Lezen talent 1.3 2.3 3.3 eigen indeling

• newEditor
• Nederlands
• Middelbare school
• havo, vwo
• Leerjaar 1

Leesstrategieën en begrippen, 1.3/2.3/3.3

• Tekstopbouw: 2-delig (inleiding – kern), 3-delig (inleiding – kern - slot), titel, tussenkopjes, alinea, kernzin

• Onderwerp, deelonderwerp, hoofdgedachte, hoofd- en bijzaken

• Tekstverbanden: opsommend, tijdsvolgorde, tegenstellend

• Leesstrategieën: verkennend, nauwkeurig, zoekend

• Feiten en meningen, moeilijkewoordenwijzer, verwijswoorden

Deel 1: Structuur tekst

a. Tekstopbouw

b. Titel en tussenkopjes

c. Alinea

d. Alinea (kernzin)

a. Tekstopbouw, 3.3

• Een tweedeling: inleiding – kern (voorbeeld: een nieuwsbericht).

• Een driedeling: inleiding – kern – slot (voorbeeld: een artikel).
  
  

Wat is de inleiding?

A

Geeft een samenvatting

B

Maakt nieuwsgierig en geeft informatie over het onderwerp

C

Maakt nieuwsgierig

D

Geeft de conclusie van de tekst en licht een tipje van de sluier op

Wat behandelt de kern in een tekst?

A

De conclusie van de tekst

B

De schrijfstijl van de auteur

C

De achtergrondinformatie

D

Het hoofdonderwerp van de tekst

Wat staat er meestal in het slot van een tekst?

A

Een persoonlijke mening van de schrijver

B

De conclusie van de tekst

C

Een samenvatting van de hoofdpunten

D

Nieuwe informatie over het onderwerp

a. Tekstopbouw, 3.3

Een inleiding is kort en bevat meestal informatie over het onderwerp van de tekst.

De kern is het langste deel van de tekst en behandelt het onderwerp. In de kern kun je vaak deelonderwerpen onderscheiden.

Het slot bevat meestal een samenvatting of conclusie. Het bevat geen nieuwe informatie.

b. Titel en tussenkopjes, 1.3

• Titel of kop staat boven een tekst

Zegt iets over onderwerp en maakt nieuwsgierig.

• Tussenkopje (of deeltitel) staat boven alinea.

Vertelt waar de alinea over gaat.

Bedenk een titel en tussenkopjes bij het artikel over de Supermanstrip.

c. Alinea, 1.3

Korte delen van een tekst.

Witregels of inspringen.

d. Alinea (kernzin), 3.3

• de belangrijkste zin, de kernzin, en een uitleg of uitwerking ervan.
  

• Kernzin is vaak de 1e zin, maar kan ook 2de of laatste zijn.

Lees de tekst en zoek de kernzinnen! Eerste, tweede of laatste?

2. Inhoud teksten

a. Onderwerp en deelonderwerp

b. Hoofdgedachte

c. Hoofd- en bijzaken

2a. Onderwerp en deelonderwerp, 1.3

• Het onderwerp zegt waar een tekst over gaat.

• Altijd een paar woorden (geen zin).

• Kijk naar titel en eerste alinea
  

• Deelonderwerp behandelt gedeelte van het onderwerp

• Vaak een of meerdere alinea’s

2b. Hoofdgedachte, 3.3

De hoofdgedachte is het belangrijkste wat de schrijver over het onderwerp zegt.

Is altijd een hele zin!

Kijk naar: de titel, de inleiding en/of de slotalinea en de kernzinnen.

Zo maak je de hoofdgedachte:
• Onderwerp?
• Wat zegt de schrijver erover?
• Maak een zin.

2c. Hoofd- en bijzaken, 3.3

• Niet alle informatie in een tekst is even belangrijk. De belangrijke zaken heten: hoofdzaken.

• Bij samenvatten gebruik je hoofdzaken. Bijzaken, de minder belangrijke informatie, laat je weg.
  
  Zo vind je de hoofdzaken:
  • Deelonderwerpen?
  • Kernzinnen.

Welke elementen zitten er allemaal in een tekst (werk van boven naar beneden)?

Wat weet je nog van de inhoud van teksten?

Mysterie in de school

Opdracht 3 Mysterie in de school

Het verdwenen digibord
Afgelopen maandag ontdekte klas 1B dat hun digibord verdwenen was. Alleen het lege ophangsysteem hing nog aan de muur. De conciërge vertelt dat er de laatste weken vaker problemen zijn met apparatuur die kwijtraakt. Hij onderzoekt of dit te maken heeft met het nieuwe beveiligingssysteem dat nog niet goed werkt. De leerlingen zijn vooral bezorgd dat ze nu geen filmpjes meer kunnen kijken tijdens de les. Terwijl het onderzoek doorgaat, probeert de directie tijdelijk een ouderwets schoolbord te regelen.

Wat is het onderwerp van de tekst?
Afgelopen maandag ontdekte klas 1B dat hun digibord verdwenen was. Alleen het lege ophangsysteem hing nog aan de muur. De conciërge vertelt dat er de laatste weken vaker problemen zijn met apparatuur die kwijtraakt. Hij onderzoekt of dit te maken heeft met het nieuwe beveiligingssysteem dat nog niet goed werkt. De leerlingen zijn vooral bezorgd dat ze nu geen filmpjes meer kunnen kijken tijdens de les. Terwijl het onderzoek doorgaat, probeert de directie tijdelijk een ouderwets schoolbord te regelen.

A

Klas 1B

B

Diefstal/kwijtraken van het digibord

C

Het nieuwe beveiligingssysteem

D

De conciërge

Deelonderwerpen bepalen:

Schrijf twee deelonderwerpen die in de tekst voorkomen.

Invuloefening

1. Klas 1B ontdekte dat hun digibord verdwenen was.hoofdzaak

2. Alleen het ophangsysteem hing nog aan de muur.bijzaak

3. De conciërge onderzoekt of het aan het beveiligingssysteem ligt.hoofdzaak

4. De leerlingen vinden het vervelend dat ze geen filmpjes kunnen kijken.bijzaak

5. De directie regelt een tijdelijk schoolbord.bijzaak

hoofdzaak

bijzaak

hoofdzaak

bijzaak

bijzaak

bijzaak

Schrijfopdracht in je schrift

Gebruik je fantasie en bedenk een kort vervolg (3–4 zinnen) op het mysterie.

Gebruik in je vervolg minstens één hoofdzaak en één bijzaak.

Onderstreep de hoofdzaak en zet een kringeltje om de bijzaak.

Formuleer de hoofdgedachte van deze tekst?

Tekstverbanden, 2.3

Tussen alinea’s of binnen 1 alinea

Opdracht 4: tekstverbanden

Lisa vierde haar verjaardag, en ze had er enorm veel zin in. Ten eerste bakte ze kleurrijke cupcakes die heerlijk roken. Daarnaast versierde ze de woonkamer met slingers en ballonnen die ze zelf had uitgekozen. Tot slot zette ze vrolijke muziek aan zodat haar gasten meteen in feeststemming kwamen.opsommend

Sam wilde buiten voetballen, maar het veld was door de regen te nat. Hij stelde voor om binnen te sporten, daarentegen wilde zijn vriend gamen. Ze konden het niet meteen eens worden. Toch besloten ze samen iets anders te doen.tegenstellend

De schooldag begon vroeg, en iedereen was nog een beetje slaperig. Eerst maakte de klas een lastige toets waar ze goed hun best voor moesten doen. Daarna gingen ze naar de gymles, waar ze eindelijk hun energie kwijt konden. Uiteindelijk mochten ze zelfs iets eerder naar huis, waardoor de dag toch positief eindigde.tijdsvolgorde

opsommend

tegenstellend

tijdsvolgorde

Signaalwoorden?

Leesstrategieën

Verschillende manier om teksten te lezen.

• Verkennend 1.3

• Nauwkeurig 1.3

• Zoekend 2.3

Verkennend lezen, 1.3

• Soort tekst (bv krantenbericht)?

• Doel tekst (bijv. informeren)?

• Bron tekst?

Nauwkeurig lezen, 1.3

• Alles van a tot z lezen

• Verbanden tussen tekstdelen

• Je zorgt dat je alle woorden kent (moeilijkewoordenwijzer)

Moeilijkewoordenwijzer, 2.3

1. Betekenis nodig?

2. Context: zoek naar omschrijving van woord, synoniem (betekenis is hetzelfde) of antoniem (tegenstelling)

3. Woordenboek

Zoekend lezen, 2.3

• Je hebt een vraag en je zoekt in de tekst alleen het antwoord op die vraag.

• Bijv een artikel over honden en je wilt iets weten over voeding. Dan lees je alleen de tekst onder het tussenkopje ‘voeding’.

Je bladert door een tijdschrift om te kijken of je een leuk artikel kan vinden. Welke strategie gebruik je?

A

Nauwkeurig lezen

B

Verkennend lezen

C

Zoekend lezen

Wanneer lees je een tekst nauwkeurig? Noem voorbeelden.

Welke strategie? Leg uit!

Je wilt weten welke hondenrassen geschikt zijn voor kinderen. Welke strategie gebruik je? Leg uit?

Je zoekt in de handleiding van je nieuwe oven welke knop je moet gebruiken voor braden. Welke strategie gebruik je?

A

Verkennend lezen

B

Nauwkeurig lezen

C

Zoekend lezen

Je leest een boek. Welke manier van lezen is dit?

A

Verkennend lezen

B

Nauwkeurig lezen

C

Zoekend lezen

Welke leesstrategieën hadden we ook alweer behandeld?

Taalgebruik

Feiten en meningen, verwijswoorden

Feiten en meningen, 2.3

Een feit is iets wat werkelijk zo is of wat werkelijk is gebeurd. Je kunt het controleren.

Een mening is wat iemand ergens van vindt. Meningen verschillen vaak. Andere woorden voor mening zijn: standpunt, oordeel, opinie en opvatting.

https://schooltv.nl/video-item/wat-is-het-verschil-tussen-een-feit-en-een-mening-feiten-staan-vast

Schooltv

Verwijswoorden, 3.3

Verwijst naar iets wat eerder in de tekst is genoemd.
Bijvoorbeeld: Mijn zus Sietske is gek op tennissen. Ze wil ooit Wimbledon winnen.

Om vast te stellen waar een verwijswoord naar verwijst, kun je een vraag stellen die begint met wie, wat, waar of welk(e). Wie wil ooit Wimbledon winnen? Antwoord: mijn zus Sietske.

Invuloefening

Sneeuw is wit.feit

Het is koud vandaag! mening

Water is noodzakelijk voor leven. feit

De tramrit duurt 30 minuten. feit

Dat is veel te lang! mening

feit

mening

feit

feit

mening

En nu oefenen (havo/vwo):

Goede oefenvragen zijn:

Hoofdstuk 1.3

Tekst 1: 4, 5, 6 (p. 19/21/22)

Tekst 2: 11, 12, 13 (p. 23/24/25)

Tekst 3: 16, 17, 18, 19, 20 (p. 26/27/28)

Hoofdstuk 2.3

Tekst 1: 4, 5, 6 (p. 82/83)

tekst 2: 8, 9, 10, 11 (p. 84/85)

tekst 3: 13, 14, 15, 16, 17, 18 (p. 86/87/88/89)

Hoofdstuk 3.3

Tekst 1: 2, 3, 4, 5 (p. 147/148)

Tekst 2: 10, 11, 12 (p. 150/151/152)

Tekst 3: 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24 (p. 155/156/157)

En nu oefenen (vwo):

Goede oefenvragen zijn:

Hoofdstuk 1.3

Tekst 1: 4, 5, 6 (p. 18/19/20)

Tekst 2: 10, 11, 12 (p. 22/23/24)

Tekst 3: 13, 14, 15, 16 (p. 24/25/26)

Hoofdstuk 2.3

Tekst 1: 4, 5, 6, 7, 8 (p. 84/85/86/87)

Tekst 3: 12, 13, 14, 15 (p. 88/89/90)

Hoofdstuk 3.3

Tekst 1: 2, 3, 4, 5 (p. 149/150/151)

Tekst 2: 6, 8, 12 (p. 152/154)

Tekst 3: 10, 11, 12, 13 (p.155/156)

Tekst 4: 18, 19, 20, 21, 22 (p. 158/159/160)

Woorden: 1.5, 2.5 en 3.5 (havo/vwo p. 35, 98, 164) (vwo p. 33, 98, 167)

Leer de woorden uit de woordenlijsten. Doe de woordentrainer.

Samenstelling: 2 of meer woorden die samen een nieuw woord vormen (dus geen voor- of achtervoegsel zoals anti-, on-, -loos). Hond en mand: hondenmand. Stijlloos, antivirus, onopvallend.

Synoniem: Woorden die hetzelfde betekenen. Bijvoorbeeld: fraai en mooi.

Antoniem: woorden met tegenovergestelde betekenis. Nooit en altijd.

Tegenstelling: Woorden die het tegenovergestelde betekenen. Mooi en lelijk.

Woordjes oefenen

Open talent op je computer, ga naar het hoofdstuk 1.5/2.5 of 3.5 en doe de woordentrainer.

Maak de vragen op je computer:

havo/vwo

1.5: 6, 8, 11, 15

2.5: 5, 7, 9, 12

3.5: 3, 4, 5, 11, 13

Maak de vragen op je computer:

VWO

1.5: 5, 8, 12, 16

2.5: 4, 6, 9, 15

3.5: 5, 7, 9, 13

Quizlet woordjes

VWO

1.5: https://quizlet.com/nl/446345153/15-talent-max-vwo-1-flash-cards/?i=3ppmkn&x=1jqt

https://quizlet.com/nl/446345454/25-woorden-talent-max-vwo-1-flash-cards/?i=3ppmkn&x=1jqt

https://quizlet.com/nl/446344475/35-talent-max-vwo-1-flash-cards/?i=3ppmkn&x=1jqt

HAVO/VWO

1.5: https://quizlet.com/nl/843366660/15-woorden-havovwo-talent-max-flash-cards/?i=3ppmkn&x=1jqt

THE END