R&R samenvatting dans, theater en muziek
Learning objective
R&R samenvatting dans, theater en muziek
Learning objective
Neem de volgende 4 slides door.
De volgende vier slides bevatten een herhaling van context en kenmerkende elementen.
Noteer voor jezelf:
wat zijn de belangrijkste termen of concepten?
welke woorden, begrippen of concepten zijn nog niet helemaal duidelijk?
Herhaling: opkomst van de Romantiek.
Romantiek = In de periode tussen 1750 en 1850 waren er veel grote omwentelingen: de industriële revolutie (vanaf ca. 1750 kon met de komst van de stoommachine het industriële tijdperk zijn intrede doen. De wetenschap en de rede of ratio werden in deze periode - de tijd van de Verlichting - zeer hoog gewaardeerd.); de Amerikaanse revolutie (op 4 juli 1776 nam het Amerikaanse Congres de Onafhankelijkheidsverklaring aan en daarmee vocht deze kolonie zich vrij van Engeland); de Franse revolutie (De Bastille werd door het volk op 14 juli 1789 bestormd en zij eisten Vrijheid, gelijkheid en broederschap. De absolutistische vorsten eisten veel geld van de burgers (belastingen) om een luxueus leven te leiden. De burgers kwamen in opstand omdat zij het niet langer konden verdragen dat a) hun vorst zoveel geld opeiste en b) dat zij zo weinig rechten hadden.). Als gevolg van zowel de industriële als de Franse revolutie komt een nieuwe klasse op: de rijkere burgerij. Zij zijn de belangrijkste opdrachtgevers en afnemers van de kunst in deze periode.
De Romantiek kan beschouwd worden als een stroming die reageerde op de strenge rationaliteit van de Verlichting. Ten tijde van de Verlichting was onder invloed van Descartes het idee ontstaan dat er een streng onderscheid bestond tussen de objectief waarneembare wereld en de subjectieve beleving daarvan; een scheiding tussen lichaam en geest. In de Romantiek komt een reactie op, die juist de intuïtie, het
verhevigde gevoel, de persoonlijke beleving meer centraal stelt. Het originele, individuele en authentieke wordt belangrijk in de kunst, evenals het begrip 'het sublieme'. Sublieme kunst levert een paradoxale ervaring op die heel suggestief is: het gaat om iets dat zowel mooi, overweldigend, groots maar tegelijkertijd ook beangstigend, huiveringwekkend, duister of oneindig is. Onder invloed van de ideeën
van Blake, Goethe, Carus en Baudelaire ontstaat een accent op het individuele in de kunst, op de creatieve vermogens (genie) en op de persoon van de kunstenaar. Kunstenaars werken gericht op het uitdrukken van individuele expressie (originaliteit, genialiteit; lyriek, dramatiek); gericht op schoonheid: de pure, absolute of formele kunst en de esthetiek (l'Art pour l'Art) anderzijds worden kunstenaars geïnspireerd door het verbeelden of verklanken van verhalen (mythen, legenden, sprookjes, poëzie). Zo ontstaan verschillende stijlen en stromingen en dat geldt voor alle kunstdisciplines. Aan het eind van de negentiende eeuw ontstaan grote maatschappelijke verschillen tussen de welvaart van de rijke industriëlen en grote armoede bij de arbeiders die in vervuilde steden woonden.
Herhaling: opkomst van het Realisme.
Realisme = de realisten zoeken naar een directere relatie met de natuur zelf en met de sociale werkelijkheid, realisme is meer een
houding dan een stijl. De werkelijkheid wordt niet mooier weergegeven dan die is, wel kan er een persoonlijk accent gelegd worden. Het
verschil is met naturalisme: daarbij wordt de werkelijkheid zo objectief/ natuurgetrouw mogelijk weergegeven
Hieronder lees je een aantal kernpunten binnen de periode romantiek & realisme. Weet je hoe deze punten zich verhouden tot de vier belangrijke kunststromingen in deze tijd?
Schrijf hier een korte samenvatting van de belangrijkste elementen uit deze kunsthistorische periode.
Muziek, Dans, Theater
Accenten in de examen sylabus
• melodrama; naturalistisch theater (bijvoorbeeld Henrik Ibsen, Johan August Strindberg);
• romantisch ballet in West-Europa en bloei laatromantisch ballet in Rusland; • Richard Wagner (Bayreuth, Gesamtkunstwerk); realisme in de opera (verismo);
Salons, openbare concertzalen, theaters en operahuizen ook als plaatsen van sociaal gebeuren (bijvoorbeeld Concertgebouw, Opéra Garnier).
naturalistisch theater (bijvoorbeeld invoering vierde wand)
OVERZICHT THEATER
WAT ZIJN DE ARISTOTELISCHE EENHEDEN?
Theater tijdens het neoclassicisme: klassiek drama.
Theater in de Romantiek
De Romantiek kon met haar levensbeschouwing natuurlijk de 'leugen' van de traditionele toneelillusie (met perspectivische truckjes) niet meer accepteren.
Daarom:
Ontwikkelt het theater zich van het illusionistisch perspectief naar theater dat gericht is op historische feiten:
waarheid, authenticiteit en werkelijkheid komen centraal te staan.
Laat het theater de aristotelische principes (eenheid van tijd, plaats en handeling) achterwege
En daardoor ontstaat ruimte voor meer vrijheid en natuurlijkheid
Er komt veel aandacht voor visuele aspecten op het toneel
Door gaslicht zijn er meer mogelijkheden voor belichting
Het principe van de vierde wand wordt ingevoerd
GENRES:
drama.
historisch theater.
melodrama.
Theatergenres in de Romantiek
Theatergenres in de Romantiek
Technische vernieuwingen.
Technische vernieuwingen zorgen ervoor dat er meer mensen naar het theater kunnen gaan.
Toeschouwers van buitenaf kunnen nu ook met de trein de theaters bezoeken.
Door gasverlichting is het 's nachts veiliger.
Op het toneel worden de nieuwe verlichtingsmogelijkheden ook gebruikt.
Realisme in het theater
In het midden van de negentiende eeuw,
schrijft de filosoof Auguste Comte, dat de
realiteit alleen te kennen is door
nauwkeurige observatie (= empirisme). De
wetenschap maakt hiervan gebruik, denk
bijvoorbeeld aan Darwin en zijn 'origin of
species'. Het werd nu de nieuwe waarheid,
dat door observatie van de zogenaamde
positieve wetenschap (het geloof in de
wetenschap komt in plaats van het
godsdienstige geloof), het geobserveerde
object te verklaren was uit oorzaken en
gevolgen. Dit had eveneens gevolgen voor
de verbeelding in de kunst. Hierdoor
ontstond het naturalisme.
In het naturalisme in het theater,
probeerde men via een keten van oorzaak
en gevolg, het bestaan van de mens te
ontdekken en de constructie van de
werkelijkheid daarmee bloot te leggen.
Hierdoor ontstaat een accent op het l'art
pour l'art principe, dat ook in de andere
kunsten een rol speelt. Daarbij moet de
kunst vrij zijn en niet gebonden aan
doelstellingen buiten de kunst, maar de
kunst moest vrij zijn van de heersende
moraal en ethiek om zodoende in een
onpartijdige waarneming en analyse, de
werkelijkheid in haar kern te raken en
daarmee tot een wetenschappelijk
gegrond inzicht omtrent het leven te
komen.
GENRES:
burgerlijk drama
realistisch theater
naturalistisch theater
Theatergenres realisme.
Welke kenmerken van het realisme zie je terug?
De vierde wand.
Theater aan het einde van de 19de eeuw.
De operette