Persoonsvorm en onderwerp
Persoonsvorm en onderwerp
Open de les met het idee dat in bijna elke zin twee belangrijke delen zitten: wat er gebeurt en wie of wat dat doet.
Dit ga je leren
Ik kan in een zin de persoonsvorm en het onderwerp vinden.
Deze slide heeft geen instructies
Wat is de persoonsvorm?
De persoonsvorm is het eerste werkwoord in de zin.
Een werkwoord is een doe-woord
(liep - koop - zeurden - aait - hebben)
of een zijn-woord
(ben - is - zijn - was - waren)
Benadruk dat de persoonsvorm altijd een werkwoord is, maar niet elk werkwoord in de zin de persoonsvorm is.
Voorbeeld persoonsvorm
Zin:
Mila leest een spannend boek.
eerste werkwoord is
leest
leest is de persoonsvorm (pv)
Wijs erop dat 'boek' en 'spannend' niet veranderen door tijdverandering; alleen het werkwoord verandert.
Wat is het onderwerp?
Het onderwerp vertelt wie of wat iets doet in de zin.
Het onderwerp hoort bij de persoonsvorm.
Voorbeeld:
De kat slaapt op de bank.
Wie slaapt? De kat
Gebruik steeds de vraagvorm: wie of wat + persoonsvorm? Dat helpt leerlingen een vaste aanpak te onthouden.
Zo vind je het onderwerp
Stap 1: zoek eerst de persoonsvorm.
Stap 2: vraag:
Wie of wat + persoonsvorm?
Het antwoord is het onderwerp.
Veel leerlingen proberen eerst het onderwerp te zoeken. Leg uit dat eerst de persoonsvorm vinden meestal makkelijker is.
Voorbeeld onderwerp
Zin: De kinderen spelen buiten.
persoonsvorm: spelen
wie spelen?
antwoord: De kinderen
Noem dat het onderwerp uit één woord kan bestaan, maar ook uit meerdere woorden, zoals 'De kinderen'.
Oefenzin 1
Sara maakt een tekening.
persoonsvorm: maakt
wie maakt?
onderwerp: Sara
Lees de zin eerst hardop voor. Laat horen dat 'maakt' verandert naar 'maakte'.
Oefenzin 2
De hond rent naar de bal.
persoonsvorm: rent
wie rent?
onderwerp: De hond
Wijs erop dat een onderwerp ook met een lidwoord kan beginnen: 'de hond'.
Oefenzin 3
Wij fietsen naar school.
persoonsvorm: fietsen
wie fietsen?
onderwerp: Wij
Handig voorbeeld om te laten zien dat een voornaamwoord ook onderwerp kan zijn.
Opdrachten
Schrijf van elke zin op:
de persoonsvorm
het onderwerp
Zinnen:
Tom opent het raam.
De vogels zingen in de tuin.
Ik bak een brood.
Vanavond start de film.
Laat leerlingen steeds dezelfde vaste volgorde gebruiken: eerst persoonsvorm, dan onderwerp.
Antwoorden
opent — Tom
zingen — De vogels
bak — Ik
start — de film
Bespreek vooral zin 4: 'Vanavond' lijkt vooraan belangrijk, maar is niet het onderwerp.
Soms heeft een zin twee persoonsvormen en twee onderwerpen
Dit noemen we samengestelde zinnen.
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het onderwerp/zijn de onderwerpen in de zin:
Gisteren ging ik eerder naar huis, omdat ik naar de dokter moest.
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het onderwerp/zijn de onderwerpen in de zin:
Piet en Kees lopen naar de snackbar.
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het onderwerp/zijn de onderwerpen in de zin:
Piet en Kees lopen naar de snackbar.
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het onderwerp/zijn de onderwerpen in de zin:
De voetbalwedstrijd werd gestaakt, omdat er vuurwerk werd gegooid.
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het onderwerp/zijn de onderwerpen in de zin:
Ik kan helaas niet komen, want mijn moeder heeft geen auto.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het onderwerp/zijn de onderwerpen in de zin:
Het smaakt me niet.
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het onderwerp/zijn de onderwerpen in de zin:
We kunnen vandaag niet naar school, want het gaat sneeuwen.
Deze slide heeft geen instructies