Optellen, aftrekken en omkeren

Optellen, aftrekken en omkeren

1 / 29
volgende
Slide 1: Slide
newEditorRekenenBasisschoolGroep 4-6

In deze les zitten 29 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 80 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Optellen, aftrekken en omkeren

Deze slide heeft geen instructies

Dit ga je leren

Ik kan sommen met optellen en aftrekken oplossen en herkennen welke sommen tussen twee getallen omkeerbaar zijn.

Deze slide heeft geen instructies

Waar denk je aan bij plus, min en omkeren?

Gebruik de woorden uit de woordwolk om voorkennis op te halen, zoals erbij, eraf, antwoord, controleren of dezelfde getallen.

Wat zijn plus en min?

Bij optellen doe je er iets bij.


Bij aftrekken haal je er iets af.


Een plussom maakt een getal groter.


Een minsom maakt een getal kleiner of even groot.

Houd de uitleg heel concreet: erbij doen en eraf halen. Gebruik eventueel blokjes of sprongen op een getallenlijn in de mondelinge toelichting.

Van erbij naar eraf

Sommen horen vaak bij elkaar.


8 + 5 = 13

13 - 5 = 8


Je ziet dezelfde getallen terug.

Leg nog niet formeel het woord omkeerbaar uit; laat leerlingen eerst het patroon zien: dezelfde drie getallen komen terug.

Wanneer zijn sommen omkeerbaar?

Sommen zijn omkeerbaar als je met dezelfde getallen van plus naar min kunt gaan.


Voorbeeld:

6 + 7 = 13

13 - 7 = 6


De uitkomst van de plussom wordt het begin van de minsom.

Benadruk: het gaat om sommen tussen dezelfde drie getallen. Dat helpt later bij het herkennen.

Groep 4: minsommen

14 - 6 = ...

18 - 9 = ...

20 - 7 = ...

50 - 20 = ...

76 - 6 = ...

91 - 10 = ...

Laat leerlingen hardop denken: van welk getal ga ik weg, en hoeveel haal ik eraf?

Niet elke som past erbij

Kijk naar deze sommen:


6 + 7 = 13

13 - 6 = 7


Deze horen ook bij elkaar.


Maar 13 - 5 = 8 hoort niet bij 6 + 7 = 13, want 5 hoort niet bij dezelfde getallen.

Laat zien dat er soms twee passende minsommen bij één plussom zijn: aftrekken van het eerste of tweede erbij-getal.

Maak de uitleg compleet

Bij optellen doe je er iets bij. Bij aftrekken haal je er iets af. Omkeerbare sommen hebben steeds dezelfde drie getallen. Daarmee kun je een som ook controleren.

optellen
aftrekken
dezelfde drie getallen
controleren
uitkomst
plussom
kleiner
verdubbelen

Alle woorden komen terug uit de uitlegslides. Let vooral op het verschil tussen erbij doen, eraf halen en controleren.

Zo controleer je een som

Je kunt een plussom controleren met een minsom.


9 + 4 = 13

Controle:

13 - 4 = 9


Klopt de minsom? Dan past de plussom ook.

Dit is de brug naar rekeninzicht: omkeerbaarheid is niet alleen herkennen, maar ook gebruiken om te controleren.

Wanneer zijn sommen omkeerbaar?

A

Met dezelfde drie getallen

B

Met alleen plussommen

C

Met het kleinste getal eerst

D

Met twee dezelfde uitkomsten

De kern uit slides 2-6 is: dezelfde drie getallen komen terug in de plus- en minsom.

Groep 4: plussommen

7 + 5 = ...

12 + 6 = ...

9 + 8 = ...

30 + 20 = ...

45 + 10 = ...

63 + 7 = ...

Kies rustige rekensommen met duidelijke tientallen en eenvoudige overschrijdingen.

Groep 4: samen bekijken

Voorbeeld 1:

8 + 7 = 15

Bijpassende minsommen:

15 - 7 = 8

15 - 8 = 7


Voorbeeld 2:

10 + 4 = 14

Bijpassende minsom:

14 - 4 = 10

Laat zien dat een plussom twee bijpassende minsommen kan hebben als je beide erbij-getallen gebruikt.

Welke minsom past bij 9 + 3 = 12?

A

12 - 4 = 8

B

12 - 3 = 9

C

9 - 3 = 12

D

12 - 9 = 1

Een passende minsom gebruikt dezelfde drie getallen: 9, 3 en 12.

Past 11 - 4 = 7 bij 6 + 5 = 11?

1

Ja

2

Nee

Deze slide heeft geen instructies

Vul de groep 4-sommen in

Bij 8 + 7 = 15 horen de minsommen 15 - 7 = 8 en 15 - 8 = 7. Je ziet steeds 15, 8 en 7.

8 + 7 = 15
15 - 7 = 8
15 - 8 = 7
15, 8 en 7
15 - 5 = 10
8 + 5 = 13
14 - 7 = 7
15, 7 en 5

Deze opdracht sluit aan bij het voorbeeld op slide 10: één plussom kan twee passende minsommen hebben.

Groep 4: korte vragen

Denk na over omkeren

Kijk goed naar de getallen

Welke minsom hoort bij 9 + 3 = 12?


Welke plussom hoort bij 14 - 6 = 8?


Zie je steeds dezelfde drie getallen?

Past 15 - 8 = 7 bij 7 + 8 = 15?


Past 12 - 5 = 7 bij 7 + 5 = 12?


Past 11 - 4 = 7 bij 6 + 5 = 11?

De laatste vraag helpt leerlingen verwoorden waaraan ze omkeerbaarheid herkennen.

Groep 6: plussommen

38 + 27 = ...

56 + 19 = ...

125 + 40 = ...

248 + 36 = ...

390 + 120 = ...

475 + 58 = ...

Deze sommen vragen soms een tussenstap over tiental of honderdtal, maar blijven binnen optellen.

Groep 6: minsommen

64 - 28 = ...

93 - 17 = ...

150 - 35 = ...

302 - 48 = ...

540 - 160 = ...

700 - 125 = ...

Moedig handige strategieën aan, zoals eerst tientallen en dan eenheden aftrekken.

Groep 6: korte vragen

Welke minsom hoort bij 47 + 36 = 83?


Welke plussom hoort bij 120 - 45 = 75?


Hoe kun je zien dat sommen bij elkaar horen?

Herken omkeerbare sommen

Past 65 - 27 = 38 bij 38 + 27 = 65?


Past 84 - 26 = 58 bij 58 + 26 = 84?


Past 91 - 34 = 57 bij 60 + 31 = 91?

Werk met dezelfde getallen

Laat leerlingen benoemen dat niet alleen de uitkomst telt, maar vooral of dezelfde drie getallen terugkomen.

Groep 6: handig controleren

Een minsom kan laten zien of een plussom klopt.


248 + 36 = 284

Controle:

284 - 36 = 248


Zo kun je je antwoord nakijken met een omgekeerde som.

Verbind dit met zelfstandig controleren bij grotere getallen.

Welke plussom hoort bij 120 - 45 = 75?

A

45 + 75 = 120

B

120 + 45 = 75

C

75 + 120 = 45

D

45 + 120 = 165

Zo check je of leerlingen de omgekeerde relatie ook met grotere getallen herkennen.

Maak de controle af

Een minsom kan een plussom controleren. Bij 248 + 36 = 284 past de controle 284 - 36 = 248. Je gebruikt weer dezelfde drie getallen.

controleren
248 + 36 = 284
284 - 36 = 248
dezelfde drie getallen
vergroten
248 - 36 = 212
284 + 36 = 320
andere getallen

Laat leerlingen benoemen waarom de controle klopt: dezelfde drie getallen komen terug, maar plus wordt min.

Hoe zie je dat sommen bij elkaar horen?

Bespreek antwoorden als: je ziet dezelfde drie getallen terug, de uitkomst van de plussom wordt het begin van de minsom, of je kunt ermee controleren.

Onthoud dit

Bij omkeerbare sommen zie je steeds dezelfde drie getallen.


Plussom: je doet erbij.

Minsom: je haalt eraf.


Je kunt plus en min gebruiken om elkaar te controleren.

Dit is de inhoudelijke landing van de les: oplossen én herkennen van omkeerbare sommen.

Wat heb jij vandaag geleerd?

Reflectie zonder fout antwoord. Mogelijke elementen: plus en min horen bij elkaar, controleren met een minsom, dezelfde drie getallen.

Wat hielp jou het best bij rekenen?

Reflectie zonder fout antwoord. Laat leerlingen iets noemen dat hielp, zoals de voorbeelden, dezelfde drie getallen, of controleren.

Hoe vond jij sommen omkeren vandaag?

Deze slide heeft geen instructies

Woordenlijst

optellen - getallen bij elkaar doen

aftrekken - iets van een getal afhalen

plussom - een som met een + teken

minsom - een som met een - teken

uitkomst - het antwoord van een som

omkeerbaar - een som die je met dezelfde getallen kunt omdraaien

controleren - nakijken of je som klopt

Deze slide heeft geen instructies