Nieuwe start in de klas

• newEditor

Een nieuwe start in onze klas

Open rustig en zonder leerlingen aan te wijzen. De kern van de les is: deze klas is een nieuwe start en niemand hoeft hier opnieuw mee te maken wat eerder niet fijn was.

Ons doel

Ik kan uitleggen welk gedrag onze klas veilig en prettig maakt.

Wat maakt een klas voor jou fijn?

Gebruik deze woordwolk als rustige start. Laat leerlingen korte woorden of zinnen geven, zonder persoonlijke voorbeelden te vragen. Koppel daarna terug naar het lesdoel: samen gedrag kiezen dat een klas veilig en prettig maakt.

Waarom deze les?

• Kleine dingen kunnen groot voelen

• Blikken, opmerkingen en grapjes doen ertoe

• Iedereen heeft een eigen verhaal

• Je hoeft vandaag niets persoonlijks te delen

• Samen zorgen we voor een veilige klas

Gebruik hier de rustige introductie uit het plan. Benoem geen incidenten en geen namen. Leg de nadruk op gezamenlijke verantwoordelijkheid.

Een nieuwe start

Deze klas is een nieuwe start.

Niemand hoeft hier opnieuw mee te maken wat eerder niet fijn was.

Wat iemand zegt of doet, kan dus veel betekenen.

Houd dit compact. De slide ondersteunt de kernboodschap; de nuance geef je mondeling.

Wat doet iets met iemand?

Hetzelfde gedrag voelt niet voor iedereen hetzelfde.

Soms lijkt iets klein, maar raakt het iemand toch.

Daarom kijken we niet alleen naar bedoeling, maar ook naar effect.

Leg uit dat gedrag verschillende effecten kan hebben. Dit is de brug naar het werken met situaties zonder dat leerlingen iets persoonlijks hoeven te vertellen.

Voorbeelden uit de klas

Situaties

• Vriendinnen lachen als iemand langsloopt

• Iets persoonlijks wordt doorverteld

• Er is een groepsapp zonder één klasgenoot

• Iemand zit vaak alleen

• Wat is de bedoeling?

• Wat is het effect?

• Is dit veilig voor iedereen?

• Wanneer wordt dit niet oké?

Waar let je op?

Gebruik eenvoudige taal. Laat zien dat situaties niet altijd zwart-wit zijn, maar dat effect zwaar meeweegt.

Van grap naar kwetsen

• "Het was maar een grapje" maakt gevoel niet weg

• Herhalen kan iets erger maken

• Meedoen of zwijgen heeft ook effect

• De vraag is niet alleen: wat bedoelde ik?

• Ook: hoe kwam het over?

Benadruk hier het verschil tussen bedoeling en gevolg. Dit is een belangrijk keerpunt in de les.

Vriendinnen lachen als iemand langsloopt.

Er is een groepsapp zonder één klasgenoot.

Wanneer wordt een grapje niet oké?

Bespreek vooral de grens: wanneer wordt iets van oranje naar rood? Goede elementen: herhalen, iemand voelt zich geraakt, iemand wordt buitengesloten, het is niet veilig meer, stoppen gebeurt niet.

Niet alleen dader of slachtoffer

Ook omstanders spelen mee.

Niets doen, meelachen of doorvertellen kan buitensluiten groter maken.

Eén duidelijke reactie kan juist helpen.

Verbind dit met voorbeelden uit het plan, zoals niets doen als iemand alleen zit of zeggen: bespreek het met diegene zelf.

Veel gevoelens komen vaker voor

• Bang zijn om uitgelachen te worden

• Doen alsof iets je niet raakt

• Spijt hebben van iets dat je zei

• Zien dat iemand wordt buitengesloten

• Niet durven zeggen dat iets vervelend is

Deze slide vangt de veilige variant op Over de Streep inhoudelijk op, zonder de werkvorm te beschrijven. De boodschap: zulke ervaringen en gevoelens komen vaker voor dan je denkt.

Je staat niet alleen

In een klas kunnen veel leerlingen met dezelfde zorgen rondlopen.

Dat zie je niet altijd aan de buitenkant.

Daarom is voorzichtig en respectvol gedrag belangrijk.

Sluit hier aan bij de zin uit het plan: niemand staat alleen in wat hij of zij voelt. Houd het algemeen en veilig.

Welke reactie helpt als omstander het meest?

A

Meelachen

B

Niets doen

C

Doorvertellen

D

Duidelijk reageren

Sluit aan bij slides 7-9: omstanders hebben invloed. Een duidelijke reactie kan helpen; meelachen, zwijgen en doorvertellen maken het vaak groter.

Vul de zinnen aan

Je staat niet alleen. Ook een omstander kan invloed hebben. Respectvol gedrag helpt de klas veiliger voelen.

alleen

omstander

gedrag

slachtoffer

grapje

roddelen

De kernwoorden komen letterlijk uit dit lesdeel: alleen, omstander, gedrag.

Wat maakt een klas fijn?

Een fijne klas voelt veilig, rustig en open.

Je kunt werken zonder angst voor opmerkingen.

Je hoort erbij en je weet dat problemen bespreekbaar zijn.

Dit is de omslag in de les: weg van wat fout gaat, naar wat de klas wil opbouwen.

Wat zie je dan in gedrag?

• Elkaar helpen

• Luisteren

• Niemand buitensluiten

• Rustig kunnen werken

• Niet alleen: "we zijn aardig"

• Wel: doen, zeggen en laten

• Afspraken moeten zichtbaar zijn

• Iedereen moet weten wat ermee bedoeld wordt

Duidelijk gedrag

Niet te vaag

Maak mondeling steeds de stap van een waarde naar zichtbaar gedrag.

Van wens naar actie

• Probleem met iemand? Praat met die persoon

• Niet roddelen tegen vijf anderen

• Zie je iemand alleen? Betrek diegene

• Lukt het niet samen? Vraag op tijd hulp

Gebruik hier de voorbeelden uit het plan om te laten zien hoe vaag gedrag concreet wordt.

Kleine acties, groot effect

Groepssfeer ontstaat door kleine keuzes.

Wat je zegt, deelt, negeert of stopt,

bepaalt mee hoe veilig de klas voelt.

Benadruk dat klascultuur niet vanzelf ontstaat maar groeit uit herhaald gedrag.

Wat laat het best zien dat een klas fijn is?

1

Elkaar helpen

2

Hard lachen

3

Veel regels

4

Iedereen stil

Wat kun jij morgen anders doen in de klas?

Zoek naar concreet gedrag, niet naar vage woorden. Goede voorbeelden: met elkaar praten, iemand erbij vragen, luisteren, niet roddelen, op tijd hulp vragen.

Vier duidelijke afspraken

• We praten met elkaar, niet over elkaar

• Stop betekent stop, ook bij een grap

• We sluiten niemand bewust buiten

• We halen er op tijd een volwassene bij

Geef aan dat een paar heldere afspraken sterker zijn dan veel losse regels.

Maak de afspraak compleet

Afspraken werken door herhaling. We praten met elkaar, niet over elkaar. Als iets niet lukt, halen we er op tijd een volwassene bij.

herhaling

over

volwassene

grapje

tegen

vriend

Deze invuloefening herhaalt de kernwoorden uit de laatste slides en de vier afspraken.

Wat uit deze les wil jij onthouden?

Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen kort terugkijken op de hoofdboodschap van de les.

Welke afspraak vind jij het belangrijkst?

Richt de aandacht op toepassen in de klas. Antwoorden mogen klein en concreet zijn.

Begrippen

klascultuur - de manier waarop mensen in een klas met elkaar omgaan

effect - wat gedrag met iemand doet

bedoeling - wat iemand wilde met woorden of gedrag

omstander - iemand die erbij is en ziet wat er gebeurt

buitensluiten - iemand expres niet laten meedoen

roddelen - praten over iemand zonder die persoon erbij

afspraak - een duidelijke regel waar iedereen zich aan houdt