1.3 Verkennend en intensief lezen
1.3 Verkennend en intensief lezen
Open met het idee dat je niet elke tekst op dezelfde manier leest. Koppel dit aan herkenbare situaties: snel iets opzoeken of een tekst echt moeten begrijpen.
Leerdoel
Ik kan uitleggen wat verkennend lezen en intensief lezen is en wanneer ik deze manieren van lezen gebruik.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden passen bij slim lezen?
Gebruik de reacties om aan te sluiten op voorkennis. Stuur kort naar woorden als snel, begrijpen, onderwerp, titel, tekst en doel.
Waarom lees je op verschillende manieren?
Hoe je leest, hangt af van je leesdoel.
Wil je snel weten waar een tekst over gaat?
Wil je een tekst echt goed begrijpen?
Dan kies je een manier van lezen die daarbij past.
Benadruk het woord leesdoel. Dat is de kern van de les: eerst bepalen wat je nodig hebt, daarna pas kiezen hoe je leest.
Wat is verkennend lezen?
Verkennend lezen betekent dat je een tekst snel bekijkt om de hoofdgedachte te vinden.
Je leest nog niet alles precies. Je probeert vooral te ontdekken:
waar de tekst over gaat
welk onderwerp centraal staat
wat je al van het onderwerp weet
Gebruik eventueel de term 'globaal lezen' niet erbij; houd het bij één vaste term: verkennend lezen.
Hoe lees je verkennend?
Bij verkennend lezen let je op:
de titel
de inleiding
de tussenkopjes
de plaatjes
Zo krijg je snel een eerste indruk van de tekst.
Laat zien dat leerlingen niet elk woord hoeven te lezen. Het gaat om signalen in de tekst.
Wat levert verkennend lezen op?
Na verkennend lezen kun je vaak al zeggen:
wat het onderwerp is
waar delen van de tekst over gaan
of de tekst nuttig is voor jouw doel
Verkennend lezen is dus handig als je snel overzicht wilt.
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeeld: straattaal
Kijk je alleen naar de titel Dialect op straat, de tussenkop Geheimtaal en het plaatje?
Dan weet je al ongeveer:
de tekst gaat over straattaal
jongeren gebruiken die taal
oudere mensen begrijpen die taal soms niet
Dit voorbeeld komt uit het aangeleverde materiaal. Houd het bij voorspellen op basis van titel, tussenkop en afbeelding.
Korte controle
Je wilt snel weten of een tekst over sport of gezondheid gaat.
Dan lees je verkennend:
titel
inleiding
tussenkopjes
afbeeldingen
Zo weet je snel waarover de tekst gaat.
Deze slide is bedoeld als korte check, maar zonder directe opdrachtvorm. De kern is het juiste toepassingsmoment van verkennend lezen.
Wat is het doel van verkennend lezen?
Alles onthouden
Snel overzicht
Woorden leren
Fouten zoeken
Toetst de kern van slide 3 t/m 7: verkennend lezen is snel bekijken om onderwerp en hoofdgedachte te vinden.
Vul de juiste woorden in
Bij verkennend lezen kijk je eerst naar de titel en de tussenkopjes. Zo krijg je snel overzicht van de tekst. Je leest nog niet alles precies.
De woorden sluiten aan bij de uitleg over verkennend lezen: signalen bekijken en nog niet elk woord precies lezen.
Welke 2 dingen bekijk je eerst bij verkennend lezen?
Bespreek dat leerlingen kunnen noemen: titel, inleiding, tussenkopjes en plaatjes/afbeeldingen. Het gaat om herkenning van tekstsignalen.
Wat is intensief lezen?
Intensief lezen betekent dat je een tekst aandachtig en volledig leest.
Je probeert dan elke zin goed te begrijpen. Deze manier gebruik je als de inhoud echt belangrijk is, bijvoorbeeld bij een schooltekst.
Maak het contrast met verkennend lezen scherp: snel overzicht versus precies begrijpen.
Hoe lees je intensief?
Bij intensief lezen:
lees je de tekst helemaal
denk je na over moeilijke woorden
probeer je elke zin te begrijpen
let je goed op verbanden in de tekst
Noem eventueel signaalwoorden als voorbeeld van verbanden, maar houd de slide zelf eenvoudig.
Eerst verkennend, dan intensief
Een tekst intensief lezen gaat vaak beter als je eerst verkennend leest.
Verkennend lezen → overzicht
Intensief lezen → begrip
Door eerst overzicht te krijgen, snap je de tekst daarna sneller en beter.
Dit is de belangrijkste samenhang in de les. Benadruk dat de twee manieren elkaar aanvullen.
Voorbeeld: dezelfde tekst
Bij de tekst over straattaal kun je daarna intensief lezen:
Wat is straattaal precies?
Uit welke talen komen woorden?
Waarom noemen sommige jongeren het een geheimtaal?
Dan ga je dus van globaal naar precies begrijpen.
Gebruik de inhoud uit de voorbeeldtekst: Arabische/Marokkaanse woorden, Surinaamse woorden, en geheimtaal als functie.
Wanneer kies je welke manier?
Verkennend lezen gebruik je als je:
snel het onderwerp wilt weten
een eerste indruk van de tekst wilt
Intensief lezen gebruik je als je:
de tekst goed moet begrijpen
details en uitleg nodig hebt
Deze slide heeft geen instructies
Korte controle
Je moet leren voor een toets en een tekst goed begrijpen.
Dan lees je intensief:
volledig
rustig
aandachtig
zin voor zin
Zo mis je belangrijke informatie niet.
Houd de focus op het toepassingsmoment van intensief lezen.
Wanneer lees je een tekst intensief?
Bij een schooltekst
Bij een poster
Bij een titel
Bij een plaatje
Laat het contrast zien: intensief lezen gebruik je als je de inhoud echt goed moet begrijpen.
Vul de juiste woorden in
Bij intensief lezen lees je een tekst helemaal. Je probeert elke zin goed te begrijpen. Vaak lees je eerst verkennend en daarna pas precies.
Toetst slide 8 t/m 13: volledig lezen, elke zin begrijpen en de volgorde eerst verkennend, dan intensief.
Wat past het best bij jouw leesdoel?
Snel onderwerp
Tekst goed begrijpen
Eerst overzicht
Ik twijfel nog
Deze slide heeft geen instructies
Samenvatting
Verkennend lezen = snel bekijken waarover een tekst gaat
Intensief lezen = aandachtig lezen om de tekst goed te begrijpen
Je kiest de manier van lezen op basis van je leesdoel
Vaak lees je eerst verkennend en daarna intensief
Deze slide trekt de hele les samen en bereidt de terugkeer naar het leerdoel voor.
Leerdoel terug
Je hebt geleerd dat:
Ik kan uitleggen wat verkennend lezen en intensief lezen is en wanneer ik deze manieren van lezen gebruik.
Koppel dit mondeling terug aan de voorbeelden uit de les.
Welke volgorde past het best?
Intensief, dan verkennend
Alleen intensief
Verkennend, dan intensief
Alleen verkennend
Sluit aan op de samenvatting en het leerdoel: de twee manieren vullen elkaar vaak aan.
Wat heb jij vandaag geleerd over lezen?
Laat leerlingen in eigen woorden benoemen wat ze geleerd hebben, bijvoorbeeld verschil tussen snel overzicht en precies begrijpen, of kiezen op basis van leesdoel.
Begrippen
leesdoel - de reden waarom je een tekst leest
verkennend lezen - snel kijken waarover een tekst gaat
intensief lezen - aandachtig lezen om alles goed te begrijpen
titel - de naam van de tekst
inleiding - het begin van de tekst
tussenkopjes - kopjes boven delen van de tekst
hoofdgedachte - het belangrijkste van de tekst
Deze slide heeft geen instructies
Zijn er nog vragen?
We hebben gekeken naar:
verkennend lezen
intensief lezen
het kiezen van de juiste manier bij je leesdoel
Sluit rustig af en geef ruimte voor verduidelijking.