Paragraaf 4.3: Kun je aan het werk?

Kun je aan het werk?

1 / 35
volgende
Slide 1: Slide
newEditorEconomieMiddelbare schoolvmbo lwoo, tLeerjaar 4

In deze les zitten 35 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Kun je aan het werk?

Open bij de herkenbare ervaring van leerlingen: werk zoeken lijkt soms makkelijk en soms lastig. Verbind dat meteen aan de arbeidsmarkt als plaats waar vraag en aanbod samenkomen.

Lesdoel

Ik kan uitleggen hoe de arbeidsmarkt werkt, wanneer iemand meetelt in de werkloosheidscijfers en hoe de arbeidsmarkt verandert.

Deze slide heeft geen instructies

Welke woorden koppel jij aan de arbeidsmarkt?

Gebruik de reacties om voorkennis op te halen. Verwachte woorden: werk, loon, baan, werkgever, werknemer, vacatures, werkloosheid.

Aanbod van arbeid

  • Aanbod van arbeid: alle mensen die willen en kunnen werken

  • Werknemers bieden hun tijd, kennis en vaardigheden aan

  • Hoe groter het aanbod, hoe meer mensen beschikbaar zijn voor werk

  • Het aanbod zegt nog niet of er ook genoeg banen zijn

Benadruk dat het hier om mensen gaat die arbeid aanbieden, niet om bedrijven. Dat wordt vaak omgedraaid door leerlingen.

Vraag naar arbeid

  • Vraag naar arbeid komt van werkgevers

  • Bedrijven zoeken werknemers om werk uit te voeren

  • Meer productie of groei zorgt vaak voor meer vraag naar arbeid

Koppel vraag naar arbeid aan bedrijven en instellingen. Zij vragen arbeid omdat ze mensen nodig hebben om goederen of diensten te produceren.

Werkgelegenheid

  • Werkgelegenheid is het aantal banen in een land of sector

  • Werkgelegenheid hangt samen met de vraag naar arbeid

  • Meer vraag naar arbeid betekent vaak meer banen

  • Werkgelegenheid laat zien hoeveel werk er beschikbaar is

Maak onderscheid tussen beschikbare mensen en beschikbare banen: aanbod van arbeid gaat over mensen, werkgelegenheid over banen.

Vraag en aanbod samen

Op de arbeidsmarkt komen vraag naar arbeid en aanbod van arbeid bij elkaar. Daar wordt zichtbaar of er genoeg banen zijn voor werkzoekenden en of werkgevers genoeg personeel kunnen vinden.

Dit is de verbindende slide van het eerste deel: laat leerlingen zien dat de arbeidsmarkt geen gebouw is, maar een markt waar werkgevers en werknemers elkaar vinden.

Hoe werkt de arbeidsmarkt?

  • De arbeidsmarkt werkt via vraag en aanbod

  • Werkgevers zoeken personeel

  • Werknemers zoeken werk

  • De verhouding tussen beide bepaalt hoe makkelijk je werk vindt

  • Ook het loon speelt daarbij een belangrijke rol

Deze slide heeft geen instructies

Wie zorgt voor het aanbod van arbeid?

A

Werkgevers

B

Werknemers

C

De overheid

D

Vakbonden

Controleert het kernonderscheid uit de eerste slides: werknemers bieden arbeid aan, werkgevers vragen arbeid.

Vul de begrippen in

Op de arbeidsmarkt komen vraag naar arbeid en aanbod van arbeid samen. De werkgelegenheid laat zien hoeveel banen er beschikbaar zijn.

vraag naar arbeid
aanbod van arbeid
werkgelegenheid
werkloosheid
loon
arbeidsreserve

Alle drie de begrippen komen letterlijk terug in dit eerste subtopic. Let erop dat leerlingen banen niet verwarren met mensen.

Krappe arbeidsmarkt

  • Er zijn weinig werknemers beschikbaar

  • Werkgevers hebben moeite om vacatures te vullen

  • De vraag naar arbeid is groter dan het aanbod van arbeid

Leg uit dat 'krap' niet betekent dat er weinig banen zijn, maar juist dat er weinig mensen zijn voor de beschikbare banen.

Ruime arbeidsmarkt

  • Er zijn veel mensen beschikbaar voor werk

  • Werkgevers kunnen makkelijker kiezen uit sollicitanten

  • Het aanbod van arbeid is groter dan de vraag naar arbeid

Zet het contrast met de vorige slide scherp neer. Dit helpt bij het begrijpen van het effect op kansen op werk.

Werkloosheid en loon

Bij een ruime arbeidsmarkt is de kans op werkloosheid groter, omdat er meer werkzoekenden zijn dan banen. Bij een krappe arbeidsmarkt moeten werkgevers vaak meer moeite doen om personeel te vinden, en kan het loon stijgen.

Formuleer voorzichtig: loon 'kan' stijgen, niet altijd automatisch. Houd het op hoofdlijnen passend bij het niveau.

De kern van de arbeidsmarkt

Vraag naar arbeid > aanbod van arbeid → krappe arbeidsmarkt


Aanbod van arbeid > vraag naar arbeid → ruime arbeidsmarkt


Die verhouding beïnvloedt werkloosheid en loon.

Gebruik deze slide als samenvatting van het mechanisme. Laat leerlingen de pijlen hardop koppelen aan de begrippen.

Wanneer is de arbeidsmarkt krap?

A

Bij veel werklozen

B

Bij lage lonen

C

Bij weinig banen

D

Bij weinig werknemers

De foutopties sluiten aan bij veelgemaakte verwarringen: krap betekent niet weinig banen, maar te weinig beschikbare werknemers.

Maak de samenvatting compleet

Bij een ruime arbeidsmarkt is de kans op werkloosheid groter. Bij een krappe arbeidsmarkt kan het loon stijgen.

ruime arbeidsmarkt
werkloosheid
krappe arbeidsmarkt
loon
werkgelegenheid
arbeidsreserve
beroepsbevolking

Dit herneemt precies het mechanisme uit slides 7-10.

Waarom kan loon stijgen bij een krappe arbeidsmarkt?

Bespreek dat een goede uitleg de verhouding tussen vraag en aanbod noemt: bij weinig beschikbare werknemers moeten werkgevers meer moeite doen en kan het loon stijgen.

Wanneer tel je mee?

  • Niet iedereen zonder baan telt automatisch mee in de werkloosheidscijfers

  • Er wordt gekeken of iemand als werkzoekende geregistreerd is

  • Daarom zijn werkloosheidscijfers altijd een afbakening van een groep

Maak duidelijk dat cijfers afhangen van definities. Dat voorkomt dat leerlingen denken dat 'geen werk hebben' altijd hetzelfde is als 'werkloos zijn'.

Geregistreerd werkloos

  • Geregistreerd werkloos: zonder werk en ingeschreven als werkzoekende

  • Deze groep telt mee in de officiële cijfers

Deze slide heeft geen instructies

Verborgen werkloos

  • Verborgen werkloos: mensen zonder werk die niet als werkzoekende geregistreerd staan

  • Zij willen soms wel werken, maar komen niet in de officiële werkloosheidscijfers terug

  • Daardoor laten cijfers niet altijd het hele beeld zien

Noem als voorbeeld alleen in algemene zin mensen die niet meer actief zoeken. Vermijd extra criteria die niet in de paragraaf genoemd zijn.

Waarom dit verschil telt

  • Officiële cijfers laten vooral geregistreerde werkloosheid zien

  • Verborgen werkloosheid blijft buiten beeld

  • Daarom kan de echte situatie op de arbeidsmarkt ongunstiger zijn dan de cijfers laten zien

Deze slide helpt leerlingen begrijpen waarom beleidsmakers en economen verder kijken dan één cijfer.

Wie telt mee in de officiële werkloosheidscijfers?

A

Zonder werk, niet ingeschreven

B

Met werk, wel zoekend

C

Zonder werk, wel ingeschreven

D

Met werk, niet zoekend

Toetst het onderscheid tussen geregistreerd en verborgen werkloos.

Vul de juiste begrippen in

Iemand zonder baan die als werkzoekende staat ingeschreven is geregistreerd werkloos. Iemand zonder baan die niet staat ingeschreven is verborgen werkloos. Daardoor laten officiële cijfers niet altijd het hele beeld zien.

geregistreerd werkloos
verborgen werkloos
cijfers
beroepsbevolking
werkgelegenheid
arbeidsreserve

Laat leerlingen verwoorden waarom verborgen werkloosheid buiten beeld blijft.

Arbeidsmarkt in beweging

  • De arbeidsmarkt verandert voortdurend

  • Niet iedereen hoort bij dezelfde groep op de arbeidsmarkt

  • Om die verandering te begrijpen, deel je mensen in naar hun positie

Maak hier de overgang van 'wie telt mee als werkloos' naar 'welke groepen zijn er op de arbeidsmarkt'.

Beroepsbevolking en niet-beroepsbevolking

Beroepsbevolking

  • Mensen die niet werken

  • En ook niet beschikbaar zijn voor werk

Niet-beroepsbevolking

  • Mensen die werken

  • Mensen die willen werken en daarvoor beschikbaar zijn

Leg uit dat de beroepsbevolking dus bestaat uit werkenden én een deel van de werklozen. Dat is een belangrijk onderscheid.

Arbeidsreserve

  • Arbeidsreserve is een groep mensen buiten het directe arbeidsproces

  • Deze groep kan belangrijk worden als werkgevers extra personeel zoeken

  • De arbeidsreserve laat zien dat er nog mogelijke werknemers beschikbaar kunnen komen

Houd het begrip breed en sluit aan bij de methodeformulering. De precieze samenstelling kan per bron verschillen.

Arbeidsongeschikte

  • Arbeidsongeschikte: iemand die door lichamelijke of psychische problemen niet kan werken

  • Deze groep hoort niet bij de beroepsbevolking zolang werken niet mogelijk is

Benader dit zorgvuldig en neutraal. Vermijd stigmatiserende formuleringen; het gaat om positie op de arbeidsmarkt, niet om waarde van personen.

Hoe de arbeidsmarkt verandert

Mensen kunnen verschuiven tussen groepen. Iemand kan gaan werken, werkloos worden, zich niet meer registreren als werkzoekende of buiten de beroepsbevolking vallen. Daardoor verandert de arbeidsmarkt steeds.

Laat zien dat de arbeidsmarkt geen stilstaand overzicht is, maar een systeem waarin mensen van positie veranderen.

Wie hoort bij de beroepsbevolking?

A

Alleen werkenden

B

Werkenden en beschikbare werkzoekenden

C

Iedereen zonder werk

D

Alle arbeidsongeschikten

De juiste optie sluit aan bij slide 16: werkenden én mensen die willen en kunnen werken.

Vul de groepen in

De beroepsbevolking bestaat uit mensen die werken of willen en kunnen werken. De niet-beroepsbevolking bestaat uit mensen die niet werken en niet beschikbaar zijn. Een arbeidsongeschikte hoort niet bij de beroepsbevolking zolang werken niet mogelijk is.

beroepsbevolking
niet-beroepsbevolking
arbeidsongeschikte
geregistreerd werkloos
werkgelegenheid
krappe arbeidsmarkt

Controleert de indeling in groepen op de arbeidsmarkt.

Noem één manier waarop de arbeidsmarkt kan veranderen.

Bespreek dat leerlingen verschuivingen tussen groepen noemen, bijvoorbeeld van werkloos naar werkend of van beroepsbevolking naar niet-beroepsbevolking.

Wat is één ding dat je uit deze les zeker onthoudt?

Reflectievraag zonder fout antwoord. Laat leerlingen benoemen wat inhoudelijk is blijven hangen.

Welk begrip vond jij het lastigst vandaag?

Reflectievraag over het leerproces. Handig om te horen welke uitleg of oefenvorm werkte.

Begrippenlijst

aanbod van arbeid - alle mensen die willen en kunnen werken

vraag naar arbeid - de behoefte van werkgevers aan werknemers

werkgelegenheid - het aantal banen dat beschikbaar is

krappe arbeidsmarkt - situatie waarin de vraag naar arbeid groter is dan het aanbod van arbeid

ruime arbeidsmarkt - situatie waarin het aanbod van arbeid groter is dan de vraag naar arbeid

werkloosheid - situatie waarin mensen geen werk hebben terwijl zij werk zoeken

loon - beloning die iemand krijgt voor verricht werk

Deze slide heeft geen instructies

Begrippenlijst

geregistreerd werkloos - zonder werk en als werkzoekende ingeschreven

verborgen werkloos - zonder werk, maar niet als werkzoekende geregistreerd

arbeidsreserve - mensen die mogelijk nog inzetbaar kunnen worden op de arbeidsmarkt

beroepsbevolking - mensen die werken of willen en kunnen werken

niet-beroepsbevolking - mensen die niet werken en niet beschikbaar zijn voor werk

arbeidsongeschikte - iemand die door lichamelijke of psychische problemen niet kan werken

Deze slide heeft geen instructies