6
Procenten
Paragraaf 6.1
Rekenen met breuken
Jij eet 2 stukken pizza, je vriend 3. Welk deel van de pizza is dan op? Met breuken weet je het precies.
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 1, vmbo-kgt (mavo)
6
Procenten
Paragraaf 6.1
Rekenen met breuken
Jij eet 2 stukken pizza, je vriend 3. Welk deel van de pizza is dan op? Met breuken weet je het precies.
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 1, vmbo-kgt (mavo)
Les bij Getal & Ruimte, leerjaar 1, hoofdstuk 6 Procenten, paragraaf 6.1 Rekenen met breuken. Ongeveer 40 minuten, mavo. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 6
Paragraaf 6.1
6.1 Rekenen met breuken
Leerdoelen
6.1.1
Je kunt de teller en de noemer van een breuk aanwijzen en uitleggen wat ze betekenen.
6.1.2
Je kunt breuken met dezelfde noemer optellen en aftrekken en een breuk vereenvoudigen.
6.1.3
Je kunt een breuk van een getal berekenen, bijvoorbeeld 2/5 van 30 euro.
De leerdoelen staan in het boek bovenaan de paragraaf. Aan het eind van de les komen ze terug in de checklist. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 6
Paragraaf 6.1
Startvraag
De pizza
Een pizza heeft 8 stukken. Jij eet er 2, je vriend 3. Welk deel is op?
5/16
5/8
6/8
1/8
Laat eerst stemmen. 2/8 + 3/8 = 5/8: de noemer 8 blijft staan, alleen de tellers tellen mee. Wie 5/16 kiest, telt ook de noemers op (8 + 8). Wie 6/8 kiest, vermenigvuldigt de tellers (2 · 3). Wie 1/8 kiest, trekt af in plaats van op te tellen. Doorvraag: welk deel van de pizza is nog over? Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 6
Paragraaf 6.1
Teller en noemer
Een breuk laat een deel van een geheel zien. Bij 3/4 is het geheel in 4 gelijke delen verdeeld.
de noemer (onder) zegt in hoeveel gelijke delen het geheel is verdeeld
de teller (boven) zegt hoeveel delen je neemt
Bij 3/4 neem je dus 3 van de 4 delen.
Laat in de figuur zien dat de delen even groot moeten zijn: anders klopt de breuk niet. Vraag een leerling om 1/4 aan te wijzen en daarna 4/4. Een heel geheel is altijd evenveel delen genomen als de noemer. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 6
Paragraaf 6.1
Opdrachten Kennis
1
Wat is de noemer van de breuk 5/12?
5
7
17
12
De noemer staat onder de streep: 12. Wie 5 kiest, verwisselt teller en noemer. Wie 7 kiest, trekt de getallen van elkaar af (12 − 5) en wie 17 kiest, telt ze op. Doorvraag: wat is dan de teller?
Hoofdstuk 6
Paragraaf 6.1
Optellen en aftrekken
Bij optellen en aftrekken kijk je eerst naar de noemers.
Zelfde noemer
De noemer blijft staan. Je telt alleen de tellers op of trekt ze af: 2/8 + 3/8 = 5/8 en 7/8 − 4/8 = 3/8.
Andere noemer
Maak de noemers eerst gelijk. 1/2 is hetzelfde als 2/4, dus 1/2 + 1/4 = 2/4 + 1/4 = 3/4.
Het tweede kaartje is een kijkje vooruit: leerlingen hoeven het nog niet zelf te kunnen. Het gaat erom dat ze zien dat je alleen delen van dezelfde grootte bij elkaar kunt tellen, zoals je geen appels en peren optelt. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 6
Paragraaf 6.1
Voorbeeldopdracht 1
Vereenvoudig 6/8 tot een breuk met een kleinere noemer.
gegeven
6/8
teller 6, noemer 8
uitwerking
6 en 8 zijn allebei deelbaar door 2
6 : 2 = 3 en 8 : 2 = 4
antwoord
6/8 = 3/4
Je deelt teller en noemer door hetzelfde getal, dus de breuk blijft evenveel waard. De getallenlijn laat dat zien: 6/8 en 3/4 zijn hetzelfde punt. Doorvraag: kan 3/4 nog verder vereenvoudigd worden? Nee, 3 en 4 hebben geen gemeenschappelijke deler. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 6
Paragraaf 6.1
Opdrachten Kennis
2
Bereken 3/10 + 4/10. Schrijf je antwoord als breuk.
De noemer blijft 10, de tellers: 3 + 4 = 7. Antwoord 7/10. Wie 7/20 antwoordt, heeft de noemers ook opgeteld. Wie 12/10 antwoordt, heeft de tellers vermenigvuldigd.
Hoofdstuk 6
Paragraaf 6.1
Een breuk van een getal
Wil je 3/4 van 20 euro weten? Deel eerst door de noemer en vermenigvuldig dan met de teller.
20 : 4 = 5, dat is 1/4 van 20 euro
3 · 5 = 15, dat is 3/4 van 20 euro
De tabel laat zien dat elk kwart 5 euro is. Dat is hetzelfde als een verhoudingstabel. Laat leerlingen zelf 2/4 aflezen en vragen of ze dat ook als 1/2 kunnen schrijven. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Vul de ontbrekende getallen in.
Hoofdstuk 6
Paragraaf 6.1
Opdrachten Toepassing
3
1/4 van 20 is 5.
3/4 van 20 is 15.
2/5 van 30 is 12.
2/5 van 30: 30 : 5 = 6, dan 2 · 6 = 12. De afleider 6 is 1/5 van 30 (teller vergeten), 10 is de helft van 20 en 60 komt van 2 · 30. Laat leerlingen hardop zeggen: eerst delen, dan vermenigvuldigen.
Hoofdstuk 6
Paragraaf 6.1
Opdrachten Toepassing
4
Sam eet 3/8 van een pizza en Lisa 2/8. Welk deel is nog over?
3/8
5/8
1/8
5/16
Samen eten ze 5/8, dus er is 8/8 − 5/8 = 3/8 over. Wie 5/8 kiest, geeft het deel dat op is. Wie 1/8 kiest, vergelijkt alleen Sam en Lisa (3/8 − 2/8). Wie 5/16 kiest, telt de noemers op. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 6
Paragraaf 6.1
Opdrachten Toepassing
★ 5
Mila heeft 20 euro. Ze geeft 2/5 uit aan een pet. Hoeveel euro kost de pet?
20 : 5 = 4 euro per vijfde deel, 2 · 4 = 8 euro. Wie 4 antwoordt, vergeet te vermenigvuldigen met de teller. Doorvraag: hoeveel euro houdt Mila over? Dat is 3/5 van 20 = 12 euro.
Hoofdstuk 6
Paragraaf 6.1
V E R D E R K I J K E R
Breuken van de Egyptenaren
De oude Egyptenaren schreven bijna elke breuk als een som van breuken met teller 1. Zo is 3/4 = 1/2 + 1/4. Kun je 5/8 ook zo schrijven? Gebruik 1/2 en 1/8.
5/8 = 1/2 + 1/8, want 4/8 + 1/8 = 5/8. Laat leerlingen zelf 3/8 proberen: 1/4 + 1/8. Er is vaak meer dan één manier, dat maakt het een mooie puzzel voor snelle leerlingen. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 6
Paragraaf 6.1
Checklist leerdoelen
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
6.1.1 Teller en noemer uitleggen
6.1.2 Optellen, aftrekken, vereenvoudigen
6.1.3 Een breuk van een getal berekenen
Ik kan ze allemaal
In het boek sluit elke paragraaf af met de checklist leerdoelen. Gebruik de uitslag om te kiezen wat je de volgende les herhaalt.
Image credit: LessonUp