Learning objective
IJsbergtheorie
Learning objective
IJsbergtheorie
IJsbergtheorie: gaat over wat je van iemand ziet en wat je níet ziet.
Boven water -->zie je iemands gedrag: wat iemand zegt, doet en laat zien.
Onder water --> zit veel meer: gedachten, gevoelens, overtuigingen, cultuur, onzekerheden, stress of opvoeding.
Minder snel oordelen
De ijsberg helpt ons om niet te snel te oordelen, maar nieuwsgierig te worden:
wat zou onder het gedrag kunnen zitten?
Je reageert rustiger en empathischer waardoor je betere zorg kan bieden.
Voorbeeld
Je werkt met een cliënt met een verstandelijke beperking.
Tijdens het eten duwt hij zijn bord weg, begint te mopperen en weigert te eten.
Boven water:
Je ziet boosheid, verzet en ‘niet willen’.
Onder water zou kunnen spelen:
hij begrijpt niet goed wat er van hem verwacht wordt
hij vindt het eten te heet, te koud of onbekend maar kan dat moeilijk zeggen
hij heeft pijn
er is teveel prikkelende drukte in de ruimte
hij voelt spanning omdat de dag anders liep dan normaal
Het zichtbare gedrag kan dus een manier zijn om iets duidelijk te maken
Denk mee
Stel: je werkt in de zorg en een cliënt wordt ineens boos wanneer jij hem wilt helpen met douchen.
Boven water zie je alleen het gedrag: boosheid, wegduwen, snauwen.
Wat zou er onder water aan de hand kunnen zijn?
Jouw eigen ijsberg
Opdracht: Schrijf op je werkblad de volgende punten
Boven water: Noem gedrag van jezelf waar jij of anderen wel eens "last" van hebben of waar mensen jou wel eens verkeerd begrijpen
Onder water: Beschrijf waar dit gedrag vandaan komt
gedachten, gevoelens, overtuigingen, cultuur, onzekerheden, stress of opvoeding.
klassikaal bespreken
Reageren op wat er onder water speelt
Kolom titel
“Kan ik iets doen om te helpen?”
“Wat is er aan de hand?”
“Hoe voel je je?”
“Wat heb je nodig?”
“Wil je dat ik iets uitleg?”
“Wat kunnen we samen doen?”
Vragen om te stellen
Begin met kijken: “Ik zie dat…” i.p.v. “Jij bent…”
Blijf altijd rustig
Stel open vragen, geen ja/nee-vragen.
Vul niets in; laat de ander praten.
Houd het veilig: niet boos worden, wel interesse.
Soms is één goede vraag genoeg om onder de ijsberg te komen.
rollenspel; het effect van de ijsberg
Drietallen:
Casus - Een cliënt in een verpleeghuis wordt boos tijdens het helpen met aankleden.
Persoon A; speelt het gedrag boven water na
Persoon B; reageert op het gedrag bij wat hij denkt dat er onder water kan spelen
Persoon C; observeert
Afsluiting
Wat ga ik vanaf nu anders doen als ik iemand “raar gedrag” zie vertonen?
Welke vraag kan ik stellen om iemand beter te begrijpen?
Wat heb ik ontdekt over mijn eigen ijsberg?