Voltooid deelwoord

Voltooid deelwoord gebruiken

1 / 21
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 21 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Voltooid deelwoord gebruiken

Deze slide heeft geen instructies

Lesdoel

Ik kan het voltooid deelwoord herkennen, maken en goed gebruiken in een zin.

Deze slide heeft geen instructies

Welke woorden denk jij aan bij voltooid deelwoord?

Gebruik de woordenwolk om voorkennis op te halen. Verwachte woorden: gedaan, ge-, hebben, zijn, verleden, werkwoord.

Wat is een voltooid deelwoord?

  • Een voltooid deelwoord is een werkwoordsvorm.

  • Het zegt vaak dat iets al gedaan is.

  • Je gebruikt het vaak met hebben, zijn of worden.

  • Voorbeelden: gemaakt, gelopen, gezien.

Benadruk dat het voltooid deelwoord geen persoonsvorm is. Leerlingen verwarren dit vaak met gewone verleden tijd, zoals 'liep' of 'maakte'.

Voltooid deelwoord in een zin

  • Ik heb een brief geschreven.

  • Zij is naar school gefietst.

  • De taart wordt gebakken.


Het dikgedrukte woord is het voltooid deelwoord.

Deze slide heeft geen instructies

Wanneer gebruik je het?

  • In de voltooide tijd: Ik heb gewerkt.

  • In de lijdende vorm: De fiets wordt gerepareerd.

  • Soms als bijvoeglijk gebruikt woord: de gesloten deur.

Houd de focus op herkennen en gebruiken. Noem de termen 'voltooide tijd' en 'lijdende vorm' kort, zonder er een aparte grammaticales van te maken.

In welke zin staat een voltooid deelwoord?

A

Ik liep naar school.

B

Zij maakt haar werk.

C

Wij hebben geoefend.

D

Hij leest een boek.

Controleer of leerlingen het verschil zien tussen tegenwoordige tijd, verleden tijd en voltooid deelwoord met hulpwerkwoord.

Maak de tekst compleet

Een voltooid deelwoord is een werkwoordsvorm. Je gebruikt het vaak met hebben, zijn of worden. In de zin 'De deur wordt gesloten' is gesloten het voltooid deelwoord.

werkwoordsvorm
hebben
gesloten
persoonsvorm
lopen
maakt
is
deur

Deze invuloefening sluit aan op de uitleg over wat een voltooid deelwoord is en wanneer je het gebruikt.

Zo maak je het

Meestal begin je met het hele werkwoord.


  • werken → gewerkt

  • maken → gemaakt

  • leren → geleerd


Vaak komt er ge- voor het woord.

Zeg erbij dat 'vaak' belangrijk is: niet elk voltooid deelwoord begint met ge-. Dat komt op een volgende slide terug.

Eindigt het op -d of -t?

Gebruik de regel van 't kofschip (x).


  • Eindigt de stam op t, k, f, s, ch, p? → -t

  • Anders → -d


Voorbeelden:

  • werken → gewerkt

  • fietsen → gefietst

  • spelen → gespeeld

Laat zien dat je kijkt naar de stam: werk-, fiets-, speel-. Voor A1/A2 is 'meestal' veiliger, omdat sterke werkwoorden apart geleerd moeten worden.

Onregelmatige vormen

  • Niet elk voltooid deelwoord volgt een vaste regel.

  • Voorbeelden: gezien, gedaan, geweest.

  • Deze vormen moet je vaak onthouden en oefenen.

Noem dat dit sterke of onregelmatige werkwoorden zijn, maar houd de nadruk op herkennen en veel zien in voorbeelden.

Welk voltooid deelwoord is goed gespeld?

A

gefietsd

B

gefietst

C

gefietsd

D

gefiest

Laat leerlingen de stam fiets- herkennen. Die eindigt op s, dus volgens 't kofschip komt er meestal -t.

Vul de juiste vormen in

Je maakt een voltooid deelwoord vaak met ge- en het hele werkwoord. Met 't kofschip (x) kies je tussen -t en -d. Maar sommige werkwoorden zijn onregelmatig, zoals gezien.

ge-
-t
-d
onregelmatig
be-
-en
regelmatig
stam

Bespreek dat 'vaak' belangrijk is: niet alles volgt de vaste regel.

Oefenen met herkennen

In deze zinnen is het voltooid deelwoord:


  • Wij hebben gegeten. → gegeten

  • De bal is gepakt. → gepakt

  • Het raam wordt gesloten. → gesloten

Lees de zinnen hardop voor en laat leerlingen horen dat het voltooid deelwoord vaak samenwerkt met een hulpwerkwoord.

Oefenen met maken

Van heel werkwoord naar voltooid deelwoord:


  • maken → gemaakt

  • spelen → gespeeld

  • fietsen → gefietst

  • zien → gezien

Combineer hier regelmatige en onregelmatige voorbeelden, zodat leerlingen het verschil zien zonder dat het te theoretisch wordt.

Oefenen in hele zinnen

  • Ik heb mijn huiswerk gemaakt.

  • Zij is laat gekomen.

  • De deur wordt gesloten.

  • Wij hebben een film gezien.

Wijs op de plaats in de zin: het voltooid deelwoord staat vaak achteraan.

Samenvatting

  • Een voltooid deelwoord hoort bij een werkwoord.

  • Het laat vaak zien dat iets af of gebeurd is.

  • Je maakt het met een regel of leert de onregelmatige vorm.

  • Je gebruikt het vaak met hebben, zijn of worden.

Deze slide heeft geen instructies

Welk woord is het voltooid deelwoord?

A

hebben

B

film

C

gezien

D

wij

Sluit aan op de zin: 'Wij hebben een film gezien.'

Wat heb jij vandaag geleerd?

Bespreek welke regel, welk voorbeeld of welke oefening leerlingen het meest hielp.

Wat vond jij het lastigst?

Mogelijke antwoorden: onregelmatige vormen, kiezen tussen -d en -t, hulpwerkwoord kiezen.

Begrippen

voltooid deelwoord - werkwoordsvorm die vaak laat zien dat iets al gedaan is.

werkwoord - woord dat een handeling, gebeurtenis of toestand aangeeft.

hulpwerkwoord - werkwoord dat helpt in een werkwoordsvorm, zoals hebben, zijn of worden.

stam - het werkwoord zonder -en.

regelmatig werkwoord - werkwoord dat meestal een vaste spellingregel volgt.

onregelmatig werkwoord - werkwoord met een vorm die je niet alleen met de gewone regel maakt.

't kofschip (x) - spellingregel om vaak te kiezen tussen een voltooid deelwoord op -t of -d.

Deze slide heeft geen instructies