Groep 8 - 2026

Welkom bij Nederlands

  • Doe je jas uit, tas op de grond

  • Ga rustig zitten, volgens de plattegrond

  • Pak je materiaal: boek + schrift voor Nederlands + leesboek én je Plenda


Vandaag:

Spreekwoorden,

gezegden en

uitdrukkingen


1 / 16
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolhavo, vwoLeerjaar 1

In deze les zitten 16 slides, met interactieve quiz en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Welkom bij Nederlands

  • Doe je jas uit, tas op de grond

  • Ga rustig zitten, volgens de plattegrond

  • Pak je materiaal: boek + schrift voor Nederlands + leesboek én je Plenda


Vandaag:

Spreekwoorden,

gezegden en

uitdrukkingen


Wat gaan we doen?

  • Spreekwoorden, gezegden en uitdrukkingen: de verschillen

  • Opdracht: Alle spreekwoorden verzamelen

  • Video Draadstaal

  • Nieuwerwetse spreekwoorden

  • Afsluiting










Spreekwoorden en uitdrukkingen

Wanneer gebruiken we ze? En waarom?

Waarom gebruiken we spreekwoorden en uitdrukkingen?

  • Om iets door middel van een beeld duidelijk te maken / een gevoel over te brengen / een vergelijking te maken

  • Ze maken de taal levendiger, mooier en beeldender


Maar ook:

  • Om een wijsheid / levensles te delen

  • Een situatie kort samen te vatten -> 'Dat was echt mosterd na de maaltijd'



Waar komen ze vandaan?

• Bijbel: Wie zonder zonde is, werpe de eerste steen.

• Geschiedenis: Alle wegen leiden naar Rome.

• Beroepen (bijv. scheepvaart): Het roer omgooien.

• Volksverhalen: Hij is een wolf in schaapskleren.

Spreekwoorden

Een spreekwoord is een vaste zin met een algemene waarheid of les.


  • De appel valt niet ver van de boom’.

  • Zoals het klokje thuis tikt, tikt het nergens.

  • Na regen komt zonneschijn.

  • Boontje komt om zijn loontje.



Gezegden

Een gezegde is een onderdeel van een zin. Het is een vaste groep woorden, zonder werkwoord. Je moet er iets aan toevoegen. Het beschrijft een situatie.

  • Hij is een vrolijke Frans.

  • Hij las het boek met hart en ziel

  • Dat is echt een open deur








Uitdrukkingen

Lijkt op een gezegde, maar bevat wel een werkwoord. Het is een hele zin.

  • Lachen als een boer met kiespijn

  • Iets in de smiezen hebben

  • Uit je slof schieten

  • Door de mand vallen








Verschillen en overeenkomst

Een spreekwoord is een vaste zin. Je kunt de zin niet veranderen. Het bevat aak een wijze les.


Een gezegde is een deel van een zin. Je moet er iets aan toevoegen. Bevat geen wijsheid.


-> De betekenis is altijd figuurlijk bedoeld; het is nooit letterlijk

Opdracht 1:

Alle werkwoorden verzamelen

  • Iedereen krijgt een deel van een spreekwoord.

  • De een heeft bijvoorbeeld: Als de kat van huis is. Een ander heeft: Dansen de muizen op tafel

  • Zoek het andere deel van je spreekwoord.

  • Gevonden? Wat betekent het?








Opdracht 2:

Herken de spreekwoorden

  • Je krijgt straks een filmpje van Draadstaal te zien.

  • Welke spreekwoorden / gezegden bedoelt Fred? Probeer er zoveel mogelijk op te schrijven. 








Opdracht 2:

Herken de spreekwoorden

Nieuwerwetse spreekwoorden

Veel spreekwoorden en gezegdes zijn ouderwets. Kun jij ze zo veranderen dat ze met de tijd meegaan?

  • De beste stuurlui staan aan wal

  • De hond in de pot vinden

  • Een speld in een hooiberg zoeken

  • Het paard achter de wagen spannen


Afronding

Je kunt het verschil en de overeenkomst tussen spreekwoorden, gezegden en uitdrukkingen uitleggen.


Nog vragen? 

Dank voor jullie komst! 





  • Blijf zitten tot

    de bel gaat

  • Schuif je stoel
    netjes aan

Waarom Nederlands op school?

Goede communicatie: je leert helder spreken, lezen en schrijven -> dat heb je nodig voor je werk, studie en het dagelijks leven


Begrijpen van de maatschappij: je leert moeilijke teksten van de overheid, het nieuws of de bank goed lezen en begrijpen


Cultuur en geschiedenis: via literatuur leer je over Nederlandse schrijvers, verhalen en onze gezamenlijke geschiedenis


Je eigen mening uiten: je leert hoe je jouw gedachten en gevoelens netjes en overtuigend opschrijft of vertelt

'Taal is het voertuig van de geest'

Driek van Wissen, bekende Nederlandse dichter