Schrijven controleren en bijvoeglijke naamwoorden

Teksten controleren en verbeteren

1 / 24
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 24 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Teksten controleren en verbeteren

Deze slide heeft geen instructies

Lesdoel

Ik kan een tekst van een medestudent controleren op alinea's, signaalwoorden, woordvolgorde en bijvoeglijke naamwoorden.

Deze slide heeft geen instructies

Welk controlepunt vind jij het lastigst: alinea's, signaalwoorden, woordvolgorde of bijvoeglijke naamwoorden?

Gebruik de antwoorden om kort voorkennis en onzekerheden op te halen. Laat enkele studenten toelichten waarom juist dat controelpunt lastig is.

Wat ga je controleren?

In schrijfopdracht 1 let je op vier dingen:

  • alinea's

  • signaalwoorden

  • woordvolgorde in zinnen

  • bijvoeglijke naamwoorden

Open vanuit het bekende: deze tekst is vorige week geschreven. Het doel van deze les is niet opnieuw schrijven, maar gericht controleren met dezelfde taaleisen.

Wanneer is een alinea juist?

  • Een alinea gaat over één deelonderwerp.

  • Zinnen binnen de alinea horen inhoudelijk bij elkaar.

  • Een nieuwe gedachte of stap begint in een nieuwe alinea.

  • Een tekst met alinea's leest overzichtelijker.

Benadruk dat een alinea niet alleen een witregel is, maar een inhoudelijke indeling van de tekst.

Signaalwoorden in de tekst

Let op of signaalwoorden passen bij hun functie:

  • reden of argument

  • voorbeeld

  • conclusie


Een goed signaalwoord maakt het verband duidelijk.

Gebruik eventueel voorbeelden mondeling: reden/argument: omdat, want; voorbeeld: bijvoorbeeld; conclusie: dus, kortom.

Woordvolgorde controleren

Controleer of de woorden in de zin in de juiste volgorde staan.


Let vooral op:

  • staat het onderwerp en de persoonsvorm op de goede plek?

  • klopt de volgorde na een signaalwoord?

  • gebruik de hulpkaart.

Verwijs hier naar de hulpkaart. Houd het bij controleren van zinsbouw; geef geen nieuwe uitgebreide grammaticale theorie.

Een tekst nakijken

Bij het nakijken kijk je stap voor stap:

  • eerst naar de alinea's

  • daarna naar de signaalwoorden

  • vervolgens naar de woordvolgorde

  • ten slotte naar de bijvoeglijke naamwoorden

Deze slide bundelt de eerste controleopdracht voordat de herhaling van bijvoeglijke naamwoorden start.

Wanneer begin je een nieuwe alinea?

A

Bij een nieuw deelonderwerp

B

Na elke lange zin

C

Na elk signaalwoord

D

Bij elk moeilijk woord

Toetst of studenten begrijpen dat alinea's inhoudelijk zijn opgebouwd, niet alleen op lengte of uiterlijk.

Controle stap voor stap

Bij het nakijken kijk je eerst naar de alinea's. Daarna controleer je de signaalwoorden. Vervolgens let je op de woordvolgorde en ten slotte op de bijvoeglijke naamwoorden.

alinea's
signaalwoorden
woordvolgorde
bijvoeglijke naamwoorden
zelfstandige naamwoorden
leestekens
onderwerpen
werkwoordspelling

Laat studenten de vaste controlevolgorde herhalen voordat zij de tekst van een medestudent nakijken.

Waaraan herken je een goede alinea?

Verwachte elementen: één deelonderwerp per alinea; zinnen horen inhoudelijk bij elkaar; bij een nieuwe gedachte of stap begint een nieuwe alinea. Laat studenten liefst een voorbeeld uit een tekstsituatie noemen.

Herhaling: bijvoeglijk naamwoord

Een bijvoeglijk naamwoord zegt iets over een zelfstandig naamwoord.


Voorbeelden:

  • een mooie jas

  • het oude huis

  • een saai boek

Koppel terug aan de schrijfopdracht: bijvoeglijke naamwoorden maken een tekst preciezer en levendiger.

Spelling bij de-woorden

Bij een de-woord krijgt het bijvoeglijk naamwoord aan het eind meestal een -e.


Voorbeelden:

  • de schitterende fiets

  • een schitterende fiets

Benadruk dat bij de-woorden zowel met 'de' als met 'een' meestal de vorm met -e blijft staan.

Spelling bij het-woorden

Bij een het-woord let je op het lidwoord:

  • het + bijvoeglijk naamwoord + -e

  • een + bijvoeglijk naamwoord zonder -e


Voorbeelden:

  • het saa ie boek

  • een saai boek

Hier zit vaak de fout. Laat eventueel extra voorbeelden mondeling geven, maar houd de slide eenvoudig.

Bijvoeglijke naamwoorden bij stoffen

Bij stofnamen gelden twee veelvoorkomende patronen:

  • natuurlijke stof: vaak -en

  • synthetische stof: vaak geen extra -en


Voorbeelden:

  • het gouden horloge

  • de nylon broek

Beperk je tot de voorbeelden uit de lesstof. Het doel is herkennen en controleren in de tekst van een ander.

Bijvoeglijke naamwoorden controleren

Kijk opnieuw naar de tekst van je medestudent.


Controleer:

  • hoeveel bijvoeglijke naamwoorden er staan

  • of ze passen bij niveau 2F

  • of de spelling juist is

Leg 2F kort uit als passend, duidelijk en correct taalgebruik voor dit niveau; geen ingewikkelde uitweiding nodig.

Waar let je op bij 2F?

Bijvoeglijke naamwoorden op 2F-niveau zijn:

  • duidelijk en passend bij de tekst

  • correct gespeld

  • het bijvoeglijk naamwoord geeft informatie over het zelfstandig naamwoord

Voorkom dat leerlingen denken dat 'moeilijke woorden' automatisch beter zijn. Passend en correct is belangrijker dan ingewikkeld.

Van controle naar verbetering

Een goede controle helpt de schrijver om de tekst sterker te maken:

  • duidelijkere opbouw met alinea's

  • logische verbanden door signaalwoorden

  • correcte zinnen door goede woordvolgorde

  • precieze taal door juiste bijvoeglijke naamwoorden

Dit is de afrondende inhoudelijke landingsslide: controleren is bedoeld om schrijfkwaliteit zichtbaar te maken en te verbeteren.

Welke vorm is juist bij een het-woord met 'een'?

A

een saaie boek

B

een saai boek

C

het saai boek

D

het saaie boek

Controleert de veelgemaakte fout bij het-woorden: met 'een' krijgt het bijvoeglijk naamwoord hier geen -e.

Spelling van bijvoeglijke naamwoorden

Bij een de-woord krijgt het bijvoeglijk naamwoord meestal een -e. Bij een het-woord met 'een' gebruik je vaak de vorm zonder -e.

de-woord
-e
het-woord
-e
-en
deelonderwerp
signaalwoord
persoonsvorm

De context sluit direct aan bij de uitleg over de-woorden en het-woorden. Bespreek waarom juist het lidwoord belangrijk is.

Waar let jij straks het meest op in de tekst van je medestudent?

1

Alinea's

2

Signaalwoorden

3

Woordvolgorde

4

Bijvoeglijke naamwoorden

Deze slide heeft geen instructies

Wat neem jij mee uit deze les?

Reflectie zonder fout antwoord. Mogelijke thema's: regels voor alinea's, verschil tussen de- en het-woorden, functie van signaalwoorden, zorgvuldiger nakijken.

Wat vond jij vandaag het lastigst?

Reflectie zonder fout antwoord. Gebruik de reacties om te bepalen wat in een volgende les nog extra oefening nodig heeft.

Begrippen

alinea - een groep zinnen die samen over één deelonderwerp gaan

signaalwoord - een woord dat een verband in de tekst aangeeft

woordvolgorde - de plaats van woorden in een zin

bijvoeglijk naamwoord - een woord dat iets zegt over een zelfstandig naamwoord

de-woord - een zelfstandig naamwoord met het lidwoord de

het-woord - een zelfstandig naamwoord met het lidwoord het

2F-niveau - het taalniveau waarop taalgebruik duidelijk, passend en correct moet zijn

Deze slide heeft geen instructies