Persoonsvorm en onderwerp

Persoonsvorm en onderwerp

1 / 21
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsBasisschoolGroep 7,8

In deze les zitten 21 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 40 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Persoonsvorm en onderwerp

Open de les met het idee dat in bijna elke zin twee belangrijke delen zitten: wat er gebeurt en wie of wat dat doet.

Dit ga je leren

Ik kan in een zin de persoonsvorm en het onderwerp vinden.

Deze slide heeft geen instructies

Wat is de persoonsvorm?

De persoonsvorm is het eerste werkwoord in de zin.


Een werkwoord is een doe-woord

(liep - koop - zeurden - aait - hebben)


of een zijn-woord

(ben - is - zijn - was - waren)


Benadruk dat de persoonsvorm altijd een werkwoord is, maar niet elk werkwoord in de zin de persoonsvorm is.

Voorbeeld persoonsvorm

Zin:

Mila leest een spannend boek.


  • eerste werkwoord is
    leest

  • leest is de persoonsvorm (pv)

Wijs erop dat 'boek' en 'spannend' niet veranderen door tijdverandering; alleen het werkwoord verandert.

Wat is het onderwerp?

Het onderwerp vertelt wie of wat iets doet in de zin.


Het onderwerp hoort bij de persoonsvorm.


Voorbeeld:

  • De kat slaapt op de bank.

  • Wie slaapt? De kat

Gebruik steeds de vraagvorm: wie of wat + persoonsvorm? Dat helpt leerlingen een vaste aanpak te onthouden.

Zo vind je het onderwerp

Stap 1: zoek eerst de persoonsvorm.


Stap 2: vraag:

Wie of wat + persoonsvorm?


Het antwoord is het onderwerp.

Veel leerlingen proberen eerst het onderwerp te zoeken. Leg uit dat eerst de persoonsvorm vinden meestal makkelijker is.

Voorbeeld onderwerp

Zin: De kinderen spelen buiten.


  • persoonsvorm: spelen

  • wie spelen?

  • antwoord: De kinderen

Noem dat het onderwerp uit één woord kan bestaan, maar ook uit meerdere woorden, zoals 'De kinderen'.

Oefenzin 1

Sara maakt een tekening.


  • persoonsvorm: maakt

  • wie maakt?

  • onderwerp: Sara

Lees de zin eerst hardop voor. Laat horen dat 'maakt' verandert naar 'maakte'.

Oefenzin 2

De hond rent naar de bal.


  • persoonsvorm: rent

  • wie rent?

  • onderwerp: De hond

Wijs erop dat een onderwerp ook met een lidwoord kan beginnen: 'de hond'.

Oefenzin 3

Wij fietsen naar school.


  • persoonsvorm: fietsen

  • wie fietsen?

  • onderwerp: Wij

Handig voorbeeld om te laten zien dat een voornaamwoord ook onderwerp kan zijn.

Opdrachten

Schrijf van elke zin op:

  • de persoonsvorm

  • het onderwerp


Zinnen:

  1. Tom opent het raam.

  2. De vogels zingen in de tuin.

  3. Ik bak een brood.

  4. Vanavond start de film.

Laat leerlingen steeds dezelfde vaste volgorde gebruiken: eerst persoonsvorm, dan onderwerp.

Antwoorden

  1. opent — Tom

  2. zingen — De vogels

  3. bak — Ik

  4. start — de film

Bespreek vooral zin 4: 'Vanavond' lijkt vooraan belangrijk, maar is niet het onderwerp.

Soms heeft een zin twee persoonsvormen en twee onderwerpen

Dit noemen we samengestelde zinnen.




Deze slide heeft geen instructies

Wat is het onderwerp/zijn de onderwerpen in de zin:

Gisteren ging ik eerder naar huis, omdat ik naar de dokter moest.

Deze slide heeft geen instructies

Wat is het onderwerp/zijn de onderwerpen in de zin:

Piet en Kees lopen naar de snackbar.

Deze slide heeft geen instructies

Wat is het onderwerp/zijn de onderwerpen in de zin:

Piet en Kees lopen naar de snackbar.

Deze slide heeft geen instructies

Wat is het onderwerp/zijn de onderwerpen in de zin:

De voetbalwedstrijd werd gestaakt, omdat er vuurwerk werd gegooid.

Deze slide heeft geen instructies

Wat is het onderwerp/zijn de onderwerpen in de zin:

Ik kan helaas niet komen, want mijn moeder heeft geen auto.

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Wat is het onderwerp/zijn de onderwerpen in de zin:

Het smaakt me niet.

Deze slide heeft geen instructies

Wat is het onderwerp/zijn de onderwerpen in de zin:

We kunnen vandaag niet naar school, want het gaat sneeuwen.

Deze slide heeft geen instructies