1e klas: Onderwerp, gezegde en persoonsvorm
Grammatica
Kern 9& 10: onderwerp, gezegde en persoonsvorm
Aan het eind van deze LessonUp lukt het jou om...
... het onderwerp in de zin te benoemen.
... de persoonsvorm in de zin te benoemen.
... het gezegde in de zin te benoemen.
Lesduur is: 30 minOnderdelen in deze les
Grammatica
Kern 9& 10: onderwerp, gezegde en persoonsvorm
Aan het eind van deze LessonUp lukt het jou om...
... het onderwerp in de zin te benoemen.
... de persoonsvorm in de zin te benoemen.
... het gezegde in de zin te benoemen.
Wat gaan we de komende lessen samen doen?
De komende lessen gaan we deze onderwerpen bespreken én oefenen:
Onderwerp
Persoonsvorm
Gezegde
Zinsdelen
Hoofd- en hulpwerkwoord
Werkwoordelijk gezegde
Naamwoordelijk gezegde
Heel veel is jullie al wel bekend. Tóch gaan we dit samen rustig doorwerken, zodat iedereen alles weer heeft opgefrist.
Ik behandel de onderwerpen in de les, we maken een LessonUp samen en jullie maken de extra oefeningen in de les.
Wat gaan we de komende lessen samen doen?
Aan het eind van deze lessen kun je dit:
| De hele klas | heeft | bij de toets | een goed cijfer | gehaald. |
Onderwerp: de hele klas
Persoonsvorm: heeft
Gezegde? Werkwoordelijk: heeft gehaald
Hoofdwerkwoord: gehaald
Hulpwerkwoord: heeft
| We | zijn | erg blij. |
Onderwerp: we
Persoonsvorm: zijn
Gezegde? Naamwoordelijk: zijn erg blij
Hoofdwerkwoord: zijn
Hoe goed ben je nu al in grammatica (denk je)?
Onderwerp en persoonsvorm
Kern: SG 9 & 10 (leerdoel 11.1 & 11.2)
Waar denk je aan bij het onderwerp?
(schrijf maar op)
1
minute
00
second
Wat is eigenlijk een onderwerp?
Wat iemand doet.
Dat wat altijd op de 1e plek in de zin staat.
Degene die iets doet of is.
Degene die iets niet doet of is.
Hoe vind je het onderwerp?
Door de vraag te stellen:
Waar gaat iemand heen?
Door te kijken naar het tweede zinsdeel in de zin.
Door te kijken naar het eerste zinsdeel in de zin.
Door de vraag te stellen:
Wie/wat + gezegde?
Wat moet je weten over het onderwerp (ond)?
Onthoud dit goed!
Een onderwerp is degene die iets doet in de zin óf iets is in de zin
Het kan iets tastbaars/concreets zijn of juist iets abstracts:
ik / jij / wij...
de auto / de kat / het broodje...
De liefde / de zorgen / het gevoel...
Het onderwerp vind je door jezelf af te vragen:
Wie/wat + gezegde?
Dit behandelen we straks nog in deze LessonUp
Waar denk je aan bij de persoonsvorm?
(schrijf maar op)
1
minute
00
second
Wat is eigenlijk een persoonsvorm?
Het werkwoord dat zich aanpast aan het onderwerp.
Het belangrijkste werkwoord in de zin.
Degene die iets doet of is.
De vorm van het gezegde.
Hoe vind je een persoonsvorm?
Door de zin vragend te maken.
Door de zin te veranderen van tijd.
Door de zin te veranderen van getal.
Door te kijken naar het eerste zinsdeel in de zin.
Wat moet je weten over de persoonsvorm (pv)?
Onthoud dit goed!
Een pv is het werkwoord dat zich aanpast aan het onderwerp in de zin.
Je vindt de pv door:
de zin in een andere tijd te zetten:
"Ik loop" => "Ik liep"de zin van 'getal' te veranderen:
"Ik loop" => "Wij lopen"
De pv geeft aan of de zin in de tegenwoordige/verleden tijd staat.
Vergeet de ja/nee-vragend maken-regel uit het boek!
Daarmee kom je in de 2e klas flink in de problemen
bij samengestelde zinnen met twee persoonsvormen.Kijk maar: "Ik loop, omdat ik niet kan fietsen."
Dat wordt: "Loop ik, omdat ik niet kan fietsen?"Zo vind je maar 1 pv, in plaats van 2!
Welk antwoord is waar?
Dit zijn allemaal poppen.
Dit zijn beroemde duo's.
Dit zijn allemaal game-avatars.
Dit zijn allemaal zangers.
Een gouden duo!
Het onderwerp en de persoonsvorm werken (bijna) samen. Ze staan ook vaak vlakbij elkaar.
En verandert de één? Dan verandert de ander gewoon mee!
Laten we dat gaan oefenen:
eerst met het onderwerp.
daarna met de persoonsvorm.
Wat is het onderwerp in de zin?
Onder de tafel
ligt
de zwarte kat.
Jij
loopt
naar het lokaal.
Morgen
bezoeken
wij
de dierentuin.
Ga
weg!
De olifant
drinkt
water
uit de rivier.
Eet
ik
een boterham met kaas?
Wat is de persoonsvorm in de zin?
Onder de tafel
ligt
de zwarte kat.
Jij
loopt
naar het lokaal.
Morgen
bezoeken
wij
de dierentuin.
Ga
weg!
De olifant
drinkt
water
uit de rivier.
Eet
ik
een boterham met kaas?
Wat valt op aan deze zinnen?
Denk zelf (in stilte) nog eens even goed na over deze 6 zinnen:
Onder de tafel ligt de zwarte kat.
Jij loopt naar het lokaal.
Morgen bezoeken wij de dierentuin.
Ga weg!
De olifant drinkt water uit de rivier.
Eet ik een boterham met kaas?
Deel na mijn seintje met je buur/buren wat je hebt ontdekt...
...over de plek van het onderwerp?
...over de plek van de persoonsvorm?
Ik stel straks deze vragen
klassikaal aan minstens 2 groepjes!
1
minute
30
second
Wat valt op aan deze zinnen?
Kijk maar:
Onder de tafel ligt de zwarte kat.
Jij loopt naar het lokaal.
Morgen bezoeken wij de dierentuin.
Ga weg!
De olifant drinkt water uit de rivier.
Eet ik een boterham met kaas?
Dus:
Het onderwerp staat bijna altijd naast (voor/achter) de persoonsvorm.
De persoonsvorm staat bijna altijd op de tweede plek in de zin.
Behalve bij: "Noortje, kijk eens naar mama!" (gebiedende wijs) "Heb je de boekjes uit de kast gehaald?" (vraagzin)
Waar of niet waar?
Het onderwerp is degene die iets (niet) doet of is.
Helemaal waar!
Wat een onzin!
Het onderwerp staat altijd aan het begin van de zin.
Helemaal waar!
Wat een onzin!
Het onderwerp staat bijna altijd vlakbij de persoonsvorm.
Helemaal waar!
Wat een onzin!
Het onderwerp vind je door antwoord te geven op de vraag:
"Wie/wat + gezegde?"
Helemaal waar!
Wat een onzin!
De persoonsvorm is het werkwoord
dat mee verandert met het onderwerp van de zin.
Helemaal waar!
Wat een onzin!
De persoonsvorm staat vaak op de derde plek in de zin.
Helemaal waar!
Wat een onzin!
De persoonsvorm vind je altijd door de zin vragend te maken.
Helemaal waar!
Wat een onzin!
De persoonsvorm vind je door de zin
in een andere tijd te zetten of van getal te veranderen.
Helemaal waar!
Wat een onzin!
Ik weet nu minder
over onderwerp en persoonsvorm.
Ik weet nu evenveel
over onderwerp en persoonsvorm.
Ik weet nu meer
over onderwerp en persoonsvorm.
Welke uitspraak is voor jou de waarheid?
Het gezegde
Kern: SG 9 (leerdoel 11.1)
Waar denk je aan bij het woord gezegde?
(schrijf maar op)
1
minute
00
second
Wat is eigenlijk een gezegde in een zin?
Wat iemand zegt.
Een soort spreekwoord.
Dat wat het onderwerp is of doet.
De persoonsvorm.
Er zijn twee soorten gezegdes.
Er zijn doen-zinnen en zijn-zinnen:
Zinnen kunnen iets vertellen over wat iets/iemand doet.
En zinnen over wat iets/iemand is.
Doen-zinnen hebben een werkwoordelijk gezegde. Dat zijn alle werkwoorden van de zin bij elkaar. De persoonsvorm en alle andere werkwoorden. Het belangrijkste woord in dit gezegde (het kernwoord)
is een werkwoord. Het wwg vertelt iets over wat het onderwerp doet.
Zijn-zinnen hebben een naamwoordelijk gezegde. Dat zijn alle werkwoorden van de zin bij elkaar plus het naamwoord (bvnw/znw). Het belangrijkste woord in dit gezegde (het kernwoord) is een naamwoord. Het nwg vertelt iets over wat het onderwerp is.
Sleep de doen-zinnen en de zijn-zinnen
naar het juiste blok.
Doen-zinnen
Zijn-zinnen
Ik ben wakker.
Ik heb lekker geslapen.
Mijn vader kookt spaghetti.
Mijn moeder is chef-kok.
De liefde is prachtig!
Vul de juiste woorden in.
Doen-zinnen hebben een werkwoordelijk gezegde.
Het kernwoord van doen-zinnen is een werkwoord.
Zijn-zinnen hebben een naamwoordelijk gezegde.
Het kernwoord van zijn-zinnen is een naamwoord.
Ik weet nu minder
over het gezegde in een zin.
Ik weet nu evenveel
over het gezegde in een zin.
Ik weet nu meer
over het gezegde in een zin.
Welke uitspraak is voor jou de waarheid?
En? Hoe goed ben je nu in grammatica (denk je)?
Vinden jullie werken met LessonUp handig?
