2. Grondwet en grondrechten: maak je eigen grondwet (ISK/NT2)

• newEditor
• Mentorles
• Burgerschap
• +2
• ISK

Introductie

Les 2 van het thema Grondwet & grondrechten van Actief!, aangepast voor ISK en NT2. Leerlingen herhalen in eenvoudig Nederlands wat de Grondwet en grondrechten zijn en maken daarna in een team hun eigen grondwet met tien grondrechten. Elk team vertelt in een korte pitch over zijn grondwet en de klas stemt welk team het meest overtuigt. Tot slot vergelijken ze hun eigen grondwet met de Nederlandse Grondwet. Met woordenlijst, stappenplan en zinsstarters. Sluit aan bij de SLO-kerndoelen burgerschap 18A (democratische oefenplaats), 19A (basiswaarden van de democratische rechtsstaat) en 20A (democratisch handelen), en bij LOWAN Burgerschap op de ISK, dimensie 3 (democratische waarden) en 4 (maatschappelijke betrokkenheid).

Les 2: Maak je eigen grondwet

GRONDWET

&

GRONDRECHTEN

Actief! Burgerschap

ISK / NT2

Deze les is een ISK/NT2-versie van Actief! Grondwet & grondrechten les 2. De taal is eenvoudig (ongeveer A2), er is een woordenlijst, de opdracht staat in korte stappen en er zijn zinsstarters bij de open vragen.

Tip: laat leerlingen de nieuwe woorden opschrijven in hun woordenschrift, met de vertaling in hun eigen taal.

Hoe werkt het?

• Dit weet je al

• Dit leer je nu

• Doen

• Terugkijken

• Kijken

• Klik hier

• Afbeelding vergroten

Na de les:

• Je maakt met je team een eigen grondwet.

• Je kiest de grondrechten die jij belangrijk vindt.

• Je vertelt over jullie grondwet aan de klas.

• Je vergelijkt jullie grondwet met de Nederlandse Grondwet.

Na de les kunnen de leerlingen samen een eigen grondwet maken met de waarden die zij belangrijk vinden. Ook kunnen ze vertellen welke van die waarden in de Nederlandse Grondwet staan.

In de vorige les leerde je:

• De Grondwet is de belangrijkste wet van Nederland.

• Een grondrecht is een belangrijk recht uit de Grondwet.

• Klassiek: de overheid laat je vrij.

• Sociaal: de overheid zorgt voor je.

• Nederland heeft 23 grondrechten.

Herhaal kort de belangrijkste woorden uit les 1. Vraag leerlingen om een voorbeeld te geven van een klassiek en een sociaal grondrecht.

Belangrijke woorden

het team = een groep die samenwerkt

kiezen = je zegt: dit wil ik

de pitch = een korte presentatie van 2 minuten

overtuigen = iemand laten denken: jij hebt gelijk

stemmen = met de groep kiezen

vergelijken = kijken wat hetzelfde en wat anders is

Lees de woorden samen hardop. Laat leerlingen elk woord herhalen.

Vraag: hoe zeg je dit woord in jouw taal? Leerlingen mogen de vertaling in hun woordenschrift zetten.

Wat weet je nog over de Grondwet?

Zo begin je: De Grondwet is … / In de Grondwet staat …

In de vorige les hebben de leerlingen geleerd over de Nederlandse Grondwet. Activeer hun voorkennis met deze open vraag.

23

grondrechten

Klik op een nummer.

Lees het grondrecht.

Artikel 1: Gelijke behandeling

Iedereen wordt gelijk behandeld. Discriminatie is verboden.

Artikel 2: Nederlander zijn

De wet zegt wie Nederlander is. De wet zegt ook wie in Nederland mag komen wonen. Iedereen mag Nederland verlaten.

Artikel 3: Werken bij de overheid

Iedere Nederlander mag een baan bij de overheid krijgen.

Artikel 4: Stemmen

Nederlanders mogen stemmen vanaf 18 jaar. Ze mogen ook zelf gekozen worden.

Artikel 5:
Een brief aan
de overheid
Iedereen mag een brief met een vraag of een klacht naar de overheid sturen.

Artikel 6: Geloof
Je mag zelf kiezen wat je gelooft.
Je mag ook niet geloven.

Artikel 7: Je mening geven
Je mag zeggen en schrijven

wat je denkt.

De overheid controleert dat niet van tevoren.

7

Artikel 8: Een club maken
Je mag samen met anderen een club of vereniging maken.

Artikel 9: Samenkomen en demonstreren
Je mag met andere mensen samenkomen.
Je mag ook demonstreren.

Artikel 10: Privacy
Je privéleven is van jou. Je gegevens zijn beschermd.

Artikel 11:
Je lichaam
Je lichaam is van jou. Niemand mag zomaar aan je lichaam komen.

Artikel 12:
Je huis
Niemand mag zomaar je huis binnengaan.

Ook de politie niet, alleen als

de wet het zegt.

Artikel 13: Brieven
en telefoon
Niemand mag zomaar je
brieven lezen
of je telefoon afluisteren.

Artikel 14:
Je bezit
De overheid mag je huis of grond alleen afpakken als het voor iedereen nodig is. Dan krijg je er geld voor.

Artikel 15:
Niet zomaar opgesloten
Je mag alleen opgesloten worden als de

wet dat zegt.

Artikel 16:
Geen straf zonder wet
Je krijgt alleen straf als een wet zegt dat iets verboden is.

Artikel 17:
Een rechter
Heb je een probleem met de wet? Dan mag je naar een rechter. Niemand mag je dat afnemen.

Artikel 18: Hulp van een advocaat
Je mag hulp krijgen van een advocaat. Heb je weinig geld? Dan helpt de overheid je.

Artikel 19: Werk
De overheid zorgt dat er genoeg werk is. Je mag zelf kiezen wat voor werk je doet.

Artikel 20:
Geld om te leven
De overheid
zorgt dat mensen genoeg geld hebben om te leven. Ook als ze geen werk hebben.

Artikel 21:
Het milieu
De overheid zorgt voor een schoon land en een gezond milieu.

Artikel 22:
Zorg en wonen
De overheid zorgt voor goede zorg als je ziek bent. En voor genoeg huizen.

Artikel 23: Onderwijs
De overheid
zorgt voor goed onderwijs.
Je mag ook naar een school met een geloof.

1

2

3

4

5

6

8

9

10

11

12

13

14

15

19

20

21

22

23

16

17

18

Kijk nog een keer samen naar de 23 grondrechten van Nederland. Klik op een nummer: dan zie je het grondrecht in eenvoudige woorden.

In de volgende opdracht maken de leerlingen in een team hun eigen grondwet met 10 grondrechten. Laat ze nu al nadenken: welke grondrechten vind jij belangrijk?

Maak je eigen grondwet!

1. Werk in een team.

2. Kies 10 grondrechten. Niet meer!

3. Kies uit de lijst, of bedenk zelf een grondrecht.

4. Denk na: is dit over 100 jaar ook nog belangrijk?

5. Vertel daarna in 2 minuten over jullie grondwet.

Verdeel de klas in zes teams, of laat de klas zelf zes teams maken. Spreek af welk team team 1 tot en met 6 is. Dat is nodig voor de pitches en de poll later in de les.

Leerlingen mogen kiezen uit de Nederlandse grondrechten, uit grondrechten van andere landen (bijvoorbeeld hun eigen land), of zelf een grondrecht bedenken.

Hulpvragen voor de teams: Zorgen jullie ervoor dat jullie eigen belangen in de grondwet staan? Zijn deze grondrechten over 100 jaar nog steeds belangrijk?

In onze grondwet heeft iedereen recht op:

Opdracht: 15 minuten

Zonder device:

Druk zes maal de bijlage 'Eigen grondwet samenstellen' af en deel ze uit aan de zes teams.

Met device:

Klik op 'toon bij leerling' zodat de leerlingen op hun eigen device de slide kunnen gebruiken.

Laat de leerlingen 10 vinkjes plaatsen bij de 10 grondrechten die bij hun grondwet zullen gelden.

Als ze het lege lijntje kiezen, mogen ze daar een eigen grondrecht voor bedenken.

1

Team 1

2

Team 2

3

Team 3

4

Team 4

5

Team 5

6

Team 6

Welk ander team heeft jou het meest overtuigd?

2

m

00

s

+30 s

Opdracht: elk team heeft 2 minuten om zijn grondwet te pitchen aan de andere teams. Start voor elk team de timer.

Zinnen die helpen bij de pitch: Wij hebben gekozen voor … / Dit is belangrijk, want … / Ons eigen grondrecht is …

Laat daarna stemmen. Stem niet op je eigen team!

Vraag: waarom heeft dit team jou het meest overtuigd?

1

😦

2

🙁

3

😐

4

🙂

5

😃

Hoe was het om samen een grondwet te maken?

Vraag een paar leerlingen waarom ze dit kozen. Wat ging goed in jullie team? Wat was moeilijk? Was het moeilijk om samen te kiezen?

Welk grondrecht wilde je ook, maar kon het niet?

Zo begin je: Wij wilden ook … , maar …

Er mochten maar tien grondrechten in de grondwet. Welk grondrecht hadden de teams graag nog toegevoegd? Waarom kon dat niet? Laat leerlingen uitleggen hoe ze samen gekozen hebben.

Welke grondrechten hadden veel teams?

Zo begin je: Veel teams kozen … , want …

Kijk welke grondrechten bij meerdere teams voorkwamen. Waarom zijn deze voor de klas zo belangrijk?