WOLKOM BY FRYSK
WOLKOM BY FRYSK
WOLKOM BY FRYSK
Is eltsenien oanwêzich?
Leardoelen
Nei dizze les:
Kinsto yn eigen wurden útlizze wat it ferskil is tusken in taal en in dialekt
Kinsto oan de hân fan 9 eleminten ôfweagje yn hoefier it in taal is of in dialekt
Kinsto de trije grutste Fryske dialekten neame
Gedicht fan de dei
'De stimmen fan it lân'
skriuwer net bekend
Les 2 - Húswurk neisjen
side 13 - opdracht 1
fraach 3. De trije grutste taalgebieten binne ek de trije grutste Fryske dialekten. Hokker binne dat?
- Wâldfrysk
- Klaaifrysk
- Súdwesthoeksk
Side 13 - opdracht 1
fraach 4
ferskillen tusken de dialekten
Les 2 - Húswurk neisjen
Side 13 - opdracht 1
fraach 5. Is it Stellingwerfs in Frysk dialekt? Wêrom wol/net?
Het Stellingwerfs (Stellingwarfs) is géén Fries dialect, maar een Nedersaksische taalvariëteit die wordt gesproken in delen van de Nederlandse provincies Groningen, Friesland, Drenthe en Overijssel.
Frysk is in 'rike taal'
Frysk is in 'rike' taal
Les 2 - Taal of dialekt
Side 14
Frysk is in taal, gjin dialekt!
Mar wêrom?
It foldocht oan 9 belangrike eleminten, lês mei...
1. Politike erkenning
It Frysk is neffens de wet in offisjele taal.
2. Status
Yn de wet stiet datst de taal oeral brûke meist. Minsken sette harren yn foar it bestean fan de taal. It is ek in skoalfak. Dat jout de taal status.
3. Taalhistoaryske ûntwikkeling
It Frysk hat in lange histoarje en ûntwikkeling. De taal is sels âlder as it Nederlânsk!
4. In rike wurdskat
It Frysk hat in hiel soad eigen, unike wurden.
5. In eigen kombinaasje fan lûden en bylûden
Typysk Fryske klanken as ie, ea, iuw, oe. Komme net yn it Nederlânsk foar.
6. Eigen regels foar wurdfoarming
Regels dy't bepale hoe't de Fryske wurden foarme wurde.
7. Eigen stavering- en grammatikaregels
Foar it skriuwen fan it Frysk binne regels opsteld, der is in Frysk wurdboek en foar de grammatika binne fêste regels.
8. Wurdt praat en skreaun
It Frysk wurdt aktyf brûkt troch in protte minsken dy't de taal prate en skriuwe kinne.
9. Wurdt privee en foar offisjele saken brûkt
De minsken prate net allinnich thús of mei freonen Frysk, mar it wurdt ek op it wurk, op skoalle en by bedriuwen brûkt.
Ek: tv, radio, literatuer.
Les 2 - Opdracht
Meitsje:
side 15 - opdracht 3
Kies zelf een taal én een dialect.
Voldoen ze beide aan de 9 elementen waar het Fries ook aan voldoet om een 'taal' te zijn? Vink het aan in de tabel.
Wat valt op?
Leardoelen
Nei dizze les:
Kinsto yn eigen wurden útlizze wat it ferskil is tusken in taal en in dialekt
Kinsto oan de hân fan 9 eleminten ôfweagje yn hoefier it in taal is of in dialekt
Kinsto de trije grutste Fryske dialekten neame