Teksten controleren en verbeteren
Teksten controleren en verbeteren
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoel
Ik kan een tekst van een medestudent controleren op alinea's, signaalwoorden, woordvolgorde en bijvoeglijke naamwoorden.
Deze slide heeft geen instructies
Welk controlepunt vind jij het lastigst: alinea's, signaalwoorden, woordvolgorde of bijvoeglijke naamwoorden?
Gebruik de antwoorden om kort voorkennis en onzekerheden op te halen. Laat enkele studenten toelichten waarom juist dat controelpunt lastig is.
Wat ga je controleren?
In schrijfopdracht 1 let je op vier dingen:
alinea's
signaalwoorden
woordvolgorde in zinnen
bijvoeglijke naamwoorden
Open vanuit het bekende: deze tekst is vorige week geschreven. Het doel van deze les is niet opnieuw schrijven, maar gericht controleren met dezelfde taaleisen.
Wanneer is een alinea juist?
Een alinea gaat over één deelonderwerp.
Zinnen binnen de alinea horen inhoudelijk bij elkaar.
Een nieuwe gedachte of stap begint in een nieuwe alinea.
Een tekst met alinea's leest overzichtelijker.
Benadruk dat een alinea niet alleen een witregel is, maar een inhoudelijke indeling van de tekst.
Signaalwoorden in de tekst
Let op of signaalwoorden passen bij hun functie:
reden of argument
voorbeeld
conclusie
Een goed signaalwoord maakt het verband duidelijk.
Gebruik eventueel voorbeelden mondeling: reden/argument: omdat, want; voorbeeld: bijvoorbeeld; conclusie: dus, kortom.
Woordvolgorde controleren
Controleer of de woorden in de zin in de juiste volgorde staan.
Let vooral op:
staat het onderwerp en de persoonsvorm op de goede plek?
klopt de volgorde na een signaalwoord?
gebruik de hulpkaart.
Verwijs hier naar de hulpkaart. Houd het bij controleren van zinsbouw; geef geen nieuwe uitgebreide grammaticale theorie.
Een tekst nakijken
Bij het nakijken kijk je stap voor stap:
eerst naar de alinea's
daarna naar de signaalwoorden
vervolgens naar de woordvolgorde
ten slotte naar de bijvoeglijke naamwoorden
Deze slide bundelt de eerste controleopdracht voordat de herhaling van bijvoeglijke naamwoorden start.
Wanneer begin je een nieuwe alinea?
Bij een nieuw deelonderwerp
Na elke lange zin
Na elk signaalwoord
Bij elk moeilijk woord
Toetst of studenten begrijpen dat alinea's inhoudelijk zijn opgebouwd, niet alleen op lengte of uiterlijk.
Controle stap voor stap
Bij het nakijken kijk je eerst naar de alinea's. Daarna controleer je de signaalwoorden. Vervolgens let je op de woordvolgorde en ten slotte op de bijvoeglijke naamwoorden.
Laat studenten de vaste controlevolgorde herhalen voordat zij de tekst van een medestudent nakijken.
Waaraan herken je een goede alinea?
Verwachte elementen: één deelonderwerp per alinea; zinnen horen inhoudelijk bij elkaar; bij een nieuwe gedachte of stap begint een nieuwe alinea. Laat studenten liefst een voorbeeld uit een tekstsituatie noemen.
Herhaling: bijvoeglijk naamwoord
Een bijvoeglijk naamwoord zegt iets over een zelfstandig naamwoord.
Voorbeelden:
een mooie jas
het oude huis
een saai boek
Koppel terug aan de schrijfopdracht: bijvoeglijke naamwoorden maken een tekst preciezer en levendiger.
Spelling bij de-woorden
Bij een de-woord krijgt het bijvoeglijk naamwoord aan het eind meestal een -e.
Voorbeelden:
de schitterende fiets
een schitterende fiets
Benadruk dat bij de-woorden zowel met 'de' als met 'een' meestal de vorm met -e blijft staan.
Spelling bij het-woorden
Bij een het-woord let je op het lidwoord:
het + bijvoeglijk naamwoord + -e
een + bijvoeglijk naamwoord zonder -e
Voorbeelden:
het saa ie boek
een saai boek
Hier zit vaak de fout. Laat eventueel extra voorbeelden mondeling geven, maar houd de slide eenvoudig.
Bijvoeglijke naamwoorden bij stoffen
Bij stofnamen gelden twee veelvoorkomende patronen:
natuurlijke stof: vaak -en
synthetische stof: vaak geen extra -en
Voorbeelden:
het gouden horloge
de nylon broek
Beperk je tot de voorbeelden uit de lesstof. Het doel is herkennen en controleren in de tekst van een ander.
Bijvoeglijke naamwoorden controleren
Kijk opnieuw naar de tekst van je medestudent.
Controleer:
hoeveel bijvoeglijke naamwoorden er staan
of ze passen bij niveau 2F
of de spelling juist is
Leg 2F kort uit als passend, duidelijk en correct taalgebruik voor dit niveau; geen ingewikkelde uitweiding nodig.
Waar let je op bij 2F?
Bijvoeglijke naamwoorden op 2F-niveau zijn:
duidelijk en passend bij de tekst
correct gespeld
het bijvoeglijk naamwoord geeft informatie over het zelfstandig naamwoord
Voorkom dat leerlingen denken dat 'moeilijke woorden' automatisch beter zijn. Passend en correct is belangrijker dan ingewikkeld.
Van controle naar verbetering
Een goede controle helpt de schrijver om de tekst sterker te maken:
duidelijkere opbouw met alinea's
logische verbanden door signaalwoorden
correcte zinnen door goede woordvolgorde
precieze taal door juiste bijvoeglijke naamwoorden
Dit is de afrondende inhoudelijke landingsslide: controleren is bedoeld om schrijfkwaliteit zichtbaar te maken en te verbeteren.
Welke vorm is juist bij een het-woord met 'een'?
een saaie boek
een saai boek
het saai boek
het saaie boek
Controleert de veelgemaakte fout bij het-woorden: met 'een' krijgt het bijvoeglijk naamwoord hier geen -e.
Spelling van bijvoeglijke naamwoorden
Bij een de-woord krijgt het bijvoeglijk naamwoord meestal een -e. Bij een het-woord met 'een' gebruik je vaak de vorm zonder -e.
De context sluit direct aan bij de uitleg over de-woorden en het-woorden. Bespreek waarom juist het lidwoord belangrijk is.
Waar let jij straks het meest op in de tekst van je medestudent?
Alinea's
Signaalwoorden
Woordvolgorde
Bijvoeglijke naamwoorden
Deze slide heeft geen instructies
Wat neem jij mee uit deze les?
Reflectie zonder fout antwoord. Mogelijke thema's: regels voor alinea's, verschil tussen de- en het-woorden, functie van signaalwoorden, zorgvuldiger nakijken.
Wat vond jij vandaag het lastigst?
Reflectie zonder fout antwoord. Gebruik de reacties om te bepalen wat in een volgende les nog extra oefening nodig heeft.
Begrippen
alinea - een groep zinnen die samen over één deelonderwerp gaan
signaalwoord - een woord dat een verband in de tekst aangeeft
woordvolgorde - de plaats van woorden in een zin
bijvoeglijk naamwoord - een woord dat iets zegt over een zelfstandig naamwoord
de-woord - een zelfstandig naamwoord met het lidwoord de
het-woord - een zelfstandig naamwoord met het lidwoord het
2F-niveau - het taalniveau waarop taalgebruik duidelijk, passend en correct moet zijn
Deze slide heeft geen instructies