rustig en duidelijk. Je hoeft geen ruzie te maken. Je zegt wat je ziet en je laat de beslissing aan je leidinggevende. Oefen kort: een student speelt een chauffeur met haast, een ander zegt rustig dat er een doos kapot is.
C A S U S
LES 10
Zalencentrum De Wilgenhof, 7.45 uur
Je helpt Youssef met de levering. Je ziet:
Er zijn 4 dozen tomaten. Op de bon staan er 5.
Een pak room is kapot en lekt.
De diepvriesfriet voelt zacht.
De chauffeur zegt: 'Teken maar snel, ik moet door.'
Wat doe jij?
Bespreek in tweetallen: wat zeg je tegen de chauffeur? Wat meld je aan Youssef?
Opdracht: ongeveer 5 minuten, in tweetallen. Voorbeeldantwoord: Tegen de chauffeur zeg je rustig: 'Ik kijk het even na, er klopt iets niet.' Je tekent niet. Aan Youssef meld je alle drie de punten: er mist een doos tomaten, een pak room is kapot, en de friet voelt zacht, dus die is misschien ontdooid. Youssef of de leidinggevende beslist wat er terug gaat en wat er op de bon komt. De room en de friet gebruik je niet zonder overleg.
Hulp voor wie vastloopt: kijk naar de werkinstructie Levering nakijken. Welke stappen gaan hier mis?
Extra voor snelle studenten: schrijf op wat Youssef op het ontvangstformulier kan noteren.
V R A A G
LES 10
Er staat nog maar één zak meel in de voorraad. Wat doe je?
Je wacht tot de zak leeg is
Je haalt zelf meel in de winkel
Je meldt het aan je leidinggevende
Je gebruikt minder meel per deeg
Antwoord: C. In het kwalificatiedossier staat dat de assistent tijdig meldt dat de voorraad op raakt. Tijdig betekent: voordat het op is, zodat er nog besteld kan worden. Zelf iets kopen of het recept veranderen doe je niet zonder overleg.
W A T D E N K J I J ?
LES 10
Waarom teken je de bon pas als je de levering hebt nagekeken?
Open vraag, voorbeeldantwoord: met je handtekening zeg je dat de levering klopt. Mist er iets of is iets kapot, dan is dat daarna lastig te bewijzen. Het bedrijf betaalt dan voor iets wat het niet goed heeft gekregen. Laat een paar antwoorden voorlezen en vul aan.
S T E L L I N G
LES 10
Als de chauffeur haast heeft, sla je het nakijken over.
Eens
Oneens
Ik twijfel
Stelling: laat studenten hun keuze uitleggen. De stelling klopt niet: te warme of kapotte producten kunnen gasten en klanten ziek maken. Je blijft vriendelijk, maar je kijkt alles na. Kijk terug naar de startvraag: waar zet je de nieuwe pakken melk nu neer?
T E R U G B L I K
LES 10
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
Fifo
Levering nakijken
Afwijking melden
Ik kan ze allemaal
Terugblik: kies op basis van de uitslag wat je aan het begin van de volgende les herhaalt.
V O L G E N D E L E S
Schoonmaken en afval
Na het werk moet alles weer schoon. Volgende les leer je schoonmaken, veilig werken met schoonmaakmiddelen en afval scheiden.
Je kan het verschil tussen reinigen en desinfecteren uitleggen.
Je kan veilig werken met schoonmaakmiddelen.
Volgende les: les 11 van de serie, werkproces P7-K1-W4.
Image credit: LessonUp