2.2 Zuivere stoffen en mengsels

• Natuurkunde / Scheikunde
• Middelbare school
• vmbo t, mavo, havo
• Leerjaar 2

Hoofdstuk 2 Stoffen 

§ 2.1 Stoffen in huis

§ 2.2 zuivere stoffen en mengsels

§ 2.3 massa en volume

§ 2.4 dichtheid

Proef 2 Oplossingen en suspensies

Korte uitleg 

Je werkt in tweetallen

§2.2 Zuivere stoffen en mengsels

Deze les

• Herhaling § 2.2 Zuivere stoffen en mengsels


• Maken opgaven § 2.1 en § 2.2

Stofeigenschappen die overeen komen

Stofeigenschappen die verschillend zijn

Smaak

Geur

Kleur

Brandbaarheid

Stofeigenschappen die overeen komen

Stofeigenschappen die verschillend zijn

Smaak

Geur

Kleur

Brandbaarheid

Is de prijs van een stof een stofeigenschap?

1. Ja
2. Nee

Is de temperatuur van een stof een stofeigenschap?

1. Ja
2. Nee

Is de massa van een stof een stofeigenschap?

1. Ja
2. Nee

Vul in: een stofeigenschap is een eigenschap waaraan je een stof kunt ... ......................

Verbind de kenmerkende eigenschap aan de juiste stof. 

Koper

Benzine

Keukenzout

Spiritus

Citroen

Kleur: rood

Geur: sterke geur

Smaak: zout

Brandbaarheid: brandbaar

Smaak: zuur

Welke stofeigenschap maakt benzine geschikt voor het gebruik van automotoren?

1. Kleur
2. Geur
3. Smaak
4. Brandbaarheid

Een fietsenmaker gebruikt wasbenzine om zijn handen schoon te maken als hij bijvoorbeeld een ketting heeft verwisseld. Waarom is wasbenzine geschikt om er je handen mee schoon te maken?

Welke gevaren brengt wasbenzine met zich mee?

Lesdoel

Na deze les heb je inzicht in verschillende soorten mengsels. 

Carlo heeft in zijn schuur een fles met mineraalwater, een fles met alcohol en een fles met wasbenzine. Na verloop van tijd zijn de etiketten op de flessen onleesbaar geworden. Bovendien zien de drie flessen er precies hetzelfde uit.
Hoe kan hij erachter komen welke stof in welke fles zit?
En welke stofeigenschap is dat?

Toets H1

Mengsels en zuivere stoffen

• Zuivere stof: wanneer de stof uit alleen maar uit dezelfde stof (deeltjes) bestaat.
• Mengsel: een stof die uit twee of meerdere stoffen (deeltjes) bestaat.

zuivere stof

mengsel

Zuivere stof of mengsel? 

Proef 3 Oplossingen en suspensies onderscheiden

In het dagelijks leven kom je verschillende soorten mengsels tegen. Thee en cola zijn

voorbeelden van oplossingen. Sinaasappelsap en verf zijn voorbeelden van suspensies.

Bij deze proef leer je twee verschillen kennen tussen een oplossing en een suspensie.

Bladzijde 85 en 86

Oplossing

• Oplossing: wanneer een stof oplost in een oplosmiddel (meestal water)
• Een oplossing is altijd helder: je kan er doorheen kijken 
• Een oplossing kan kleurloos of gekleurd zijn

Suspensie

• Suspensie: kleine vaste stofjes die zweven in een vloeistof. 
• Een suspensie is troebel: ondoorzichtig, je kan er niet doorheen kijken. 
• Een suspensie kan wit of gekleurd zijn.​
  

Mengsels

Extraheren en filtreren

De geur en smaakstoffen uit de koffie halen noemen we extraheren.

• Extraheren: scheiding op basis van oplosbaarheid.                            (letterlijk: eruit trekken)
  

• Filtreren: scheiding op basis van deeltjesgrootte.

• Gebruik: filter. Koffie stroomt makkelijk er doorheen, koffiedik/prut kan dat niet.
  

• Filtraat: wat door de filter heen gaat. (koffie)
  
• Residu: wat in het filter achterblijft (koffiedik)
  

?

?

Residu

Filtraat

Thee met suiker is een ...................., want het is

 .................... en blijft .................... goed gemengd. 

Oplossing

Suspensie

Troebel

Helder

Wel

Niet

Sinaasappelsap is een ...................., het blijft .................... 

goed gemengd, want de sliertjes in het vruchtvlees zakken .................... naar de bodem. 

Oplossing

Suspensie

Wel

Niet

Wel

Niet

Een energiedrank zoals redbull is een  ...................., 

want het is .................... en blijft .................... goed gemengd. 

Oplossing

Suspensie

Troebel

Helder

Wel

Niet

Karnemelk is een  ...................., 

want het is .................... en blijft .................... goed gemengd. 

Oplossing

Suspensie

Troebel

Helder

Wel

Niet

Charlotte doet een schepje wit poeder in een reageerbuis.
Ze voegt zuiver water toe en schudt. In het figuur
zie je hoe de inhoud van de reageerbuis eruitziet:
meteen na het schudden (links) en een uur later (rechts).
Waaraan zie je dat het witte poeder niet is opgelost?

Charlotte doet een schepje wit poeder in een
reageerbuis. Ze voegt zuiver water toe en schudt.
In het figuur zie je hoe de inhoud van de
reageerbuis eruitziet: meteen na het schudden
(links) en een uur later (rechts).
Welk soort mengsel is na het schudden ontstaan?

1. een oplossing
2. een suspensie
3. een zuivere stof
4. een opgeloste stof

Met een theezakje kun je snel een kop thee zetten. Wat is in deze situatie: 

a. Het oplosmiddel? 

b. Het filter? 

c. Het filtraat? 

d. Het residu? 

het water

het zakje

de thee

resten die in het zakje achterblijven

Waarom wordt bij het zetten van koffie en thee geen koud water, maar heet water gebruikt? Geef een reden.

In frisdrank zit veel suiker. Kun je deze suiker uit de frisdrank halen met behulp van een filter?

1. Ja
2. Nee

Aan de slag - huiswerk voor volgende les 

leren § 2.1 en § 2.2

afmaken § 2.1 opdr 1 tm 14

maken § 2.2 opdr 1 tm 13

meneerwietsma.nl

Lesdoel

Na deze les heb je inzicht in verschillende mengsels. 

Wat	Aan de slag met hoofdstuk 2
Hoe	Lees de tekst van § 2.2 door Maak online de opdrachten1 tm 9
Hulp	1) lesstof 2) klasgenoot 3) docent
Tijd	tot 3 minuten voor het einde van de les.
Klaar	Als je klaar bent met de opdrachten, leer dan de begrippen en maak een samenvatting of de test jezelf