Speuren naar vroeger
Speuren naar vroeger
Open met het idee dat we het verleden niet kunnen zien zoals een film. We moeten speuren met resten en sporen.
Dit ga ik leren
Ik kan uitleggen wat een archeoloog doet, wat bronnen zijn en waarom we niet alles over de geschiedenis kunnen weten.
Deze slide heeft geen instructies
Waar denk jij aan bij archeologie?
Gebruik de woordenwolk om voorkennis op te halen. Vraag door bij woorden als graven, botten, schatten, vroeger en dinosaurussen, en stuur zo nodig naar resten en sporen van mensen.
Een archeoloog zoekt resten
Resten van vroeger
Sporen van mensen
Hoe mensen geleefd hebben
Deze slide heeft geen instructies
Voorzichtig werken
Een archeoloog gebruikt een schepje, mesje, zeef en kwast
Hij werkt heel voorzichtig
Hij wil niets stukmaken
Benadruk dat opgraven niet hetzelfde is als zomaar graven. Voorzichtig werken is nodig omdat vondsten breekbaar zijn.
Eerst vinden, dan vastleggen
Van wat hij vindt, maakt de archeoloog meteen een foto
Hij vindt bijvoorbeeld scherven, botten, bijlen, messen en sieraden
Daarna neemt hij de vondsten mee om ze te onderzoeken
Deze slide heeft geen instructies
Wat is een opgraving?
Het uit de grond halen van voorwerpen uit de geschiedenis heet een opgraving. Na de opgraving onderzoekt de archeoloog de vondsten in een werkplaats.
Deze slide heeft geen instructies
Waarom werkt een archeoloog zo voorzichtig?
Om niets stuk te maken
Om sneller klaar te zijn
Om dieper te graven
Om vieze handen te voorkomen
Check of leerlingen begrijpen dat vondsten breekbaar zijn en daarom voorzichtig worden opgegraven en vastgelegd.
Maak de tekst af
Een archeoloog zoekt resten van vroeger in de bodem. Het uit de grond halen van oude voorwerpen heet een opgraving. Daarna onderzoekt hij de vondsten verder.
De kernwoorden komen uit de eerste uitleg: archeoloog, bodem en opgraving.
Bronnen vertellen iets
Vondsten van een opgraving noem je bronnen
Een bron kan een scherf van een pot zijn
Bronnen helpen ons iets te leren over vroeger
Deze slide heeft geen instructies
Speuren op een bron
Een archeoloog zoekt naar sporen op een bron
Ziet hij roet op een scherf, dan weet hij dat die bij vuur is geweest
Kleine sporen kunnen veel vertellen
Leg uit dat archeologen niet gokken, maar kijken naar zichtbare aanwijzingen op een vondst.
Onderzoeken met apparaten
Archeologen onderzoeken bronnen ook met apparaten
Zo kunnen ze nog meer te weten komen
Ze zoeken ook uit uit welke tijd een bron komt
Deze slide heeft geen instructies
Bronnen geven geen film
Bronnen laten resten en sporen zien. Ze laten niet alles zien wat mensen vroeger dachten, vertelden of voelden. Daarom moeten archeologen goed puzzelen met wat ze wel vinden.
Deze slide heeft geen instructies
Niet alles is te weten
Archeologen komen lang niet alles te weten
Ze weten niet precies welke verhalen mensen vertelden
Ze weten ook niet zeker welke liedjes mensen zongen
Deze slide heeft geen instructies
De prehistorie
Jagers en boeren konden niet schrijven
Alle kennis moet dus uit bronnen komen
De tijd zonder lezen en schrijven heet de prehistorie
Koppel dit aan het verschil tussen nu en vroeger: nu laten mensen ook geschreven bronnen achter, toen nog niet.
Wat is een bron?
Een oud liedje
Een gevonden spoor
Een graafmachine
Een nieuw boek
De juiste keuze sluit aan bij vondsten en sporen uit een opgraving. De andere opties testen verwarring met dingen die niet als archeologische bron zijn genoemd.
Vul de woorden in
Een bron kan ons iets leren over vroeger. Archeologen zoeken naar sporen op zo'n vondst. De tijd zonder lezen en schrijven heet de prehistorie.
Laat leerlingen de samenhang zien tussen bron, sporen en prehistorie.
Soms proberen archeologen het zelf
Archeologen bouwen of doen soms iets na
Zo proberen ze te ontdekken hoe mensen vroeger leefden
Zelf uitproberen helpt bij het speuren
Deze slide heeft geen instructies
Een hunebed nabouwen
Een hunebed is een graf uit de tijd van de eerste boeren
Het is gebouwd van enorme stenen
Archeologen probeerden na hoe mensen dat deden
Deze slide heeft geen instructies
Zonder machines
De eerste boeren hadden geen machines
Toch kregen zij stenen van wel veertigduizend kilo op hun plek
Door steeds opnieuw te proberen, vonden archeologen een manier die kon werken
Gebruik dit als voorbeeld van historisch onderzoeken: archeologen testen wat waarschijnlijk mogelijk was.
Kijken naar mensen nu
Archeologen bestuderen ook mensen die nu nog leven zoals in de prehistorie
Bijvoorbeeld groepen in het oerwoud van Zuid-Amerika
Zo leren ze meer over het leven van de eerste mensen
Benadruk voorzichtig dat dit helpt om ideeën te krijgen, maar dat het verleden nooit precies hetzelfde is als nu.
Wat weten we dan wel?
Door opgraven, onderzoeken en uitproberen komen archeologen veel te weten over vroeger. Maar ze moeten altijd werken met sporen en resten. Daarom blijft een deel van de geschiedenis onbekend.
Deze slide landt de centrale vraag: archeologen kunnen veel ontdekken, maar niet alles, omdat zij afhankelijk zijn van bronnen.
Waarom bouwen archeologen soms iets na?
Om stenen te versieren
Om sneller te graven
Om vroeger te testen
Om liedjes te leren
De kern is dat archeologen door uitproberen onderzoeken hoe iets vroeger kan zijn gedaan, zoals bij een hunebed.
Zet de goede woorden op hun plek
Een hunebed is een graf van grote stenen. De eerste boeren hadden geen machines. Door te graven, onderzoeken en uitproberen leren archeologen meer over vroeger.
Deze invuloefening vat de laatste subtopic samen met drie sleutelwoorden.
Wat vond jij het lastigst?
Deze slide heeft geen instructies
Woorden om te onthouden
archeoloog - iemand die resten van vroeger opzoekt en onderzoekt
opgraving - het uit de grond halen van oude voorwerpen
vondst - iets ouds dat in de grond is gevonden
bron - iets waaruit je iets over vroeger kunt leren
scherf - een kapot stukje van bijvoorbeeld een pot
prehistorie - de tijd waarin mensen nog niet konden lezen en schrijven
hunebed - een graf van grote stenen uit de tijd van de eerste boeren
Deze slide heeft geen instructies