Module H1 Eigenschappen van rontgenstraling

• newEditor
• Paraveterinair
• MBO
• Studiejaar 2

Module H1: Eigenschappen van rontgenstraling

Van de patient naar de foto

Wat zijn de schadelijke eigenschappen van röntgenstraling?

Effecten van röntgenstraling

Invuloefening

Rontgenstraling wordt opgewekt, door stroom door de kathode te laten lopen. Hierdoor komen elektronen vrij. Deze botsen op de anode, waarbij 99% warmte en 1% rontgenstraling vrij komt. Met het mAs getal bepalen we hoeveel stroom er door de kathode loopt en hoe lang. Met de kV bepalen we het spanningsverschil tussen de kathode en anode.

De kV bepaalt dus de hardheid van de rontgenstraling en de mAs bepaalt de hoeveelheid straling.

kathode

elektronen

anode

hoeveel

lang

spanningsverschil

hardheid

hoeveelheid

Schadelijke effecten

Sneldelende weefsels zijn extra gevoelig

Deterministische effecten: als gevolg van een hoge dosis (bestraling)

Stochastische effecten: als gevolg van een herhaalde lage dosis

Bestraling

Doordringend vermogen

Als de rontgenstraling de patient raakt, kunnen er 3 dingen gebeuren:

• Transmissie (doorlaten)

• Absorptie

• Verstrooiing

Wordt bepaald door:

• Eigenschappen van de patient

• Eigenschappen van de straling

Hoe meer rontgenstraling wordt doorgelaten, hoe zwarter de foto wordt

Doordringend vermogen

• Eigenschappen van de patiënt

  • Dikte van de patiënt: hoe dikker de patiënt, hoe meer straling er wordt geabsorbeerd en verstrooid

  • Dichtheid van het weefsel: hoe dichter het weefsel, hoe meer absorptie

  • Atoomnummer: vergelijk calcium in bot en water in weke delen. Hoe hoger het atoomnummer, hoe meer absorptie

• Eigenschappen van de straling

  • Hoe hoger het kV, hoe meer transmissie en verstrooiing

Strooistraling

• Strooistraling verandert op of in de patient van richting.

• Meer strooistraling bij:

  • Dikkere patient, veel vet

  • Groot diafragma

  • Hoger kV

• Strooistraling gaat alle richtingen op

  • Naar de omgeving (jou!)

  • Naar de plaat

Strooistralenrooster

• Vangt verstrooide stralen weg, voordat ze op de plaat vallen

  • Hierdoor wordt de kwaliteit van de foto beter

  • Bij patiënten dikker dan 10 cm (dikker dan een kattenbuik)

  • Doet dus niets voor jou of de andere mensen in de ruimte!

Divergerende bundel

• Rontgenstraling verlaat de buis als een divergerende bundel. De bundel wordt dus breeder naarmate hij steeds verder van de bron komt.

• De patient moet dus zo dicht mogelijk bij de plaat liggen, om zo vertekening tegen te gaan.

Digitale rontgenologie

Learning objective

Digitale rontgenologie

ÞRöntgenstraling wordt omgezet in elektrische lading

ÞDie wordt gemeten en omgezet in een digitaal signaal: pixels

▪Fosfor- of siliciumplaten
eerst omzetting naar zichtbaar licht (indirect); platen na maken foto invoeren in scanner om uit te lezen

▪Flat panels (amorf seleniumplaten): directe omzetting naar elektrisch signaal

ÞWeergegeven op monitor of afgedrukt op film

ÞAchteraf te bewerken: contrast en licht/donker zijn bij te stellen via computer (binnen bepaalde grenzen natuurlijk; de uitgangsfoto moet van goede kwaliteit zijn!)

Pixels

Hoe meer pixels per vierkante cm, hoe scherper het beeld en hoe beter je het kunt uitvergroten.

Bitdiepte

•Bitdiepte is het aantal grijstinten dat er per pixel kan verschijnen: een bitdiepte van 1 kleurt een pixel alleen zwart (door röntgenstralen geraakt) of wit (niet geraakt): de bitdiepte = 2¹ = 2

•Hoe groter de bitdiepte, des te meer grijstinten een pixel kan hebben, bijvoorbeeld bitdiepte 8: 2⁸ = 256 grijstinten per pixel etc.

Voordelen van digitaal vs analoog

Sneller

Hoeft niet ontwikkeld te worden

Betere beeldkwaliteit

Bewerken van beelden

Lagere stralingsbelasting

Archivering, doorsturen etc digitaal

Nadelen digitaal vs analoog

Duurder

Back-up nodig

Sneller de neiging meer foto's te maken

Ongemerkt hoge stralingsbelasting

Wat heeft alle elektromagnetische straling gemeen?

A

Het is gevaarlijk

B

Ze zijn allemaal even snel

Wat is de relatie tussen golflengte en frequentie?

A

Als de een groot is, is de ander dat ook

B

Als de een groter wordt, wordt de ander kleiner

De kathode is altijd

A

negatief geladen

B

positief geladen