Verleiding en verslaving: hoe werkt het?

• newEditor
• Leefstijl
• MBO
• Studiejaar 1

Verleiding en verslaving: hoe werkt het?

Wat weet je al over verslaving en verleiding?

Aan het einde van deze les kun je:

- Uitleggen wat verleiding en verslaving met elkaar te maken hebben. - De rol van dopamine uitleggen. - De stadia van verslaving benoemen. - Zelf herkennen hoe verleiding werkt en hoe je weerstand kunt bieden.

Wat is verleiding bij verslaving?

Verleiding is het sterke verlangen (craving) naar een middel of gewoonte. Het wordt vaak getriggerd door emoties, situaties of je omgeving. Dit gevoel kan tot 30 minuten duren en is moeilijk te weerstaan.

Relatie tussen verleiding en verslaving

Verslaving ontstaat in het beloningssysteem van de hersenen. Middelen, zoals alcohol of gokken, geven veel dopamine af, wat zorgt voor een prettig gevoel en de drang om het te herhalen.

Van verlangen naar drang

Wat begint met trek, wordt bij verslaving een obsessieve drang. Je bedenkt vaak excuses om tóch te gebruiken, zelfs als je dat eigenlijk niet wilt.

Triggers van verleiding

Triggers zijn situaties of emoties die het verlangen aanwakkeren, zoals stress, verveling, feestjes of alcoholreclames. Door deze triggers komt het verlangen weer terug.

Fasen van gebruik en verslaving

Niet iedereen doorloopt alle stadia. De overgang naar problematisch gebruik kan bij sommige mensen snel gaan.

Let op:

Stadia:

1. Kennismaking 2. Experimenteren 3. Recreatief gebruik 4. Gewoontegebruik 5. Problematisch gebruik

Wat is dopamine?

Dopamine is een belangrijke boodschapper in de hersenen. Het zorgt ervoor dat je je tevreden en beloond voelt. Dit stofje speelt een grote rol bij motivatie, plezier en leren.

Functies van dopamine

Dopamine activeert het beloningssysteem, helpt je te leren en motiveert je om doelen te bereiken. Het is ook nodig voor beweging.

Wat bij een tekort of teveel?

Een tekort aan dopamine geeft klachten zoals vermoeidheid, lusteloosheid en bewegingsproblemen. Te veel dopamine kan leiden tot psychoses of verslaving.

Dopaminelus en verslavingsgedrag

Bij teveel prikkels van bijvoorbeeld social media of suiker, ontstaat een dopaminelus. Je wilt telkens een nieuwe kick, wat kan leiden tot verslaving of doomscrolling.

Hoe kun je dopamine op een gezonde manier verhogen?

Eiwitrijke voeding, sporten, sociale contacten en goed slapen verhogen je dopaminepeil. Dit helpt je om je lekker en gemotiveerd te voelen.

Wat is een veelvoorkomende trigger voor verleiding?

A

Leren voor een toets

B

Verjaardag van een vriend

C

social media

D

Sporten

Wat doet dopamine in de hersenen vooral?

A

Reguleert motivatie en beloning

B

Versterkt geheugen en leren

C

Beïnvloedt stemming en geluk

D

Vermindert stress en angst

Fasen van gebruik en verslaving

1

Experimenteren

2

Gewoonte gebruik

3

Kennismaking

4

Recreatief gebruik

5

Problematisch gebruik

Een dopaminelus kan ontstaan door herhaald gebruik van social media of suiker. Waar of niet waar?

1

Waar

2

Niet Waar

Reflectie

Herken jij situaties waarin je verleid wordt om iets te doen wat eigenlijk niet moet? Wat helpt jou om weerstand te bieden?

Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.

Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.

Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.