Comfortabel en veilig in bed

• newEditor
• Verzorgende
• MBO
• Studiejaar 1

Comfortabel en veilig in bed

Skills – Basisvaardigheden

Even terug naar de praktijk 💭

Stel je voor…

Je helpt een zorgvrager die veel tijd in bed doorbrengt.

Waar moet een goed zorgbed volgens jou aan voldoen?

Lesdoelen

Aan het einde van deze les kan ik:

• uitleggen waarom we het bed van een zorgvrager verzorgen;

• benoemen aan welke eisen een goed zorgbed moet voldoen;

• uitleggen welke zit- en ligstanden er zijn en wanneer je deze gebruikt;

• verschillende hulpmiddelen in en om het bed herkennen en uitleggen;

• belangrijke aandachtspunten benoemen bij het opmaken van een bed;

• een bed volgens protocol opmaken met én zonder zorgvrager in bed.

Lesagenda

Wat gaan we vandaag doen?

1. Theorie – comfortabel & veilig in bed

2. Zit- en ligstanden & hulpmiddelen

3. Bed opmaken – belangrijke aandachtspunten

4. Pauze – 10 min

5. Demonstratie & instructie

6. Praktijk in drietallen – oefenen & aftekenen

7. Verwerkingsopdrachten ThiemeMeulenhoff

8. Afsluiting

Waarom verzorgen we een bed?

Een zorgvrager kan veel tijd in bed doorbrengen. Een goed verzorgd bed draagt daarom bij aan:

• Comfort → schoon en glad beddengoed ligt prettiger.
  Bijvoorbeeld: niemand ligt lekker op een opgepropt of nat laken.

• Veiligheid → het bed en de omgeving moeten veilig zijn.
  Bijvoorbeeld: het bed staat op de rem en op een passende hoogte.

• Hygiëne → beddengoed moet schoon en droog zijn.
  Bijvoorbeeld: een nat of vervuild laken vervang je.

• Huidbescherming → voorkom zoveel mogelijk plooien, druk en wrijving.
  Bijvoorbeeld: een strak en glad onderlaken helpt huidirritatie en drukplekken voorkomen.

• Zelfstandigheid → laat de zorgvrager doen wat hij of zij nog zelf kan.
  Bijvoorbeeld: zelf draaien of zichzelf optrekken met een hulpmiddel.

• Goede zorgverlening → jij moet veilig en ergonomisch kunnen werken.
  Bijvoorbeeld: zet het hoog-laagbed op werkhoogte tijdens de verzorging.

Het zorgbed

Waar moet een zorgbed aan voldoen?

Een zorgbed moet prettig zijn voor de zorgvrager én praktisch voor de zorgverlener.

• In hoogte verstelbaar → goede werkhoogte voor de zorgverlener

• Verstelbare bodem → rug- en beengedeelte kunnen aanpassen

• Verrijdbaar → het bed kan worden verplaatst

• Goede remmen → het bed staat stevig tijdens de zorg

• Bedhekken → kunnen in bepaalde situaties extra veiligheid bieden

• Goed te reinigen → belangrijk voor de hygiëne

• Stevig en comfortabel → passend bij de zorgvrager

Belangrijk: pas het bed altijd aan de zorgvrager én de handeling aan.

Wat hoort bij een zorgbed?

Bij een zorgbed kun je verschillende materialen tegenkomen:

• Matras → ondersteunt het lichaam.

• Molton / matrasbeschermer → beschermt het matras tegen vocht en vuil (zo nodig).

• Onderlaken → ligt strak en glad om/op het matras. Dit kan bijvoorbeeld een hoeslaken of een vlak laken zijn.

• Onderlegger / steeklaken → wordt zo nodig gebruikt, bijvoorbeeld ter bescherming van het bed bij incontinentie.

• Hoofdkussen + kussensloop → ondersteunt hoofd en nek.

• Dekbed + dekbedovertrek óf deken + bovenlaken → zorgt voor warmte en comfort.

Niet ieder matras is hetzelfde

Verschillende matrassen

Niet iedere zorgvrager heeft hetzelfde matras nodig. Dit hangt af van hoeveel iemand beweegt en het risico op decubitus (doorligwonden).

• Standaardmatras → voor iemand die zichzelf nog goed kan bewegen en geen verhoogd risico heeft op decubitus.

• Antidecubitusmatras → verdeelt de druk beter over het lichaam. Hierdoor komt er minder druk op één plek.

• Wisseldrukmatras → bestaat uit luchtkamers. Deze worden om de beurt harder en zachter, waardoor niet steeds dezelfde plek belast wordt.

Let op!
Een speciaal matras alleen is niet genoeg. Blijf letten op bewegen, houding veranderen en de huid controleren.

Een zorgvrager ligt bijna de hele dag in bed en kan zichzelf nauwelijks draaien.

Waarom zou deze zorgvrager een antidecubitusmatras nodig kunnen hebben?

Hulpmiddelen in en om het bed

Hulpmiddelen kunnen zorgen voor meer comfort, veiligheid of zelfstandigheid.

• Bedgalg / papegaai → helpt bij optrekken en verplaatsen in bed

• Bedbeugel / bedsteun → geeft steun bij draaien, gaan zitten of opstaan

• Dekenboog → houdt het gewicht van het beddengoed van het lichaam af

• Voetensteun → ondersteunt de voeten en helpt de houding te behouden

• Positioneringskussens → ondersteunen het lichaam in een gewenste houding

• Ligorthese → ondersteunt of positioneert een lichaamsdeel

• Bedtafel → eten, drinken of activiteiten vanuit bed

• Bedsensor → kan signaleren wanneer iemand uit bed komt

Houdingen in bed

De juiste houding zorgt voor comfort, veiligheid en het voorkomen van klachten.

• Rugligging → plat op de rug

• Zijligging → op de linker- of rechterzijde

• 30° zijligging → licht op de zij; helpt om druk op kwetsbare plekken te verminderen

• Buikligging → op de buik

• Semi-Fowler → bovenlichaam ongeveer 30–45° omhoog

• Fowler / rechtopzittend → bovenlichaam verder omhoog, ongeveer 45–90°

Welke houding je kiest, hangt af van de situatie en de zorgvrager.

Een zorgvrager is benauwd. Welke houding zou je kiezen en waarom?

Wisselligging & decubitus

Als een zorgvrager lang in dezelfde houding ligt, ontstaat langdurige druk op bepaalde plekken van het lichaam. Dit kan leiden tot decubitus (doorligwonden).

Daarom:

• stimuleer je de zorgvrager om zelf te bewegen als dat kan;

• verander je regelmatig de houding wanneer dat nodig is;

• gebruik je eventueel positioneringskussens;

• let je goed op kwetsbare drukplekken van de huid.

Wisselligging = de houding van de zorgvrager afwisselen om langdurige druk op dezelfde plek te verminderen.

Denk eens na

Welke plekken zijn in rugligging extra gevoelig voor druk?

Bed opmaken: waar let je op?

Veilig, hygiënisch én comfortabel werken

• Handhygiëne → vóór en na de handeling

• Schoon & vuil scheiden → vuile was direct in de wasmand

• Beddengoed van de grond → ook beddengoed dat je opnieuw gebruikt

• Strak en glad → onderlaken en onderlegger zonder plooien

• Handschoenen → bij kans op contact met bloed, urine, ontlasting of ander lichaamsvocht

• Alles binnen handbereik → materialen vooraf klaarleggen

• Goede werkhoogte → werk ergonomisch

Waarom strak en glad?
→ Plooien en kreukels kunnen extra druk en wrijving op de huid geven.

Bed opmaken mét zorgvrager

Wat is anders als de zorgvrager in bed blijft?

De zorgvrager kan niet uit bed. Je verschoont het bed daarom in twee helften.

• Privacy & warmte → houd de zorgvrager zoveel mogelijk bedekt

• Veilig draaien → gebruik het bedhek aan de kant waar de zorgvrager naartoe draait

• Eerste helft → vuil linnengoed oprollen tegen de zorgvrager → schoon linnengoed klaarleggen

• Overdraaien → zorgvrager draait naar de schone helft

• Tweede helft → vuil linnengoed verwijderen → schoon linnengoed strak en glad trekken

• Voetruimte → beddengoed niet te strak; maak ruimte bij de voeten

• Afronden → zorgvrager weer comfortabel leggen en bed in de gewenste stand

Onthoud: blijf tijdens de hele handeling uitleggen wat je doet en houd rekening met comfort en veiligheid.

Pauze ☕

10 minuten pauze

Eerst: kijk mee

Voordat jullie zelf beginnen:

1. Bekijk de instructievideo

2. Houd het Vilans-protocol erbij

3. Let tijdens de demonstratie goed op:

   • de volgorde van de handeling;

   • hygiënisch werken;

   • veiligheid van de zorgvrager;

   • je werkhouding;

   • comfort en communicatie met de zorgvrager.

We bekijken beide vaardigheden:

→ Bed afhalen en opmaken zonder zorgvrager
→ Bed afhalen en opmaken met zorgvrager in bed

Daarna gaan jullie het zelf oefenen.

Bed opmaken zonder zorgvrager

Bed opmaken met zorgvrager

Aan de slag: werken in drietallen

Werk bij een bed in een drietal.

Verdeel de rollen:

• Verzorgende → voert de handeling uit volgens het protocol

• Protocolbewaker → leest de stappen mee en helpt bij de juiste volgorde

• Observator / zorgvrager → observeert en geeft feedback óf ligt als zorgvrager in bed

Zo werken jullie

1. Begin met bed afhalen en opmaken zonder zorgvrager

2. Wissel van rol zodat iedereen zelf oefent

3. Daarna oefen je bed opmaken met zorgvrager in bed

4. Ook hierbij wisselen jullie de rollen

Gebruik tijdens het oefenen het Vilans-protocol.

Verwerkingsopdrachten

Ga zelfstandig aan de slag in ThiemeMeulenhoff:

Boek: Basiszorg en palliatieve zorg N3
Module 5: Gezonde slaap en comfortabel en veilig in bed
Hoofdstuk 2: Comfortabel en veilig in bed

→ Maak de verwerkingsopdrachten van hoofdstuk 2.

Nog geen toegang tot Thieme?
Werk vandaag samen met iemand die wel toegang heeft en zorg dat je eigen toegang zo snel mogelijk geregeld is.

Check-out

1. Waarom moet een onderlaken strak en glad liggen?

2. Wat is belangrijk bij bed opmaken met een zorgvrager erin?

3. Waarom zet je het bed op werkhoogte?

Voorbereiding volgende Skills-les

Ga naar ThiemeMeulenhoff en lees de theorie:

Boek: Basiszorg en palliatieve zorg N3 of N4
Module 2: Verlenen van basiszorg
Hoofdstuk 1: Ondersteunen bij de hygiënische verzorging

→ Houd ook het Teams-kanaal Skills in de gaten voor mededelingen.