China: verval keizerrijk (Geschiedenis vwo), les 2: Examentraining
CONTEXT CHINA · 1842-1911
Examentraining
China: verval keizerrijk: zo pak je examenvragen aan
Lesduur is: 45 minIntroductie
Onderdelen in deze les
CONTEXT CHINA · 1842-1911
Examentraining
China: verval keizerrijk: zo pak je examenvragen aan
Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: Edward Duncan / Wikimedia Commons, publiek domein
CONTEXT CHINA · 1842-1911
Wat ga je kunnen?
Ik kan examenvragen over het verval van het Chinese keizerrijk beantwoorden met oorzaken, standplaats, bronnen en verandering.
Deze slide heeft geen instructies
CONTEXT CHINA · 1842-1911
Zo pak je een examenvraag aan
1. Lees: wat vraagt de opdracht en welke bron of situatie krijg je?
2. Zoek: welk begrip of keerpunt uit de stof past erbij?
3. Beredeneer: onderbouw met de situatie en benoem het soort oorzaak, de standplaats of de verandering
Deze slide heeft geen instructies
CONTEXT CHINA · 1842-1911
Vraagtype 1: soorten oorzaken en gevolgen
Onderscheid aanleiding en diepere oorzaak, direct en indirect, korte en lange termijn
Soorten: politiek-bestuurlijk, sociaaleconomisch en cultureel-mentaal
Deze slide heeft geen instructies
Corruptie verzwakte het Qing-gezag. Wat voor oorzaak is dat?
Een cultureel-mentale oorzaak op korte termijn
Een directe aanleiding voor de opiumoorlogen
Een politiek-bestuurlijke oorzaak op lange termijn
Een sociaaleconomisch gevolg van het Verdrag van Nanking
Het gaat om een zwakte in het bestuur die al lang bestond. Verwachte fout: dit als aanleiding zien; de aanleiding van de eerste opiumoorlog was het verbod op de opiumhandel.
Noem een sociaaleconomisch gevolg van de ongelijke verdragen.
Goed: de Chinese regering miste inkomsten uit economische centra, of buitenlandse kooplieden kregen voordelen in de havens. Verwachte fout: een politiek gevolg noemen zonder het economische.
CONTEXT CHINA · 1842-1911
Vraagtype 2: standplaatsgebondenheid
Verklaar gedrag vanuit de kennis en waarden van de mensen toen en daar
Let op belangen, wereldbeeld en de positie van de groep, ook die van de Britten en van het Qing-hof
Deze slide heeft geen instructies
Waarom steunde Cixi in 1900 de Boksers, gezien haar positie?
Zij wilde het confucianisme juist afschaffen
Zij zag buitenlandse invloed als bedreiging voor het hof
Zij vond dat China sneller moest verwesteren
Zij wilde de ambtenarenexamens weer invoeren
Vanuit haar positie bedreigde de buitenlandse invloed het hof en het gezag. Verwachte fout: terugredeneren vanuit wat wij nu weten, of de Boksers als hervormers zien.
Waarom voerde Groot-Brittannië oorlog voor de opiumhandel?
Goed: vanuit Britse standplaats ging het om het handelsbelang, het openen van markten en het beschermen van Britse kooplieden, niet om het goedkeuren van opiumgebruik. Verwachte fout: alleen vanuit onze moraal oordelen.
Franse spotprent uit 1898: de mogendheden verdelen China als een taart (westerse blik)
CONTEXT CHINA · 1842-1911
Vraagtype 3: bruikbaarheid van bronnen
Weeg de betrouwbaarheid af: wie maakte de bron, wanneer en met welk doel?
Kijk ook naar representativiteit: is de bron typerend voor de hele groep of periode?
Image credit: Henri Meyer, Le Petit Journal / Wikimedia Commons, publiek domein
Een Franse spotprent uit 1898 toont China als taart. Wat is een beperking?
Spotprenten zijn nooit bruikbaar als bron
De prent is pas tientallen jaren later gemaakt
De prent toont alleen de Chinese mening
Het is een westerse blik, bedoeld voor een Frans publiek
De maker en het publiek zijn Frans; de prent laat vooral zien hoe westerlingen naar China keken. Dat maakt hem bruikbaar voor westerse beeldvorming maar beperkt voor de Chinese situatie. Verwachte fout: spotprenten ongeschikt noemen.
Een Britse koopman beschrijft in 1840 de opiumhandel. Hoe bruikbaar?
Goed: hij is ooggetuige maar had zelf belang bij de handel; dus betrouwbaar voor wat hij zag, maar eenzijdig en niet representatief voor Chinese opvattingen. Verwachte fout: alleen 'hij was erbij' noemen.
CONTEXT CHINA · 1842-1911
Vraagtype 4: continuïteit en verandering
Verandering heeft een tempo (snel of langzaam), een duur (kort of lang) en een schaal (klein of groot)
Een keerpunt zoals 1842, 1900 of 1911 laat een omslag zien
Deze slide heeft geen instructies
Het Qing-gezag verzwakte tussen 1842 en 1911 geleidelijk. Wat is dat?
Een snelle verandering van korte duur
Een verandering van kleine schaal die in 1900 begon
Een keerpunt dat in één jaar plaatsvond
Een langzame verandering van lange duur
Het verval verliep over decennia en had grote gevolgen. Verwachte fout: alleen naar het snelle keerpunt van 1911 kijken.
Waarom is 1911 een keerpunt in de Chinese geschiedenis?
Goed: de revolutie van 1911 maakte een einde aan het keizerrijk China en aan de Qing-dynastie. Verwachte fout: 1911 als beginpunt van het verval zien.
Welk vraagtype vind jij het lastigst?
Soorten oorzaken en gevolgen
Standplaatsgebondenheid
Bruikbaarheid van bronnen
Continuïteit en verandering
Deze slide heeft geen instructies
CONTEXT CHINA · 1842-1911
Tips voor op het examen
Noem bij een oorzaak altijd het soort: politiek-bestuurlijk, sociaaleconomisch of cultureel-mentaal
Verklaar gedrag vanuit de positie van toen, zonder er nu over te oordelen, ook bij de Britten en het Qing-hof
Bij bronnen: koppel maker, tijd en doel aan de vraag, en denk aan representativiteit
Jaartallen als 1842, 1900 en 1911 zijn keerpunten om je redenering aan op te hangen
Deze slide heeft geen instructies
