Geschiedenis
Hoofdstuk 2: De eerste mensen, het leven in de prehistorie
Geschiedenis
Hoofdstuk 2: De eerste mensen, het leven in de prehistorie
Leerdoelen:
S2.1 Ik kan drie oorzaken noemen voor de overgang van nomadisch bestaan naar een agrarisch samenleving.
S2.2 Ik kan drie gevolgen noemen van de Neolithische revolutie.
S2.3 Ik kan drie kenmerken noemen van de leefwijze in de eerste stedelijke gemeenschappen.
Hoofddoel 2. Ik kan een beeld vormen van hoe mensen vroeger leefden in een agrarische samenleving.
Wat was geen oorzaak van de Neolitische revolutie?
Klimaatverandering
Aanleren van landbouw
Vruchtbare grond rond rivieren
Makke schapen werden ontdekt.
Jagers en verzamelaars Boeren
Neolitische revolutie
S2.1 Ik kan drie oorzaken noemen voor de overgang van nomadisch bestaan naar een agrarisch samenleving.
Klimaatverandering Rond 11.000 v.Chr. werd het klimaat warmer en droger. Hierdoor verdwenen bossen, planten en dieren. Jagers en verzamelaars konden niet meer genoeg voedsel vinden in de natuur.
Vruchtbare gebieden bij rivieren Mensen trokken naar gebieden met vruchtbare grond, zoals langs de Nijl, Eufraat en Tigris. Daar groeiden veel planten en grassen dankzij het water. Dit maakte landbouw mogelijk.
Ontdekking van graan en temmen van dieren Jagers en verzamelaars ontdekten dat granen voedzaam waren en leerden ze zelf te verbouwen. Ook lukte het om dieren zoals schapen en geiten te temmen en te houden voor vlees, melk en hulp bij het werk.
De jagers en verzamelaars trokken naar de oevers van de rivieren in het Midden-Oosten waar planten en grassen volop groeiden en bloeiden dankzij het water en de vruchtbare grond.
S2.2 Ik kan drie gevolgen noemen van de Neolithische revolutie.
Bespreek in tweetallen, bedenk gevolgen voor:
Woonplek
voedsel
Sociale contacten
S2.2 Ik kan drie gevolgen noemen van de Neolithische revolutie.
Vaste woonplek: door de granen, het vlees en melk van dieren hoefden mensen niet meer rond te trekken.
Ontstaan dorpen: het aantal mensen groeide door veel voedsel, steviger, groter en mooiere hutten werden gemaakt.
Arbeidsspecialicatie: grote hoeveelheid voedsel hoefde niet iedereen meer op het land te werken. Er ontstonden andere ambachten: bakker, mandenmaker, smid of bakker.
Mesopotamië heeft haar naam te danken aan de twee rivieren die het land omsluiten: de Eufraat en de Tigris. Dankzij het zoete water van de rivieren en het warme klimaat groeiden de gewassen volop. Maar dat warme, droge klimaat zorgde er ook voor dat er niet het hele jaar genoeg water voor de akkers was. De boeren verzonnen daar een oplossing voor. Vanaf de rivier groeven de boeren kanaaltjes en sloten naar de akkers. Zo zorgden de boeren ervoor dat de akkers kunstmatig (niet natuurlijk via regen of rivieren) met water bevloeid werden. Deze vorm van landbouw wordt irrigatielandbouw genoemd.
Door de irrigatielandbouw steeg de voedselproductie enorm. Het onderhoud van de irrigatiewerken vroeg om veel samenwerking van de boeren. De dorpen werden groter en groter. Veel mensen vonden werk buiten de akkerbouw of veeteelt.
Zo ontstonden tussen de Eufraat en de Tigris rond 6.000 v.Chr. de eerste steden en werd Mesopotamië een agrarisch-stedelijke samenleving.
S2.3 Ik kan drie kenmerken noemen van de leefwijze in de eerste stedelijke gemeenschappen.
Tijd voor geschiedenis
Paragraaf 2.3: vruchtbare halve maan, van dorp naar stad.
Opdracht: 1 t/m 7
De jagers en verzamelaars ontdekten dat bepaalde grassoorten, de granen, heel voedzaam waren. De jagers en verzamelaars slaagden erin om de granen zelf te verbouwen. Ook lukte het om wilde dieren te temmen en te houden; eerst schapen en geiten, later ook runderen. Met de ontwikkeling van de landbouw brak een nieuwe tijd aan. De overgang van jagen en verzamelen naar landbouw heet de Neolithische revolutie.
H3. Ik kan een beeld vormen van de leefwijze van de eerste (moderne) mensen in de prehistorie.
Voorbeeld 1: homo habilis
leefde ongeveer 2,5 miljoen jaar geleden in Oost-Afrika;
liep rechtop, op twee benen;
maakte zelf werktuigen en eenvoudig gereedschap. Deze voorloper van de mens wordt daarom ook wel de 'handige' mens, homo habilis, genoemd;
had in vergelijking met andere levende wezens een veel grotere hersenomvang.
S3.1 Ik kan drie voorbeelden noemen van mensensoorten uit de prehistorie.
Voorbeeld 2: Homo Erectus
Voorouder van de moderne mens
Evolueerde door kortere armen te krijgen en langere benen
Rechtop lopende levensstijl: permanent de bomen verlaten.
Voorbeeld 3: Homo Sapiens
Grotere intelligentie
Ontstaan van spraak
Complexere werktuigen
Grotere samenlevingen
Het leven van de prehistorische mens als nomade.
Leefwijze jagers-verzamelaars
Kun je zelf 3 kenmerken noemen van de manier van leven van jagers en verzamelaars?
Leven als nomaden.
Man ging op jacht, de vrouw verzamelde voedsel en voedden kinderen op.
Leefden in kleine groepen mensen, van 10 tot 30 personen.
Weinig bezittingen, veelal eenvoudige werktuigen.
Leerdoelen:
S1: Ik kan drie voorbeelden noemen van mensensoorten uit de prehistorie.
S2: Ik kan voor elk mensensoort twee kenmerken noemen.
S3: Ik kan uitleggen waarom de prehistorische mens leefde als nomade.
S4: Ik kan drie kenmerken noemen van de leefwijze van jager-verzamelaars.
R3: Ik kan een beeld vormen van de leefwijze van de eerste (moderne) mensen in de prehistorie. (GS)
Wereld
Hoofdstuk 2: De eerste mensen, het leven in de prehistorie
Leerdoelen:
S1: Ik kan drie voorbeelden noemen van mensensoorten uit de prehistorie.
S2: Ik kan voor elk mensensoort twee kenmerken noemen.
S3: Ik kan uitleggen waarom de prehistorische mens leefde als nomade.
S4: Ik kan drie kenmerken noemen van de leefwijze van jager-verzamelaars.
R3: Ik kan een beeld vormen van de leefwijze van de eerste (moderne) mensen in de prehistorie. (GS)
Bespreek in tweetallen de leerdoelen. Je mag je schrift gebruiken!
We bekijken de leerdoelen nog even samen in Goaley.
Verder: