V E R S T U U R D ✓ ✓
N E D E R L A N D S · 2 F · N I V E A U 2 E N 3
Feit of mening?
Een review, een nieuwsbericht, een post van een influencer. Wat klopt er echt, en wat vindt iemand alleen maar?
Les 4 · Lezen
V E R S T U U R D ✓ ✓
N E D E R L A N D S · 2 F · N I V E A U 2 E N 3
Feit of mening?
Een review, een nieuwsbericht, een post van een influencer. Wat klopt er echt, en wat vindt iemand alleen maar?
Les 4 · Lezen
Over deze les: les 4 van de serie Verstuurd, Nederlands voor mbo niveau 2 en 3 (referentieniveau 2F), ongeveer 40 minuten. Studenten leren feiten en meningen uit elkaar houden, herkennen woorden die een mening aankondigen en beoordelen met vier vragen of een tekst betrouwbaar is.
Koppeling: de les hoort bij het onderdeel lezen van referentieniveau 2F (zakelijke teksten: onderscheid tussen feiten en meningen, en de bedoeling van de schrijver). Lezen wordt in het mbo getoetst in het centraal examen. Ook voor burgerschap en mediawijsheid is dit een belangrijke vaardigheid. Image credit: Pedro Ribeiro Simões from Lisboa, Portugal, CC BY 2.0 Image credit: LessonUp
‹
L
Leerdoelen
LES 4
Na deze les:
1
Je kan een feit en een mening uit elkaar houden.
2
Je kan woorden herkennen die laten zien dat iemand een mening geeft.
3
Je kan met vier vragen nagaan of een tekst betrouwbaar is.
Leerdoelen: lees ze kort voor. Aan het eind van de les kiezen studenten welk doel ze nog lastig vinden.
‹
S
Startvraag
LES 4
Waar lees jij meestal nieuws?
Op sociale media
Op een nieuwssite of in een nieuwsapp
Op tv of radio
Ik volg het nieuws bijna niet
Startvraag: veel jongeren zien nieuws vooral op sociale media. Vraag na de uitslag: hoe weet je daar of iets klopt? Daar gaat deze les over.
‹
K
Kernbegrip
LES 4
!
Feit en mening
✓✓
Een feit kun je nagaan: het klopt, of het klopt niet. Bijvoorbeeld: De winkel is op zondag open. Een mening is wat iemand ergens van vindt. Daar kun je het mee eens of oneens zijn. Bijvoorbeeld: Op zondag werken is vervelend.
Kernbegrip: let op het woord nagaan. Een feit kan ook onjuist zijn: De winkel is op zondag open, terwijl hij dicht is. Dan is het nog steeds een bewering die je kunt nagaan, maar hij klopt niet. Een mening kun je niet nagaan: de een vindt zondag werken vervelend, de ander juist fijn.
‹
L
Lees de review
LES 4
Review op de site van Kapsalon Studio Noor, 4 van de 5 sterren
Gisteren was ik om 14.00 uur bij Studio Noor. Ik hoefde maar vijf minuten te wachten. Knippen kostte € 28,50. De kapper vroeg eerst wat ik wilde.
Volgens mij is dit de beste kapper van de stad. De muziek was wel veel te hard. Iedereen zou hier eens naartoe moeten gaan!
Een review over een kapper
Zoek drie feiten en drie meningen in deze review.
Voorbeeld: feiten zijn de tijd (14.00 uur), de wachttijd van vijf minuten, de prijs van € 28,50 en dat de kapper eerst vroeg wat de klant wilde. Die kun je nagaan. Meningen zijn: de beste kapper van de stad, de muziek was veel te hard en iedereen zou hier naartoe moeten. Opvallend: de feiten staan in de eerste alinea, de meningen in de tweede.
Hulpvraag voor wie vastloopt: kan een ander dit nakijken, of is het een gevoel?
‹
V
Vraag
LES 4
Welke zin uit de review is een mening?
Ik hoefde maar vijf minuten te wachten.
Knippen kostte € 28,50.
Ik was om 14.00 uur bij Studio Noor.
De muziek was wel veel te hard.
Antwoord: D. Of muziek te hard is, vindt de een wel en de ander niet. Dat is een mening. De andere zinnen kun je nagaan, bijvoorbeeld met de kassabon of de agenda van de kapper.
‹
H
Herkennen
LES 4
Zo herken je een mening
Let op woorden die laten zien wat iemand vindt:
Ik vind, volgens mij, ik denk
Moeten en zouden: iedereen moet ...
Oordelen: mooi, slecht, de beste, te duur
Niet elke mening heeft zo'n woord. Vraag je daarom altijd af: kan ik dit nagaan?
Uitleg: oordeelwoorden zijn bijvoeglijke naamwoorden als mooi, slecht, gezellig, saai en overtreffende trappen als de beste of de goedkoopste. Laat studenten de meningwoorden in de review omcirkelen: volgens mij, de beste, veel te hard, zou moeten.
‹
V
Vraag
LES 4
Je leest een vacature. Welke zin is een feit?
Dit bedrijf heeft 45 medewerkers.
Dit bedrijf is een fijne werkgever.
Bij dit bedrijf werken is nooit saai.
Dit bedrijf zou meer moeten betalen.
Antwoord: A. Het aantal medewerkers kun je nagaan. Fijn, nooit saai en zou meer moeten betalen zijn meningen. Let op: in een vacature staan vaak meningen die als feit klinken. Een bedrijf wil jou overtuigen.
‹
B
Betrouwbaar?
LES 4
Vier vragen bij een tekst
Wie schreef het? Een krant, een bedrijf, de overheid, een onbekend account?
Waarom schreef hij het? Om te informeren of om iets te verkopen?
Wanneer is het geschreven? Klopt het nu nog?
Waar komt de informatie vandaan? Wordt er een bron genoemd?
Uitleg: met deze vier vragen kun je snel inschatten of je een tekst kunt vertrouwen. Een tekst van een bedrijf dat iets verkoopt, is niet altijd onjuist. Maar je weet dan dat de schrijver een belang heeft. Vraag studenten welke van de vier vragen zij het vaakst vergeten.
‹
L
Lezen
LES 4
Welke bron vertrouw je meer?
Bron 1
Een post van een onbekend account, zonder datum:
Deze energiedrank maakt je twee keer zo sterk! Bestel nu met 50% korting.
Bron 2
Een tekst op de website van de gemeente, bijgewerkt op 4 november:
Vanaf januari wordt het groene afval elke week opgehaald.
Uitleg: loop de vier vragen langs. Bron 1: onbekende schrijver, wil iets verkopen, geen datum, geen bron. De belofte twee keer zo sterk kun je niet nagaan. Bron 2: bekende afzender, wil informeren, met datum. Die vertrouw je meer. Let op: de twee bronnen gaan over iets anders. Het gaat hier om hoe je een bron beoordeelt.
‹
V
Vraag
LES 4
Je wilt weten hoeveel uur je als 17-jarige per week mag werken. Welke bron is het meest betrouwbaar?
Een filmpje van een influencer
Een reactie op een forum
De website van de Rijksoverheid
Een appje van een klasgenoot
Antwoord: C. De Rijksoverheid maakt de regels over werktijden voor jongeren en zet ze op rijksoverheid.nl. Een influencer, een forum of een klasgenoot kan het goed bedoelen, maar je weet niet waar hun informatie vandaan komt.
Extra voor snelle studenten: zoek het antwoord echt op en noem de bron.
‹
S
Stelling
LES 4
Reviews op internet zijn een goede bron als je iets wilt kopen.
Eens
Oneens
Ik twijfel
Stelling: er zijn goede argumenten voor beide kanten. Voor: klanten vertellen wat ze echt meemaakten. Tegen: reviews zijn meningen, en sommige reviews zijn nep of betaald. Een goede tip: lees meerdere reviews en let op feiten, zoals wachttijd of prijs, meer dan op losse oordelen.
‹
O
Opdracht
LES 4
Feit of mening op je telefoon
1
Zoek een review, een post of een reclame over iets wat jij wilt kopen of doen.
2
Schrijf twee feiten en twee meningen uit die tekst op.
3
Beantwoord de vier vragen: wie, waarom, wanneer en waar vandaan?
minute
second
In tweetallen
Opdracht: loop rond en vraag bij elke zin: kun je dit nagaan? Laat aan het eind een paar tweetallen vertellen of ze hun bron betrouwbaar vinden en waarom.
Hulp voor wie vastloopt: gebruik de review van Studio Noor als voorbeeld.
Extra voor snelle studenten: zoek een mening die als feit is opgeschreven.
‹
J
Jouw antwoord
LES 4
Welke tekst zie jij vaak online waarvan je niet weet of hij klopt?
Open vraag: verwachte antwoorden zijn reclames op sociale media, filmpjes met gezondheidstips, berichten over beroemde mensen of nepacties met prijzen. Vraag: welke van de vier vragen zou je daar het eerst stellen?
‹
T
Terugblik
LES 4
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
Feit of mening
Meningwoorden
Betrouwbaarheid
Ik kan ze allemaal
Terugblik: kies op basis van de uitslag wat je aan het begin van de volgende les herhaalt.
V O L G E N D E L E S
Instructies, tabellen en formulieren
Een werkrooster, een handleiding, een formulier voor je stage. Volgende les leer je snel de informatie te vinden die jij nodig hebt.
Je kan informatie opzoeken in een tabel of rooster.
Je kan een instructie stap voor stap volgen.
Volgende les: Lezen 5, les 5 van de serie.
Image credit: LessonUp