Individu en groep aan de balie

Individu en groep aan de balie

1 / 68
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBurgerschapMBOStudiejaar 2

In deze les zitten 68 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 120 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Individu en groep aan de balie

Deze lessenreeks is gericht op DA en AA in de eerstelijnszorg. De centrale casus met dhr. Jansen loopt als rode draad door de reeks.

Lesdoel

Ik kan uitleggen hoe ik in een drukke baliesituatie de belangen van een individuele patiënt, het team en de geldende regels professioneel afweeg.

Deze slide heeft geen instructies

Welke woorden passen voor jou bij professioneel handelen aan de balie?

Gebruik de opbrengst als startpunt: welke woorden gaan over de patiënt, welke over het team en welke over regels of houding?

Wie ben jij in je werk?

  • Je identiteit beïnvloedt hoe je reageert aan de balie

  • Normen en waarden sturen keuzes onder druk

  • Professioneel handelen is meer dan alleen regels volgen

Leg het verschil uit tussen identiteit (wie je bent), normen (wat hoort) en waarden (wat belangrijk is).

Normen en waarden aan de balie

Waarden zijn wat jij belangrijk vindt, zoals empathie of nauwkeurigheid. Normen zijn afspraken over gedrag, zoals beleefd spreken, privacy bewaken en rustig blijven. Aan de balie komen persoonlijke waarden en professionele normen steeds samen.

Deze slide heeft geen instructies

Waarden in het beroep

Vaak belangrijk voor DA en AA

  • empathie

  • geduld

  • snelheid

  • structuur

  • nauwkeurigheid

  • respect

  • duidelijkheid

  • betrouwbaarheid

Ook onmisbaar

Benadruk dat waarden soms botsen, bijvoorbeeld snelheid tegenover empathie.

Professioneel handelen

  • Je handelt niet alleen vanuit gevoel

  • Je houdt rekening met patiënt, team en organisatie

  • Je kiest bewust wat op dat moment het meest verantwoord is

  • Reflectie helpt om je eigen stijl te ontwikkelen

Deze slide heeft geen instructies

Wat laat professioneel handelen aan de balie het best zien?

A

Alleen gevoel volgen

B

Bewust afwegen

C

Altijd snel zijn

D

Strikt regels volgen

Sluit aan op slides 2-5: professioneel handelen is meer dan gevoel of alleen regels; patiënt, team en organisatie worden meegewogen.

Kernbegrippen uit het eerste blok

Je identiteit beïnvloedt hoe je reageert aan de balie. Waarden zijn wat jij belangrijk vindt, terwijl normen afspraken zijn over gedrag. Professioneel handelen betekent dat je niet alleen vanuit gevoel werkt, maar bewust kiest wat verantwoord is.

identiteit
Waarden
gevoel
autonomie
protocollen
werkdruk
groep

Controleer of studenten identiteit, waarden en professioneel handelen uit elkaar kunnen houden.

Welke waarde vind jij het belangrijkst aan de balie?

Bespreek dat antwoorden kunnen gaan over empathie, snelheid, respect, nauwkeurigheid, structuur of duidelijkheid. Laat studenten ook spanningen tussen waarden benoemen.

De leefwereld van de patiënt

  • Een patiënt beleeft zorg anders dan de professional

  • Emoties, onzekerheid en eerdere ervaringen spelen mee

  • Wat voor jou routine is, kan voor een patiënt ingrijpend zijn

Verbind dit direct aan dhr. Jansen: nieuwe diagnose of medicatiewijziging maakt hem kwetsbaar.

Dhr. Jansen als individu

  • 74 jaar

  • recent een ingrijpende diagnose of medicatiewijziging

  • onzeker over wat er gaat gebeuren

  • zoekt informatie, geruststelling en duidelijkheid

  • reageert emotioneel wanneer hij wordt afgekapt

Deze slide heeft geen instructies

Autonomie van de patiënt

Autonomie betekent dat een patiënt zo veel mogelijk zelf kan meedenken en meebeslissen. Dat lukt alleen als iemand informatie begrijpt, vragen kan stellen en serieus wordt genomen. Ook in een drukke praktijk blijft die behoefte bestaan.

Koppel autonomie aan informatie en bejegening, niet alleen aan formele toestemming.

Waarom emoties oplopen

Ingrijpende zorgvraag → onzekerheid → behoefte aan uitleg → weinig tijd aan de balie → frustratie en onrust

Laat zien dat emotie vaak een reactie is op verlies van grip.

Wat betekent autonomie hier vooral voor dhr. Jansen?

A

Zelf meedenken

B

Direct geholpen worden

C

De rij overslaan

D

Geen vragen krijgen

Gebaseerd op slides 6-9: autonomie gaat om begrijpen, vragen kunnen stellen en serieus genomen worden.

De leefwereld van de patiënt

Voor een patiënt kan een nieuwe diagnose of medicatiewijziging erg ingrijpend zijn. Daardoor ontstaat vaak onzekerheid en behoefte aan uitleg. Als er weinig tijd is aan de balie, kan dat leiden tot frustratie en onrust.

ingrijpend
onzekerheid
frustratie
routine
planning
snelheid
afstand

De juiste woorden volgen de oorzaak-gevolgketen op slide 9.

Wat heeft dhr. Jansen op dit moment het meest nodig?

Verwachte elementen: behoefte aan informatie, geruststelling, duidelijkheid, erkenning van emotie en serieus genomen worden.

Groepen in de praktijk

  • In een praktijk of apotheek werk je nooit alleen

  • Teamafspraken beïnvloeden je gedrag

  • Ook de sfeer in het team stuurt beslissingen

Deze slide heeft geen instructies

Formeel en informeel

Informele groep

Formele groep

  • taken en rollen

  • protocollen

  • werkoverleg

  • planning

  • onderlinge gewoonten

  • groepssfeer

  • onuitgesproken regels

  • invloed van ervaren collega's

Geef aan dat juist informele groepsdruk in stressvolle situaties sterk kan zijn.

Groepsdruk in het team

  • Je wilt collega’s helpen en de rij kort houden

  • Een ervaren collega kan veel invloed hebben

  • Onder tijdsdruk volg je sneller de groep

  • Daardoor kan de patiënt minder aandacht krijgen

Deze slide heeft geen instructies

De ochtendbriefing

Hoge werkdruk → afspraak van maximaal 2 minuten per gesprek → minder ruimte voor uitleg → sneller doorverwijzen → kans op spanning met individuele patiënt

Laat zien dat een praktische afspraak begrijpelijk kan zijn, maar ook risico’s heeft.

Wat hoort vooral bij een informele groep?

A

Planning

B

Protocollen

C

Werkoverleg

D

Groepssfeer

Sluit aan op slides 10-13. Veel studenten verwarren formele afspraken met informele invloed.

Wat beïnvloedt jouw keuze onder tijdsdruk waarschijnlijk het meest?

1

Ervaren collega

2

Wachtrij

3

Protocol

4

Eigen gevoel

Deze slide heeft geen instructies

Hoe kan groepsdruk je gedrag aan de balie sturen?

Laat studenten noemen: ervaren collega, mee willen helpen, rij kort houden, snel de groep volgen, minder aandacht voor patiënt.

Rollen in het zorgteam

  • Niet iedereen reageert hetzelfde op druk

  • De één bewaakt tempo, de ander rust of kwaliteit

  • Goede samenwerking vraagt afstemming tussen die rollen

Houd het algemeen; benoem rollen functioneel zonder vast te lopen op één model.

Communicatie onder werkdruk

  • Korte communicatie is soms nodig

  • Kort mag niet hetzelfde worden als afkappen

  • Toon, duidelijkheid en rust maken veel verschil

  • Juist bij emotie bepaalt communicatie of een gesprek escaleert

Deze slide heeft geen instructies

LSD-methode

  • Luisteren: laat de patiënt kort zijn zorg uitspreken

  • Samenvatten: benoem wat je hoort en erkent

  • Doorvragen: check wat nu precies nodig is

Benadruk dat LSD ook in korte contacten werkt en juist helpt om snel de kern te vinden.

LSD bij dhr. Jansen

Een professionele reactie kan zijn: 'Ik hoor dat u ongerust bent over deze verandering. U wilt graag begrijpen wat dit voor u betekent. Wat is voor u nu de belangrijkste vraag?' Zo krijgt de patiënt erkenning zonder dat het gesprek stuurloos wordt.

Deze slide heeft geen instructies

Wat is de juiste volgorde van de LSD-methode?

A

Doorvragen, luisteren, samenvatten

B

Luisteren, samenvatten, doorvragen

C

Samenvatten, doorvragen, luisteren

D

Luisteren, doorvragen, samenvatten

Rechtstreeks uit slides 14-17, maar test of de volgorde functioneel onthouden is.

LSD in een kort baliegesprek

Ook onder werkdruk kun je professioneel communiceren. Eerst laat je de patiënt kort zijn zorg uitspreken: dat is luisteren. Daarna benoem je wat je hoort en erkent: dat is samenvatten. Tot slot check je wat nu precies nodig is: dat is doorvragen.

luisteren
samenvatten
doorvragen
uitleggen
doorverwijzen
afkappen
overtuigen

Benadruk dat LSD helpt om snel de kern te vinden zonder kil te worden.

Welke zin zou jij tegen dhr. Jansen zeggen met LSD?

Sterke antwoorden erkennen de emotie, vatten kort samen en stellen één gerichte vervolgvraag.

Individu en collectief

  • Aan de balie botsen soms twee belangen

  • De patiënt wil aandacht en uitleg

  • Het team moet doorstroming en veiligheid bewaken

Deze slide heeft geen instructies

Twee soorten belangen

Individueel belang

Collectief belang

  • korte wachttijd

  • bereikbaarheid

  • werkbare taakverdeling

  • bescherming van team tegen overbelasting

  • informatie

  • geruststelling

  • autonomie

  • passende aandacht

Deze slide heeft geen instructies

Waarom dit een dilemma is

Alleen snelheid kan onzorgvuldig zijn. Alleen aandacht voor één patiënt kan het hele systeem vastzetten. Professioneel handelen betekent dus afwegen: wat heeft deze patiënt nu nodig, en wat is tegelijk haalbaar voor de groep?

Gebruik hier de taal van burgerschap: rechten, belangen, verantwoordelijkheid en afweging.

Twee ethische brillen

  • Utilitarisme: kies wat voor de meeste mensen het beste uitpakt

  • Beginselethiek: houd vast aan rechten en plichten, ook onder druk

  • In de praktijk moet je beide perspectieven meewegen

Houd het eenvoudig en koppel het direct aan de casus.

Welk belang hoort bij het collectief?

A

Autonomie

B

Geruststelling

C

Korte wachttijd

D

Passende aandacht

Gebaseerd op slides 18-21: onderscheid individueel belang en collectief belang.

Welk perspectief weegt in deze casus voor jou het zwaarst?

1

Patiëntbelang

2

Teambelang

3

Beide evenveel

Deze slide heeft geen instructies

Waarom is deze situatie echt een dilemma?

Verwachte elementen: uitleggen dat alleen snelheid onzorgvuldig kan zijn, maar alleen aandacht voor één patiënt het systeem kan vastzetten; er is afweging nodig.

Regels beschermen patiënten

  • In de zorg gelden rechten en kwaliteitsafspraken

  • Die zijn er juist voor kwetsbare situaties

  • Werkdruk verandert die basis niet

Deze slide heeft geen instructies

WGBO

De WGBO regelt rechten van patiënten in de behandelrelatie. Daarbij horen goede informatie, toestemming op basis van begrip en respect voor de positie van de patiënt. Ook een assistent draagt bij aan die informatievoorziening en bejegening.

Noem de WGBO voluit mondeling: Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst.

Wkkgz

De Wkkgz gaat over kwaliteit, klachten en geschillen in de zorg. Deze wet benadrukt dat zorg veilig, zorgvuldig en lerend georganiseerd moet zijn. Een praktijk moet dus niet alleen snel werken, maar ook verantwoord.

Noem mondeling dat klachten ook een signaal kunnen zijn van structurele problemen in communicatie of organisatie.

Protocol en werkelijkheid

  • Protocollen geven houvast

  • Niet elke situatie past precies in een standaardaanpak

  • Daarom blijft professioneel oordeel nodig

  • Regels en menselijkheid moeten samenkomen

Deze slide heeft geen instructies

Welke wet gaat over patiëntenrechten in de behandelrelatie?

A

Wkkgz

B

WGBO

C

IGJ

D

Protocol

Slides 22-25: WGBO = rechten in de behandelrelatie, Wkkgz = kwaliteit, klachten en geschillen.

Regels en professioneel oordeel

De WGBO regelt rechten van patiënten in de behandelrelatie. De Wkkgz gaat over kwaliteit, klachten en geschillen. Toch is niet elke situatie standaard, daarom blijft professioneel oordeel nodig.

WGBO
Wkkgz
oordeel
autonomie
groepsdruk
snelheid
uitsluiting

Laat studenten het verschil tussen beide wetten kort toelichten na afloop.

Vooroordelen aan de balie

  • Niet elke patiënt communiceert makkelijk

  • Onder druk ontstaan sneller snelle oordelen

  • Dat kan invloed hebben op hoe iemand geholpen wordt

Deze slide heeft geen instructies

Onbewuste vooroordelen

  • iemand is lastig

  • iemand begrijpt het toch niet

  • iemand overdrijft

  • iemand kost te veel tijd


Zulke aannames kunnen onbewust zijn, maar hebben wel gevolgen.

Noem als voorbeelden laaggeletterdheid, leeftijd, stress of onzekerheid zonder groepen negatief neer te zetten.

Wat is uitsluiting?

Uitsluiting ontstaat wanneer iemand minder toegang krijgt tot informatie, aandacht of passende ondersteuning. Dat kan openlijk gebeuren, maar ook subtiel, bijvoorbeeld door haast, taalgebruik of gebrek aan geduld.

Deze slide heeft geen instructies

Eerlijk en inclusief handelen

  • spreek duidelijk en respectvol

  • controleer of informatie begrepen is

  • pas uitleg aan de patiënt aan

  • label gedrag niet te snel als lastig

Deze slide heeft geen instructies

Wat is een risico van onbewuste vooroordelen aan de balie?

A

Meer structuur

B

Snellere uitleg

C

Betere planning

D

Uitsluiting

Slides 26-29: snelle aannames kunnen maken dat iemand minder toegang krijgt tot informatie, aandacht of passende ondersteuning.

Welk vooroordeel moet je aan de balie extra bewaken?

Bespreek dat het gaat om aannames zoals 'lastig', 'begrijpt het toch niet' of 'kost te veel tijd'. Houd het veilig en zonder groepen weg te zetten.

Hoe kun je uitsluiting aan de balie voorkomen?

Goede antwoorden noemen duidelijk spreken, begrip controleren, uitleg aanpassen en niet te snel labelen.

Nabijheid en afstand

  • In zorg werk je menselijk én professioneel

  • Te veel afstand voelt kil

  • Te veel nabijheid kan onduidelijk of belastend worden

Deze slide heeft geen instructies

Twee kanten van professionaliteit

  • grenzen bewaken

  • zakelijk blijven

  • eigen draagkracht beschermen

  • empathie tonen

  • aandacht geven

  • vertrouwen opbouwen

Professionele afstand

Professionele nabijheid

Deze slide heeft geen instructies

Eigen grenzen onder druk

  • Hoge werkdruk vergroot de kans op irritatie en uitputting

  • Wie eigen grenzen niet bewaakt, loopt risico op overbelasting

  • Zelfzorg is ook onderdeel van goed beroepsmatig handelen

Koppel dit aan burn-outpreventie en duurzame inzetbaarheid van het team.

Professionele keuze in de casus

Een zorgvuldige aanpak is: de emotie kort erkennen, de belangrijkste vraag verhelderen, passende uitleg of vervolg bieden en tegelijk de werkdruk bewaken. Zo blijft zowel de patiënt als het team in beeld.

Werk mondeling uit dat vervolg ook kan betekenen: later terugbellen, doorverwijzen of collega inschakelen, zolang dat zorgvuldig gebeurt.

Wat hoort bij professionele afstand?

A

Vertrouwen opbouwen

B

Empathie tonen

C

Grenzen bewaken

D

Aandacht geven

Slides 30-33: nabijheid en afstand zijn beide nodig; afstand is niet kilte maar begrenzen en draagkracht beschermen.

Balans in professioneel contact

Professionele nabijheid betekent dat je empathie toont en vertrouwen opbouwt. Professionele afstand betekent dat je grenzen bewaakt en zakelijk blijft. Onder hoge werkdruk is ook zelfzorg onderdeel van goed handelen.

nabijheid
afstand
zelfzorg
uitsluiting
groepsdruk
autonomie
wachttijd

De drie kernwoorden komen letterlijk uit dit blok en zijn dragend voor opdracht B2.

Welke professionele keuze past hier volgens jou het best?

Verwachte elementen: emotie erkennen, belangrijkste vraag verhelderen, passende uitleg of vervolg bieden, werkdruk bewaken.

Maatschappelijk handelen

  • Een assistent werkt niet alleen voor één patiënt

  • Je draagt ook bij aan eerlijke en zorgvuldige zorg voor iedereen

  • Dat vraagt meedenken over beleid en verbeteringen

Deze slide heeft geen instructies

Instanties en patiëntenrechten

  • IGJ bewaakt kwaliteit en veiligheid in de zorg

  • Patiëntenfederatie komt op voor de stem en positie van patiënten

  • Zulke instanties helpen om rechten niet uit het oog te verliezen

Noem IGJ voluit mondeling: Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd.

Van casus naar advies

  • beschrijf het dilemma helder

  • benoem patiëntbelang, teambelang en regels

  • kies een aanpak die respectvol en uitvoerbaar is

  • leg uit waarom die aanpak verantwoord is

Dit sluit aan op het adviesrapport en de eindtoepassing van de lessenreeks.

Welke instantie bewaakt kwaliteit en veiligheid in de zorg?

A

Patiëntenfederatie

B

WGBO

C

IGJ

D

Wkkgz

Slides 34-36: IGJ bewaakt kwaliteit en veiligheid; Patiëntenfederatie komt op voor de stem van patiënten.

Wat moet zeker in een goed advies aan het team staan?

Sterke antwoorden benoemen het dilemma, patiëntbelang, teambelang, regels en een respectvolle, uitvoerbare aanpak.

Wat neem jij mee uit deze les voor jouw stage of werk?

Laat studenten concreet benoemen welk inzicht of begrip is blijven hangen.

Welk onderdeel hielp jou vandaag het meest om dit te begrijpen?

Gebruik de antwoorden om te zien welke werkvormen of uitleg het meeste effect hadden.

Wat vond jij vandaag nog lastig of onduidelijk?

Geeft zicht op onduidelijkheden rond wetten, dilemma's, groepsdruk of professionele grenzen.

Begrippenlijst

identiteit - wie je bent en wat jouw handelen beïnvloedt

normen - afspraken over wat passend gedrag is

waarden - wat jij of een beroep belangrijk vindt

autonomie - de ruimte van een patiënt om mee te denken en keuzes te maken

groepsdruk - invloed van een groep op jouw gedrag of besluit

LSD-methode - luisteren, samenvatten en doorvragen

collectief belang - wat belangrijk is voor de groep als geheel

Deze slide heeft geen instructies

Begrippenlijst

WGBO - wet die rechten van patiënten in de behandelrelatie regelt

Wkkgz - wet over kwaliteit, klachten en geschillen in de zorg

vooroordeel - snelle aanname over iemand zonder volledig beeld

uitsluiting - minder toegang geven tot gelijke behandeling of ondersteuning

professionele nabijheid - betrokken en menselijk contact houden

professionele afstand - grenzen bewaken en zakelijk blijven

maatschappelijk handelen - professioneel bijdragen aan eerlijke en verantwoorde zorg

Deze slide heeft geen instructies