3.1 Wat zijn de kosten
Van productie naar prijs
Lesduur is: 50 minOnderdelen in deze les
Van productie naar prijs
Open met het idee dat een product niet vanzelf waarde krijgt: bedrijven voegen waarde toe en maken daarbij kosten. Die kosten helpen verklaren hoe een prijs ontstaat.
Lesdoel
Ik kan uitleggen met welke productiefactoren bedrijven waarde toevoegen, hoe je afschrijving, kosten, kostprijs en consumentenprijs berekent.
Deze slide heeft geen instructies
Waarde toevoegen
Toegevoegde waarde is de extra waarde die ontstaat doordat een bedrijf een product bewerkt.
Een bedrijf koopt iets in, verandert het product en maakt het daardoor meer waard.
Gebruik een eenvoudig voorbeeld, zoals graan → brood of hout → tafel.
Productiefactoren
Om te produceren gebruikt een bedrijf productiefactoren.
Dat zijn de middelen die nodig zijn om goederen of diensten te maken.
Leg uit dat productiefactoren de 'ingrediënten van productie' zijn.
De vier productiefactoren
Natuur
Arbeid
Kapitaal
Ondernemerschap
Met deze vier factoren kan een bedrijf produceren en waarde toevoegen.
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeelden van productiefactoren
Factoren
Beloning
Wie een productiefactor levert, ontvangt daarvoor een beloning.
Arbeid - loon
Kapitaal - rente
Natuur - pacht
Ondernemerschap - winst
Natuur - grondstoffen, water, landbouwgrond
Arbeid - tijd en inzet van mensen
Kapitaal - machines, gebouwen, gereedschap
Ondernemerschap - organiseren, keuzes maken, risico nemen
Als leerlingen rente bij kapitaal lastig vinden: hier gaat het om de beloning voor het beschikbaar stellen van vermogen of kapitaalgoederen.
Investeren
Investeren is geld besteden aan productiemiddelen, zoals kapitaalgoederen.
Een bedrijf investeert bijvoorbeeld in een machine, oven of bestelbus.
Maak duidelijk dat investeren niet hetzelfde is als sparen: het geld wordt ingezet om te kunnen produceren.
Kapitaalgoederen en afschrijving
Kapitaalgoederen gaan meerdere jaren mee.
Ze worden elk jaar minder waard door gebruik, slijtage of veroudering.
Die jaarlijkse waardevermindering heet afschrijving.
Deze slide heeft geen instructies
Afschrijving berekenen
Berekening van de jaarlijkse afschrijving:
aanschafwaarde : aantal jaren gebruik
Voorbeeld:
Een machine kost €12.000 en gaat 6 jaar mee.
€12.000 : 6 = €2.000 afschrijving per jaar
Houd het hier bewust eenvoudig zonder restwaarde, omdat die niet in de input staat.
Waarom afschrijving meetelt
Afschrijving is een kostenpost voor het bedrijf.
Zo zie je dat het gebruik van kapitaalgoederen elk jaar geld kost, ook als je de machine niet opnieuw koopt.
Benadruk dat afschrijving helpt om de kosten eerlijk over meerdere jaren te verdelen.
Wat zijn vaste kosten?
Vaste kosten blijven gelijk, ook als een bedrijf meer of minder produceert.
Voorbeelden:
huur
afschrijving
verzekeringen
Noem dat vaste kosten meestal per periode worden bekeken, bijvoorbeeld per maand of per jaar.
Wat zijn variabele kosten?
Variabele kosten veranderen mee met de productie.
Maak je meer producten, dan worden deze kosten hoger.
Voorbeelden:
grondstoffen
verpakkingsmateriaal
energie bij productie
Laat leerlingen het verschil koppelen aan de vraag: verandert deze kost als je meer maakt?
Vaste en variabele kosten
Dit is de kernvergelijking. Houd het dicht bij herkenbare voorbeelden.
Kostprijs per product
De kostprijs per product is de gemiddelde kost voor het maken van één product.
Daarvoor tel je alle kosten bij elkaar op en deel je door het aantal gemaakte producten.
Gebruik steeds dezelfde term: kostprijs per product.
Formule voor de kostprijs
Kostprijs per product = (vaste kosten + variabele kosten) : aantal gemaakte producten
Zo bereken je wat één product gemiddeld kost om te maken.
Laat haakjes eventueel expliciet zien op het bord om rekenfouten te voorkomen.
Kostprijs berekenen
Voorbeeld:
vaste kosten: €2.000
variabele kosten: €1.000
productie: 500 stuks
Kostprijs per product = (€2.000 + €1.000) : 500 = €6
Reken rustig stap voor stap voor: eerst optellen, daarna delen.
Van kostprijs naar verkoopprijs
Voor een productiebedrijf geldt:
verkoopprijs = kostprijs per product + winstopslag
Deze verkoopprijs is zonder btw.
Maak duidelijk dat winstopslag het bedrag is dat het bedrijf boven op de kostprijs zet om winst te maken.
Verkoopprijs berekenen
Als de kostprijs per product €6 is en de winstopslag €2,
dan is de verkoopprijs:
€6 + €2 = €8 zonder btw
Deze slide heeft geen instructies
Consumentenprijs met btw
De consumentenprijs is de prijs die de klant betaalt.
Dat is de verkoopprijs met btw.
Beperk je hier tot het onderscheid tussen verkoopprijs zonder btw en consumentenprijs met btw.
Prijsopbouw samengevat
Vaste kosten + variabele kosten → kostprijs per product
Kostprijs per product + winstopslag → verkoopprijs zonder btw
Verkoopprijs zonder btw + btw → consumentenprijs
Dit is de samenvattende keten van de hele les.
Begrippen
toegevoegde waarde - extra waarde die ontstaat doordat een bedrijf een product bewerkt
productiefactoren - middelen die nodig zijn om te produceren
natuur - grondstoffen en natuurlijke hulpbronnen die in productie worden gebruikt
arbeid - tijd en inzet van mensen bij de productie
kapitaal - productiemiddelen zoals machines, gebouwen en gereedschap
ondernemerschap - het organiseren van productie en nemen van risico
investeren - geld besteden aan productiemiddelen, zoals kapitaalgoederen
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
afschrijving - jaarlijkse waardevermindering van kapitaalgoederen
vaste kosten - kosten die niet direct veranderen door meer of minder productie
variabele kosten - kosten die wel veranderen door de hoeveelheid productie
kostprijs per product - gemiddelde kosten voor het maken van één product
verkoopprijs - kostprijs per product plus winstopslag, zonder btw
btw - belasting die bij de verkoopprijs wordt opgeteld
consumentenprijs - prijs die de klant betaalt, dus met btw
Deze slide heeft geen instructies
