1.4 - Taal fan myn hert les 2 - Frysk is in taal

WOLKOM BY FRYSK

1 / 18
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolhavo, vwoLeerjaar 2

In deze les zitten 18 slides, met tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

WOLKOM BY FRYSK

WOLKOM BY FRYSK

Is eltsenien oanwêzich?


Leardoelen

Nei dizze les:

  • Kinsto yn eigen wurden útlizze wat it ferskil is tusken in taal en in dialekt

  • Kinsto oan de hân fan 9 eleminten ôfweagje yn hoefier it in taal is of in dialekt

  • Kinsto de trije grutste Fryske dialekten neame

Gedicht fan de dei


'De stimmen fan it lân'


skriuwer net bekend

Les 2 - Húswurk neisjen

side 13 - opdracht 1

fraach 3. De trije grutste taalgebieten binne ek de trije grutste Fryske dialekten. Hokker binne dat?


- Wâldfrysk

- Klaaifrysk

- Súdwesthoeksk


Side 13 - opdracht 1

fraach 4


ferskillen tusken de dialekten

Les 2 - Húswurk neisjen

Side 13 - opdracht 1

fraach 5. Is it Stellingwerfs in Frysk dialekt? Wêrom wol/net?


Het Stellingwerfs (Stellingwarfs) is géén Fries dialect, maar een Nedersaksische taalvariëteit die wordt gesproken in delen van de Nederlandse provincies Groningen, Friesland, Drenthe en Overijssel.


Frysk is in 'rike taal'

Frysk is in 'rike' taal






Les 2 - Taal of dialekt

Side 14


Frysk is in taal, gjin dialekt!

Mar wêrom?


It foldocht oan 9 belangrike eleminten, lês mei...

1. Politike erkenning


It Frysk is neffens de wet in offisjele taal.



2. Status


Yn de wet stiet datst de taal oeral brûke meist. Minsken sette harren yn foar it bestean fan de taal. It is ek in skoalfak. Dat jout de taal status.




3. Taalhistoaryske ûntwikkeling


It Frysk hat in lange histoarje en ûntwikkeling. De taal is sels âlder as it Nederlânsk!


4. In rike wurdskat


It Frysk hat in hiel soad eigen, unike wurden.




5. In eigen kombinaasje fan lûden en bylûden


Typysk Fryske klanken as ie, ea, iuw, oe. Komme net yn it Nederlânsk foar.


6. Eigen regels foar wurdfoarming


Regels dy't bepale hoe't de Fryske wurden foarme wurde. 

7. Eigen stavering- en grammatikaregels


Foar it skriuwen fan it Frysk binne regels opsteld, der is in Frysk wurdboek en foar de grammatika binne fêste regels.

8. Wurdt praat en skreaun


It Frysk wurdt aktyf brûkt troch in protte minsken dy't de taal prate en skriuwe kinne.



 

9. Wurdt privee en foar offisjele saken brûkt


De minsken prate net allinnich thús of mei freonen Frysk, mar it wurdt ek op it wurk, op skoalle en by bedriuwen brûkt.

Ek: tv, radio, literatuer.

Les 2 - Opdracht

Meitsje:

side 15 - opdracht 3


Kies zelf een taal én een dialect.

Voldoen ze beide aan de 9 elementen waar het Fries ook aan voldoet om een 'taal' te zijn? Vink het aan in de tabel.

Wat valt op?


Leardoelen

Nei dizze les:


  • Kinsto yn eigen wurden útlizze wat it ferskil is tusken in taal en in dialekt

  • Kinsto oan de hân fan 9 eleminten ôfweagje yn hoefier it in taal is of in dialekt

  • Kinsto de trije grutste Fryske dialekten neame