Speuren naar vroeger

Speuren naar vroeger

1 / 26
volgende
Slide 1: Slide
newEditorGeschiedenisBasisschoolGroep 5

In deze les zitten 26 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 30 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Speuren naar vroeger

Open met het idee dat we het verleden niet kunnen zien zoals een film. We moeten speuren met resten en sporen.

Dit ga ik leren

Ik kan uitleggen wat een archeoloog doet, wat bronnen zijn en waarom we niet alles over de geschiedenis kunnen weten.

Deze slide heeft geen instructies

Waar denk jij aan bij archeologie?

Gebruik de woordenwolk om voorkennis op te halen. Vraag door bij woorden als graven, botten, schatten, vroeger en dinosaurussen, en stuur zo nodig naar resten en sporen van mensen.

Een archeoloog zoekt resten

  • Resten van vroeger

  • Sporen van mensen

  • Hoe mensen geleefd hebben

Deze slide heeft geen instructies

Voorzichtig werken

  • Een archeoloog gebruikt een schepje, mesje, zeef en kwast

  • Hij werkt heel voorzichtig

  • Hij wil niets stukmaken

Benadruk dat opgraven niet hetzelfde is als zomaar graven. Voorzichtig werken is nodig omdat vondsten breekbaar zijn.

Eerst vinden, dan vastleggen

  • Van wat hij vindt, maakt de archeoloog meteen een foto

  • Hij vindt bijvoorbeeld scherven, botten, bijlen, messen en sieraden

  • Daarna neemt hij de vondsten mee om ze te onderzoeken

Deze slide heeft geen instructies

Wat is een opgraving?

Het uit de grond halen van voorwerpen uit de geschiedenis heet een opgraving. Na de opgraving onderzoekt de archeoloog de vondsten in een werkplaats.

Deze slide heeft geen instructies

Waarom werkt een archeoloog zo voorzichtig?

A

Om niets stuk te maken

B

Om sneller klaar te zijn

C

Om dieper te graven

D

Om vieze handen te voorkomen

Check of leerlingen begrijpen dat vondsten breekbaar zijn en daarom voorzichtig worden opgegraven en vastgelegd.

Maak de tekst af

Een archeoloog zoekt resten van vroeger in de bodem. Het uit de grond halen van oude voorwerpen heet een opgraving. Daarna onderzoekt hij de vondsten verder.

archeoloog
bodem
opgraving
bron
kwast
werkplaats
prehistorie

De kernwoorden komen uit de eerste uitleg: archeoloog, bodem en opgraving.

Bronnen vertellen iets

  • Vondsten van een opgraving noem je bronnen

  • Een bron kan een scherf van een pot zijn

  • Bronnen helpen ons iets te leren over vroeger

Deze slide heeft geen instructies

Speuren op een bron

  • Een archeoloog zoekt naar sporen op een bron

  • Ziet hij roet op een scherf, dan weet hij dat die bij vuur is geweest

  • Kleine sporen kunnen veel vertellen

Leg uit dat archeologen niet gokken, maar kijken naar zichtbare aanwijzingen op een vondst.

Onderzoeken met apparaten

  • Archeologen onderzoeken bronnen ook met apparaten

  • Zo kunnen ze nog meer te weten komen

  • Ze zoeken ook uit uit welke tijd een bron komt

Deze slide heeft geen instructies

Bronnen geven geen film

Bronnen laten resten en sporen zien. Ze laten niet alles zien wat mensen vroeger dachten, vertelden of voelden. Daarom moeten archeologen goed puzzelen met wat ze wel vinden.

Deze slide heeft geen instructies

Niet alles is te weten

  • Archeologen komen lang niet alles te weten

  • Ze weten niet precies welke verhalen mensen vertelden

  • Ze weten ook niet zeker welke liedjes mensen zongen

Deze slide heeft geen instructies

De prehistorie

  • Jagers en boeren konden niet schrijven

  • Alle kennis moet dus uit bronnen komen

  • De tijd zonder lezen en schrijven heet de prehistorie

Koppel dit aan het verschil tussen nu en vroeger: nu laten mensen ook geschreven bronnen achter, toen nog niet.

Wat is een bron?

A

Een oud liedje

B

Een gevonden spoor

C

Een graafmachine

D

Een nieuw boek

De juiste keuze sluit aan bij vondsten en sporen uit een opgraving. De andere opties testen verwarring met dingen die niet als archeologische bron zijn genoemd.

Vul de woorden in

Een bron kan ons iets leren over vroeger. Archeologen zoeken naar sporen op zo'n vondst. De tijd zonder lezen en schrijven heet de prehistorie.

bron
sporen
prehistorie
hunebed
machines
verhalen
werkplaats

Laat leerlingen de samenhang zien tussen bron, sporen en prehistorie.

Soms proberen archeologen het zelf

  • Archeologen bouwen of doen soms iets na

  • Zo proberen ze te ontdekken hoe mensen vroeger leefden

  • Zelf uitproberen helpt bij het speuren

Deze slide heeft geen instructies

Een hunebed nabouwen

  • Een hunebed is een graf uit de tijd van de eerste boeren

  • Het is gebouwd van enorme stenen

  • Archeologen probeerden na hoe mensen dat deden

Deze slide heeft geen instructies

Zonder machines

  • De eerste boeren hadden geen machines

  • Toch kregen zij stenen van wel veertigduizend kilo op hun plek

  • Door steeds opnieuw te proberen, vonden archeologen een manier die kon werken

Gebruik dit als voorbeeld van historisch onderzoeken: archeologen testen wat waarschijnlijk mogelijk was.

Kijken naar mensen nu

  • Archeologen bestuderen ook mensen die nu nog leven zoals in de prehistorie

  • Bijvoorbeeld groepen in het oerwoud van Zuid-Amerika

  • Zo leren ze meer over het leven van de eerste mensen

Benadruk voorzichtig dat dit helpt om ideeën te krijgen, maar dat het verleden nooit precies hetzelfde is als nu.

Wat weten we dan wel?

Door opgraven, onderzoeken en uitproberen komen archeologen veel te weten over vroeger. Maar ze moeten altijd werken met sporen en resten. Daarom blijft een deel van de geschiedenis onbekend.

Deze slide landt de centrale vraag: archeologen kunnen veel ontdekken, maar niet alles, omdat zij afhankelijk zijn van bronnen.

Waarom bouwen archeologen soms iets na?

A

Om stenen te versieren

B

Om sneller te graven

C

Om vroeger te testen

D

Om liedjes te leren

De kern is dat archeologen door uitproberen onderzoeken hoe iets vroeger kan zijn gedaan, zoals bij een hunebed.

Zet de goede woorden op hun plek

Een hunebed is een graf van grote stenen. De eerste boeren hadden geen machines. Door te graven, onderzoeken en uitproberen leren archeologen meer over vroeger.

hunebed
machines
uitproberen
bronnen
liedjes
sieraden
schrijven

Deze invuloefening vat de laatste subtopic samen met drie sleutelwoorden.

Wat vond jij het lastigst?

Deze slide heeft geen instructies

Woorden om te onthouden

archeoloog - iemand die resten van vroeger opzoekt en onderzoekt

opgraving - het uit de grond halen van oude voorwerpen

vondst - iets ouds dat in de grond is gevonden

bron - iets waaruit je iets over vroeger kunt leren

scherf - een kapot stukje van bijvoorbeeld een pot

prehistorie - de tijd waarin mensen nog niet konden lezen en schrijven

hunebed - een graf van grote stenen uit de tijd van de eerste boeren

Deze slide heeft geen instructies