WOLKOM BY FRYSK
WOLKOM BY FRYSK
WOLKOM BY FRYSK
Is eltsenien oanwêzich?
Nei dizze les:
- Hast opdrachten makke oer twalûden, brekking en kapkes
- Kinsto útlizze hoe grut Fryslân eartiids wie
- Witsto wat de Fryske frijheid wie
- Kinsto fertelle wat it ferskil is tusken Ald-, Mid- en Nijfrysk
Staveringsopdrachten by les 3
Twalûden, trijelûden en brekking
Wat is dat?
Filmke!
https://www.youtube.com/watch?v=Du3YN2zuMgA
Twalûden
- ûntsteane ast 2 klanken oan elkoar plakst
- in twalûd hat altyd klam (klemtoon)
Trijelûden
- trije lûden (klinkers) achter inoar
Brekking
- komt foar as der nei in twalûd in dûbel bylûd stiet (dubbele medeklinker)
- útspraak feroaret dan
bgl. peal - pealtsje pjeltsje
stoel - stuollen stwollen
Opdracht 2 Twalûden
doar - doarren
buorkerij
djoer
peal - peallen
stoel - stuollen
kies - kiezzen
in kroade
healwei
Brekking
net - wol
wol
net
net - wol
net - wol
net - wol
net
wol
Opdracht 3 Trijelûden
muoike
boaiem
driuwe
fjouwer
Dat is de muoite wurdich.
Opdracht 4 Foarbylden mei twalûden
ea - beam, lean, sean, bear, lear
ie - stien, wiet, liet, hy siet, bier
oa - doar, moal, koar, boar
ue - puer, natuer
eo - freon, gleon
eu - kleur, seure, fleurich
oe - stoel, koel, koer, stoer
VWO
Staveringsopdrachten by les 3
Kapkes
Filmke!
https://www.youtube.com/watch?v=ej9GRVFlNU0
- â en ô klinke faak itselde
foar -n, -ld, -lt skriuwst â
oars skriuwst ô
MAR:
foar de -l kinne beide foarkomme (sjoch dan neit it Nederlânsk)
Kapkes
- in kapke op in letter makket de klank langer en nasaal
(bêd, lân, rôt)
- by it langer meitsjen fan it wurd ferdwynt it kapke (bgl. by meartal of ferlytsing)
(bedsje, lannen, rotten)
Opdracht 5 Kapkes
1. sân 6. tôget
2. rôt 7. glêd
3. bêd 8. ôf
4. hân 9. kâld
5. Wêr 10. glês
Opdracht 6 Wurden oersette
1. wer = weer
2. wêr = waar
3. werom = terug
4. wêrom = waarom
5. der = er
6. dêr = daar
7. of = of
8. ôf = af / vanaf
VWO
Les 4 - It Frysk, doe en no
Filmke!
https://www.youtube.com/watch?v=f3B7v_V5paM
Aldfrysk, Midfrysk en Nijfrysk
Lês de teksten oer de skiednis fan it Frysk op side 27 en 28
Meitsje dêrnei:
opdracht 1 - Wier of net wier
opdracht 2 - It goede tiidrek by it kaartsje pleatse
Aldfrysk, Midfrysk en Nijfrysk
Harkje nei it lûdsfragmint yn it Aldfrysk (side 30):
Meitsje dêrnei:
opdracht 3 - Aldfrysk
opdracht 4 - Gysbert Japicx
Húswurk
Les 4 - It Frysk, doe en no
side 28 - 31
opdracht 1 o/m 4
Nei dizze les:
- Kinsto útlizze hoe grut Fryslân eartiids wie
- Witsto wat de Fryske frijheid wie
- Kinsto fertelle wat it ferskil is tusken Ald-, Mid- en Nijfrysk