25/26 Brugklas - Poëzie - Introductie

POËZIE

1 / 52
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolvmbo, mavo, havoLeerjaar 1,2

In deze les zitten 52 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

POËZIE

Wat weet je tot nu toe over poëzie?

Lees het gedicht

Dit gedicht vind ik...

1

Heel leuk

2

Wel grappig

3

Stom

4

Iets anders

Wat wist je nog niet en weet je nu wel na het kijken van het filmpje?


- bij proza lopen de regels op de pagina door; 

bij poëzie is er veel wit op de pagina


- als dansen mooi bewegen is, is poëzie mooi denken

Opdracht

1. Kijk rond in de klas, of in de school 

en kies een alledaags object uit.

2. Noteer dit object op de voorkant  van je blaadje. 

3. Omschrijf je object nu op de achterkant  in poëtische taal.

4. Bewaar je blaadje op je tafel

5

minute

00

second

Wie leest voor?


Welke rijmvorm is dit?

A

Enjambement

B

Eindrijm

C

Alliteratie

D

Vormgedicht

Welke dichtvorm is dit?

A

Enjambement

B

Eindrijm

C

Alliteratie

D

Vormgedicht

Welke dichtvorm is dit?

A

Enjambement

B

Eindrijm

C

Alliteratie

D

Vormgedicht

Welke dichtvorm is dit?

A

Enjambement

B

Eindrijm

C

Alliteratie

D

Vormgedicht

Poëzie - rijmsoorten


Kenmerken van gedichten

Uiterlijke vorm:

- Regels zijn kort

- Veel wit om de regels heen

Vaak:




Soms:

- Sommige woorden hebben meerdere betekenissen

- Sommige woorden worden herhaald

- Opbouw in strofen


- De woorden aan het eind van de regels rijmen

- Klank is belangrijk

Strofe

De regels in een gedicht noem je versregels. 

De versregels die in groepjes bij elkaar staan noem je een strofe.


Je kunt een strofe van een gedicht vergelijken met een alinea van een tekst: elke strofe heeft een deelonderwerp.

RIJMSCHEMA

Een dichter hanteert vaak een volgorde voor zijn rijmwoorden binnen een strofe, dit wordt een rijmschema genoemd.



aabb cc

Elke rijmklank heeft een letter als symbool.

De klank in de eerste regel krijgt de letter a

als symbool, de volgende rijmklank krijgt b

als symbool. Et cetera.

Valentijn is fijn

maar elke dag

bij het zien van je glimlach

is gelukkig zijn

Valentijn is fijn

ik wil elke dag

gelukkig zijn

bij het zien van je glimlach


Valentijn is fijn

is gelukkig zijn
bij het zien van je glimlach

elke dag

abba

aabb

abab

gekruist rijm

omarmend rijm

gepaard rijm



Beginrijm: voorrijm

Voorrijm:




Epikurisch feestgezang



Ruisende wanden, en schittrende zalen,

Bruisende bekers en ramlende schalen,

Blinkende toortsen in flonkrend kristal,

Klinkende kelken en jubelgeschal!

Schaatrende buien van lachen en zingen,

Klaatrende stromen en kurken aan ’t springen;

Spreien van dons voor het uitgerukt lijf,

Reien van vrinden in ’t zalig verblijf!


uit het werk van P.A. de Génestet (1829 – 1861)

Wanneer beginwoorden dezelfde klank hebben



Beginrijm: alliteratie

Alliteratie:




Wij weten wat we willen!


De kat krabt de krullen van de trap.


Berend Botje, Donald Duck, Guus Geluk, Mickey Mouse


Witte winter,

wollen wanten,

warme jas

waar gisteren nog gras was

zie ik pijltjes in de sneeuw

poes volgt de pootjes

van een spreeuw



Wanneer verschillende woorden met dezelfde letter beginnen



Assonantie (klinkerrijm)

Assonantie:




Let op de klank van de klinkers als je half wilt rijmen.



Herhaling van de klank van de klinkers in het midden van woorden, 

zonder verder te rijmen

Alliteratie en assonantie

Liesje leerde Lotje lopen langs de lange Lindenlaan

A

Alliteratie

B

Assonantie

C

Eindrijm

D

Beginrijm

De man uit Waddinxveen woont zijn hele leven al alleen

A

Alliteratie

B

Assonantie

C

Eindrijm

D

Beginrijm

De muis gaat naar huis

A

alliteratie

B

assonantie

C

Eindrijm

D

beginrijm

Opdracht

Maak van je poëtische begrip een kort gedichtje:

- keuze: één of twee strofe(s) 

- keuze uit: assonantie, alliteratie of enjambement

- keuze uit: rijmschema ABBA, ABAB, ABCB


Noteer je gedichtje in je schrift.



EINDRIJM


Op twee slakken

Twee slakken waren al sinds jaren

op weg van Groningen naar Haren.

Ten slotte kwam geheel ontdaan

de oudste aan het eindpunt aan.

Hij slikte en sprak diep bewogen:

'Mijn broer is uit de bocht gevlogen.'



uit: 'De peperbek', 1966.

Wie leest voor?


Herhaling begrippen

les 2

Wat houdt eindrijm in?

Voor eindrijm zijn er verschillende rijmschema's

Voorbeelden zijn:

Gepaard rijm:  AABB

Gekruist rijm: ABAB

Omarmend rijm: ABBA

Gebroken rijm: ABCB

Welke rijmschema heeft dit gedicht?

A

AABB

B

ABAB

C

ABBA

D

ABCB

Rijm is een extra muziekaal stukje van taal

1

Eens

2

Oneens

Welke dichtvorm is dit?

A

Enjambement

B

Eindrijm

C

Alliteratie

D

Vormgedicht

Wat houdt enjambement in?

dit dus!

Welke dichtvorm is dit?

A

Enjambement

B

Eindrijm

C

Alliteratie

D

Vormgedicht

In het vormgedicht is de vorm van groot belang voor de inhoud. De inhoud van dit gedicht wordt door de vorm ervan uitgebeeld. Dus als ik een gedicht schrijf in de vorm van een giraffe, dan moet het gedicht ook over een giraffe gaan.

A

Waar

B

Niet waar

C


D


Welke dichtvorm is dit?

A

Enjambement

B

Eindrijm

C

Alliteratie

D

Vormgedicht

Wat houdt alliteratie in?

dit dus!

Liesje leerde Lotje lopen langs de Lange Lindelaan

Probeer dit maar eens zo snel mogelijk te lezen!

De knappe kapper kapt knap,

maar de knecht van de knappe kapper

kapt knapper dan de

knappe kapper kappen kan.


Moet een gedicht altijd rijmen?

A

Ja

B

Nee

C


D


In de Middeleeuwen rijmden gedichten omdat niet iedereen pen en papier had en een gedicht op rijm makkelijker te onthouden was.

A

Waar

B

Niet waar

C


D


Zoals dansen mooi wandelen is, is poëzie mooi denken

1

Eens

2

Oneens

POËZIE IS OVERAL