Welkom bij geschiedenis!
Welkom bij geschiedenis!
Open de les als kennismaking met het vak en met de methode MEMO. Maak duidelijk dat geschiedenis niet alleen gaat over jaartallen leren, maar over begrijpen hoe mensen vroeger leefden en waarom samenlevingen veranderden.
Lesdoel van vandaag:
Ik kan uitleggen hoe ik MEMO gebruik en hoe historisch denken mij helpt om het verleden te begrijpen en zo goede cijfers te behalen voor het vak geschiedenis :)
Deze slide heeft geen instructies
Welk woord past volgens jou bij geschiedenis?
Gebruik deze woordwolk als startactivatie. Vraag kort door op veelgenoemde woorden zoals vroeger, jaartallen, oorlog, bronnen of tijd.
Boek en online
MEMO bestaat uit twee delen:
het leerboek/werkboek met uitleg, voorbeelden en opdrachten
de online omgeving met extra oefening en bronnen
Samen helpen ze je om te lezen, oefenen en herhalen.
Noem waar leerlingen hoofdstukken, paragrafen, opdrachten en samenvattingen kunnen vinden. Als de school een specifieke digitale omgeving gebruikt, kan die hier worden genoemd.
Zo gebruik je MEMO handig
Een goede werkwijze is:
lees eerst de titel en tussenkopjes
bekijk bronnen, afbeeldingen en bijschriften
lees daarna de tekst
maak de opdrachten stap voor stap
gebruik de samenvatting om te herhalen
Benadruk dat leerlingen niet alleen de lopende tekst moeten lezen, maar ook bronnen en bijschriften. Dat is juist belangrijk bij geschiedenis.
?
Hoe noemen we in het algemeen bij het vak geschiedenis?
Deze slide heeft geen instructies
Wat leer je bij geschiedenis?
Bij geschiedenis leer je niet alleen wat er gebeurde, maar ook:
wanneer iets gebeurde
waarom het gebeurde
welke gevolgen het had
hoe mensen toen dachten en leefden
Leg het verschil uit tussen feiten kennen en verbanden begrijpen. Dat bereidt voor op historisch denken.
Waarom krijg je geschiedenis?
Geschiedenis helpt je om:
de wereld van nu beter te begrijpen
veranderingen in de tijd te zien
meningen en gebeurtenissen kritisch te bekijken
te begrijpen dat mensen vroeger andere keuzes maakten dan wij nu
Koppel dit aan herkenbare voorbeelden uit het dagelijks leven, zoals verkiezingen, tradities of regels op school die in de loop van de tijd veranderen.
Historisch denken
Historisch denken betekent dat je het verleden onderzoekt met vragen als:
wat gebeurde er precies?
wanneer gebeurde dat?
waardoor kwam dat?
wat veranderde er daarna?
hoe dachten mensen toen zelf?
Laat zien dat geschiedenis een manier van denken is. Het gaat om onderzoeken, vergelijken en verklaren.
Vaardigheden bij historisch denken
Daarvoor gebruik je verschillende vaardigheden:
informatie uit teksten en bronnen halen
gebeurtenissen op tijd zetten
oorzaken en gevolgen herkennen
veranderingen vergelijken
je inleven in mensen uit het verleden
Noem dat bronnen bijvoorbeeld teksten, afbeeldingen, voorwerpen of kaarten kunnen zijn. Houd het nog algemeen; bronsoorten hoeven niet uitgebreid behandeld te worden.
Orde in de tijd
Om geschiedenis te begrijpen, moet je weten wanneer iets gebeurde.
Daarom zetten historici gebeurtenissen in een volgorde.
Zo kun je zien:
wat eerder en later kwam
welke gebeurtenissen bij elkaar horen
hoe lang een ontwikkeling duurde
Maak hier de overstap naar tijdvakken, jaartallen en tijdbalken als hulpmiddel om overzicht te houden.
Continuïteit en verandering
In geschiedenis kijk je steeds naar twee dingen:
continuïteit: wat hetzelfde blijft
verandering: wat anders wordt
Zo ontdek je dat niet alles tegelijk verandert.
Gebruik een eenvoudig voorbeeld, zoals wonen, kleding of school: sommige dingen veranderen snel, andere blijven lang hetzelfde.
Een tijdbalk maken
Een tijdbalk helpt om orde in de tijd te zien.
Stappen:
kies een begin- en eindjaar
verdeel de tijd in gelijke stukken
zet gebeurtenissen op de goede plek
schrijf korte, duidelijke labels bij de gebeurtenissen
Als de klas later zelf een tijdbalk maakt, benadruk dan dat de verdeling gelijk moet zijn. Anders lijkt een periode groter of kleiner dan zij echt is.
Wat blijft, wat verandert?
Bij een onderwerp kun je steeds vragen:
wat bleef hetzelfde?
wat veranderde?
ging dat snel of langzaam?
Dat helpt om nauwkeuriger naar het verleden te kijken.
Noem een concreet voorbeeld, zoals vervoer: mensen reizen al eeuwen, maar de manier waarop verandert sterk.
Soorten veranderingen
Vier soorten
Nog twee soorten
economisch: geld, handel en werk
cultureel: gewoonten, ideeën en kunst
politiek: bestuur en macht
sociaal: groepen mensen en hun positie
Leg uit dat één gebeurtenis vaak meerdere soorten veranderingen tegelijk heeft. Een oorlog kan bijvoorbeeld politiek, sociaal en economisch gevolgen hebben.
Oorzaken en gevolgen
In geschiedenis zoek je verbanden.
oorzaak → waarom iets gebeurt
gevolg → wat er daarna gebeurt
Eén gebeurtenis kan meerdere oorzaken en meerdere gevolgen hebben.
Benadruk dat geschiedenis zelden één simpele oorzaak heeft. Leerlingen denken dat vaak wel in het begin.
Je inleven in vroeger
Om het verleden eerlijk te begrijpen, moet je proberen te denken vanuit mensen van toen.
Dat betekent:
letten op hun tijd en omstandigheden
niet meteen oordelen met ideeën van nu
begrijpen waarom keuzes toen logisch konden lijken
Introduceer dit als historisch inlevingsvermogen. Geef eventueel een simpel voorbeeld: regels of beroepen die vroeger normaal waren, maar nu niet meer.
?
Slide tekst
Deze slide heeft geen instructies
Normen en waarden
Normen zijn regels over gedrag.
Waarden zijn ideeën over wat belangrijk of goed is.
Normen en waarden verschillen:
per tijd
per plaats
per groep mensen
Leg uit dat dit helpt bij historisch denken: mensen in het verleden hadden soms andere normen en waarden dan wij nu.
Geschiedenis als manier van kijken
Bij geschiedenis onderzoek je dus:
tijd en volgorde
continuïteit en verandering
oorzaken en gevolgen
normen en waarden van toen
Zo begrijp je het verleden beter dan met alleen jaartallen.
Deze slide brengt de onderdelen samen en rondt de inhoud af voordat de les later met verwerking verdergaat.
Begrippen
historisch denken - nadenken over het verleden met aandacht voor tijd, oorzaken, gevolgen en perspectieven
continuïteit - wat in de tijd hetzelfde blijft
verandering - wat in de tijd anders wordt
tijdbalk - een lijn waarop je gebeurtenissen in de tijd zet
oorzaak - de reden waarom iets gebeurt
gevolg - wat er door een gebeurtenis gebeurt
normen en waarden - ideeën over wat belangrijk is en welk gedrag hoort
Deze slide heeft geen instructies
TIJDVAKKEN
Deze slide heeft geen instructies
Brugklas: 5 tijdvakken
Jagers en boeren
Grieken en Romeinen
Monniken en ridders
Steden en Staten
Ontdekkers en Hervormers
Deze slide heeft geen instructies
OPDRACHT
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
-3000 voor Christus
Deze slide heeft geen instructies
3000 voor Christus - 500 na Christus
Deze slide heeft geen instructies
500 - 1000
Deze slide heeft geen instructies
1000-1500
Deze slide heeft geen instructies
1500-1600
Deze slide heeft geen instructies