Optellen, aftrekken en omkeren
Optellen, aftrekken en omkeren
Deze slide heeft geen instructies
Dit ga je leren
Ik kan sommen met optellen en aftrekken oplossen en herkennen welke sommen tussen twee getallen omkeerbaar zijn.
Deze slide heeft geen instructies
Waar denk je aan bij plus, min en omkeren?
Gebruik de woorden uit de woordwolk om voorkennis op te halen, zoals erbij, eraf, antwoord, controleren of dezelfde getallen.
Wat zijn plus en min?
Bij optellen doe je er iets bij.
Bij aftrekken haal je er iets af.
Een plussom maakt een getal groter.
Een minsom maakt een getal kleiner of even groot.
Houd de uitleg heel concreet: erbij doen en eraf halen. Gebruik eventueel blokjes of sprongen op een getallenlijn in de mondelinge toelichting.
Van erbij naar eraf
Sommen horen vaak bij elkaar.
8 + 5 = 13
13 - 5 = 8
Je ziet dezelfde getallen terug.
Leg nog niet formeel het woord omkeerbaar uit; laat leerlingen eerst het patroon zien: dezelfde drie getallen komen terug.
Wanneer zijn sommen omkeerbaar?
Sommen zijn omkeerbaar als je met dezelfde getallen van plus naar min kunt gaan.
Voorbeeld:
6 + 7 = 13
13 - 7 = 6
De uitkomst van de plussom wordt het begin van de minsom.
Benadruk: het gaat om sommen tussen dezelfde drie getallen. Dat helpt later bij het herkennen.
Groep 4: minsommen
14 - 6 = ...
18 - 9 = ...
20 - 7 = ...
50 - 20 = ...
76 - 6 = ...
91 - 10 = ...
Laat leerlingen hardop denken: van welk getal ga ik weg, en hoeveel haal ik eraf?
Niet elke som past erbij
Kijk naar deze sommen:
6 + 7 = 13
13 - 6 = 7
Deze horen ook bij elkaar.
Maar 13 - 5 = 8 hoort niet bij 6 + 7 = 13, want 5 hoort niet bij dezelfde getallen.
Laat zien dat er soms twee passende minsommen bij één plussom zijn: aftrekken van het eerste of tweede erbij-getal.
Maak de uitleg compleet
Bij optellen doe je er iets bij. Bij aftrekken haal je er iets af. Omkeerbare sommen hebben steeds dezelfde drie getallen. Daarmee kun je een som ook controleren.
Alle woorden komen terug uit de uitlegslides. Let vooral op het verschil tussen erbij doen, eraf halen en controleren.
Zo controleer je een som
Je kunt een plussom controleren met een minsom.
9 + 4 = 13
Controle:
13 - 4 = 9
Klopt de minsom? Dan past de plussom ook.
Dit is de brug naar rekeninzicht: omkeerbaarheid is niet alleen herkennen, maar ook gebruiken om te controleren.
Wanneer zijn sommen omkeerbaar?
Met dezelfde drie getallen
Met alleen plussommen
Met het kleinste getal eerst
Met twee dezelfde uitkomsten
De kern uit slides 2-6 is: dezelfde drie getallen komen terug in de plus- en minsom.
Groep 4: plussommen
7 + 5 = ...
12 + 6 = ...
9 + 8 = ...
30 + 20 = ...
45 + 10 = ...
63 + 7 = ...
Kies rustige rekensommen met duidelijke tientallen en eenvoudige overschrijdingen.
Groep 4: samen bekijken
Voorbeeld 1:
8 + 7 = 15
Bijpassende minsommen:
15 - 7 = 8
15 - 8 = 7
Voorbeeld 2:
10 + 4 = 14
Bijpassende minsom:
14 - 4 = 10
Laat zien dat een plussom twee bijpassende minsommen kan hebben als je beide erbij-getallen gebruikt.
Welke minsom past bij 9 + 3 = 12?
12 - 4 = 8
12 - 3 = 9
9 - 3 = 12
12 - 9 = 1
Een passende minsom gebruikt dezelfde drie getallen: 9, 3 en 12.
Past 11 - 4 = 7 bij 6 + 5 = 11?
Ja
Nee
Deze slide heeft geen instructies
Vul de groep 4-sommen in
Bij 8 + 7 = 15 horen de minsommen 15 - 7 = 8 en 15 - 8 = 7. Je ziet steeds 15, 8 en 7.
Deze opdracht sluit aan bij het voorbeeld op slide 10: één plussom kan twee passende minsommen hebben.
Groep 4: korte vragen
Denk na over omkeren
Kijk goed naar de getallen
Welke minsom hoort bij 9 + 3 = 12?
Welke plussom hoort bij 14 - 6 = 8?
Zie je steeds dezelfde drie getallen?
Past 15 - 8 = 7 bij 7 + 8 = 15?
Past 12 - 5 = 7 bij 7 + 5 = 12?
Past 11 - 4 = 7 bij 6 + 5 = 11?
De laatste vraag helpt leerlingen verwoorden waaraan ze omkeerbaarheid herkennen.
Groep 6: plussommen
38 + 27 = ...
56 + 19 = ...
125 + 40 = ...
248 + 36 = ...
390 + 120 = ...
475 + 58 = ...
Deze sommen vragen soms een tussenstap over tiental of honderdtal, maar blijven binnen optellen.
Groep 6: minsommen
64 - 28 = ...
93 - 17 = ...
150 - 35 = ...
302 - 48 = ...
540 - 160 = ...
700 - 125 = ...
Moedig handige strategieën aan, zoals eerst tientallen en dan eenheden aftrekken.
Groep 6: korte vragen
Welke minsom hoort bij 47 + 36 = 83?
Welke plussom hoort bij 120 - 45 = 75?
Hoe kun je zien dat sommen bij elkaar horen?
Herken omkeerbare sommen
Past 65 - 27 = 38 bij 38 + 27 = 65?
Past 84 - 26 = 58 bij 58 + 26 = 84?
Past 91 - 34 = 57 bij 60 + 31 = 91?
Werk met dezelfde getallen
Laat leerlingen benoemen dat niet alleen de uitkomst telt, maar vooral of dezelfde drie getallen terugkomen.
Groep 6: handig controleren
Een minsom kan laten zien of een plussom klopt.
248 + 36 = 284
Controle:
284 - 36 = 248
Zo kun je je antwoord nakijken met een omgekeerde som.
Verbind dit met zelfstandig controleren bij grotere getallen.
Welke plussom hoort bij 120 - 45 = 75?
45 + 75 = 120
120 + 45 = 75
75 + 120 = 45
45 + 120 = 165
Zo check je of leerlingen de omgekeerde relatie ook met grotere getallen herkennen.
Maak de controle af
Een minsom kan een plussom controleren. Bij 248 + 36 = 284 past de controle 284 - 36 = 248. Je gebruikt weer dezelfde drie getallen.
Laat leerlingen benoemen waarom de controle klopt: dezelfde drie getallen komen terug, maar plus wordt min.
Hoe zie je dat sommen bij elkaar horen?
Bespreek antwoorden als: je ziet dezelfde drie getallen terug, de uitkomst van de plussom wordt het begin van de minsom, of je kunt ermee controleren.
Onthoud dit
Bij omkeerbare sommen zie je steeds dezelfde drie getallen.
Plussom: je doet erbij.
Minsom: je haalt eraf.
Je kunt plus en min gebruiken om elkaar te controleren.
Dit is de inhoudelijke landing van de les: oplossen én herkennen van omkeerbare sommen.
Wat heb jij vandaag geleerd?
Reflectie zonder fout antwoord. Mogelijke elementen: plus en min horen bij elkaar, controleren met een minsom, dezelfde drie getallen.
Wat hielp jou het best bij rekenen?
Reflectie zonder fout antwoord. Laat leerlingen iets noemen dat hielp, zoals de voorbeelden, dezelfde drie getallen, of controleren.
Hoe vond jij sommen omkeren vandaag?
Deze slide heeft geen instructies
Woordenlijst
optellen - getallen bij elkaar doen
aftrekken - iets van een getal afhalen
plussom - een som met een + teken
minsom - een som met een - teken
uitkomst - het antwoord van een som
omkeerbaar - een som die je met dezelfde getallen kunt omdraaien
controleren - nakijken of je som klopt
Deze slide heeft geen instructies