Vragers & Aanbieders (1e) H5. Prijs- en inkomenselasticiteit

Eco-afspraken

ik ben stil als de docent, of een andere leerling, aan het woord is
als ik iets wil vragen of zeggen in de klas, steek ik mijn vinger op
als ik zelfstandig werk, heb ik alleen fluisterend overleg met mijn buurman/vrouw (en niet met mijn achter buurman/vrouw)

1 / 36

Slide 1: Tekstslide

EconomieMiddelbare schoolhavoLeerjaar 4

In deze les zitten 36 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Lesduur is: 50 min

Onderdelen in deze les

Eco-afspraken

ik ben stil als de docent, of een andere leerling, aan het woord is
als ik iets wil vragen of zeggen in de klas, steek ik mijn vinger op
als ik zelfstandig werk, heb ik alleen fluisterend overleg met mijn buurman/vrouw (en niet met mijn achter buurman/vrouw)

Slide 1 - Tekstslide

Week 3 (vanaf 12 januari)

Hoofdstuk 5. Prijs- en inkomenselasticiteit

actualiteit (Accijns op benzine omhoog en er volgt meer: 'Wennen aan 2,50 per liter')
herhaling vorige les (marktevenwicht en surplus)
leerdoelen (prijselasticiteit)
instructie (prijselasticiteit)
weektaak: 5.1 t/m 5.11, 5.12 t/m 5.17 en 5.18 t/m 5.20

Slide 2 - Tekstslide

Actualiteit

Accijns op benzine omhoog en er volgt meer: 'Wennen aan 2,50 per liter'

1. Waarom gaat de accijns op benzine omhoog?

deze is verlaagd na de Russische inval in Oekraïne toen de olieprijzen door het dak schoten
dat kost de schatkist veel geld: meer dan een miljard euro per jaar

2. Waarom zouden we zelfs moeten wennen aan een benzineprijs van € 2,50 per liter?

vanaf 2028 gaat het Europese emissiehandelssysteem in (uitstoot certificaten inkopen)
stapsgewijs moet er steeds meer biobrandstof vermengd worden in de benzine (duur)

3. Wat dempt de benzineprijs nog een beetje?

op de oliemarkt is al een tijdje wereldwijd een overschot (gevolg: prijsdaling)

Slide 3 - Tekstslide

Terugblik (marktevenwicht en surplus)

Maximale betalingsbereidheid
(Qv = 0) = € 50

Consumentensurplus
oppervlakte driehoek C = (30 x € 25) x 0,5 = € 375

Evenwichtsprijs
(Qv = Qa) = € 25

Producentensurplus
oppervlakte driehoek P = (30 x € 15) x 0,5 = € 225

Minimale verkoopbereidheid
(Qa = 0) = € 10

Slide 4 - Tekstslide

Leerdoelen H5. Elasticiteiten

Ik kan de eerste 9 begrippen op pagina 83 omschrijven (zie ook LWEO).
Ik kan voorbeelden geven van negatieve en positieve externe effecten.
Ik kan beschrijven hoe de overheid negatieve externe effecten kan afremmen of vermijden en positieve externe effecten kan bevorderen.
Ik kan de prijselasticiteit van de vraag (E_v) omschrijven, toepassen en berekenen en aangeven of deze prijselastisch of -inelastisch is.

Slide 5 - Tekstslide

Externe effecten

Maatschappelijke kosten

private kosten + negatieve externe effecten

Maatschappelijke opbrengsten

private opbrengsten + positieve externe effecten

Slide 6 - Tekstslide

Slide 7 - Tekstslide

Elasticiteiten

Slide 8 - Tekstslide

Prijselasticiteit van de vraag (E_v)

Slide 9 - Tekstslide

Prijselasticiteit van de vraag (Ev)

E_v = %Δq / %Δp

waarbij %Δ = (nieuw - oud) / oud

P r i j s E l a s t i c i t e i t V a n D e V r a a g (E v) = \frac{​ P r o c e n t u e l e V e r a n d e r i n g G e v r a a g d e H o e v e e l h e i d ​ ​}{​ P r o c e n t u e l e V e r a n d e r i n g P r i j s ​}

Slide 10 - Tekstslide

Oefening (Ev)

Stel, de prijs daalt met 10% en de vraag stijgt vervolgens met 25%.

Is de vraag elastisch of inelastisch?

de vraag stijgt procentueel meer dan de prijs procentueel daalt
de vraag reageert relatief sterk op de prijsverandering, dus een elastische vraag
Ev = %Δq / %Δp = 25% / -10% = -2.5
teller is groter dan de noemer, relatief elastische vraag als Ev < -1

Slide 11 - Tekstslide

Slide 12 - Tekstslide

Les en Weektaak

wat: opdracht 5.6 en 5.8 in de les
hoe: fluisterend overleg met buurman / buurvrouw mag
hulp: buurman / buurvrouw of steek je vinger op
tijd: tot 1 minuut voor einde les
uitkomst: zo ver mogelijk
klaar: ga verder met je weektaak 5.1 t/m 5.11

Slide 13 - Tekstslide

Opgave 5.8 (pagina 73)

De vraag naar autokilometers is Qv = -0,2P + 20.

Stel dat de prijs stijgt van € 0,25 naar € 0,26.

a. Bereken bij elk van deze prijzen de vraag naar autokilometers.

bij de prijs van € 0,25 → Qv = -0,2 × 25 + 20 = 15 (miljard kilometer)
bij de prijs van € 0,26 → Qv = -0,2 × 26 + 20 = 14,8 (miljard kilometer)

b. Bereken de prijselasticiteit van de vraag als de prijs stijgt van € 0,25 naar € 0,26.

Epv = %∆Qv / %∆P -> ((14,8 - 15) / 15) / ((26 - 25) / 25) = -0,3 %∆ = (nieuw-oud) / oud

c. Beredeneer of de vraag naar autokilometers bij deze prijsverandering prijselastisch is.

Epv van -0,3 zit tussen de -1 en 0 dus een relatief inelastische vraag

Slide 14 - Tekstslide

Week 3 (vanaf 12 januari)

Hoofdstuk 5. Prijs- en inkomenselasticiteit

herhaling vorige les (prijselasticiteit van de vraag E_v)
leerdoelen (inkomenselasticiteit E_y)
instructie (inkomenselasticiteit E_y)
weektaak: 5.1 t/m 5.11, 5.12 t/m 5.17 en 5.18 t/m 5.20

Slide 15 - Tekstslide

Prijselasticiteit v/d vraag (Ev)

Slide 16 - Tekstslide

Prijselasticiteit van de vraag (Ev)

E_v = %Δq / %Δp

waarbij %Δ = (nieuw - oud) / oud

P r i j s E l a s t i c i t e i t V a n D e V r a a g (E v) = \frac{​ P r o c e n t u e l e V e r a n d e r i n g G e v r a a g d e H o e v e e l h e i d ​ ​}{​ P r o c e n t u e l e V e r a n d e r i n g P r i j s ​}

Slide 17 - Tekstslide

Oefening (Ev)

Collectieve vraag naar de PlayStation 5: qv = -0,06p + 90 (qv in 1.000 stuks en p in euro’s)

Bereken de prijselasticiteit als de prijs van de PS5 wordt verlaagd van € 900 naar € 800.

Stap 1: met hoeveel % daalt de prijs?

prijs (p) van € 900 naar € 800 = (800 - 900) / 900 = -11,11%

Stap 2: met hoeveel % verandert de vraag?

qv = -0,06 * 900 + 90 = 36 => qv = -0,06 * 800 + 90 = 42
vraag (q) van 36 naar 42 = (42 - 36) / 36 = +16,67%

Stap 3: invullen in formule prijselasticiteit

Ev = %Δq / %Δ p = +16,67 / -11,11 = - 1.5
een Ev van -1.5 is een elastische vraag!

Slide 18 - Tekstslide

Leerdoelen H5. Elasticiteiten

Ik kan de begrippen op pagina 83 omschrijven (zie ook LWEO).
Ik kan voorbeelden geven van negatieve en positieve externe effecten.
Ik kan beschrijven hoe de overheid negatieve externe effecten kan afremmen of vermijden en positieve externe effecten kan bevorderen.
Ik kan de prijselasticiteit van de vraag (E_v) omschrijven, toepassen en berekenen en aangeven of deze prijselastisch of -inelastisch is.
Ik kan uitleggen wat het effect is van een prijsverandering op de omzet van het product.
Ik kan de inkomenselasticiteit van de vraag (E_y) omschrijven, toepassen en berekenen en aangeven of deze inkomenselastisch of -inelastisch is.
Ik kan voorbeelden geven van inferieure, primaire, luxe en normale goederen en aangeven of deze inkomenselastisch of -inelastisch is.

Slide 19 - Tekstslide

Prijselasticiteit en omzet

volkomen inelastische vraag

relatief inelastische vraag

relatief elastische vraag

Slide 20 - Tekstslide

Inkomenselasticiteit (E_y)

Ey = %Δq / %Δy

waarbij %Δ = (nieuw - oud) / oud

I n k o m e n s E l a s t i c i t e i t V a n D e V r a a g (E y) = \frac{​ P r o c e n t u e l e V e r a n d e r i n g G e v r a a g d e H o e v e e l h e i d ​ ​}{​ P r o c e n t u e l e V e r a n d e r i n g I n k o m e n ​}

Slide 21 - Tekstslide

Oefening (Ey)

De vraagfunctie van elektrische fietsen in een land luidt als volgt: Qv = -0,5P + 0,75Y + 800 waarbij

- Qv = aantal gevraagde elektrische fietsen (× 1.000)

- P = prijs per elektrische fiets in euro’s en Y = het nationaal inkomen van het land in miljarden euro’s per jaar.

In de uitgangssituatie is de prijs van een elektrische fiets € 1.500 en is het nationaal inkomen € 800 miljard.

1. Bereken de inkomenselasticiteit van de vraag naar elektrische fietsen in de uitgangssituatie.

Oude Y = € 800 miljard → Oude Qv = −0,5 × 1.500 + 0,75 × 800 + 800 = 650 (× 1.000)
Nieuwe Y = € 880 miljard (bijvoorbeeld) → Nieuwe Qv = −0,5 × 1.500 + 0,75 × 880 + 800 = 710 (× 1.000)
%∆Qv = (710 – 650) / 650 × 100% = 9,2%.
%∆Y = (880 – 800) / 800 × 100% = 10%.
Ey = %∆Q_v / %∆Y = 9,2% / 10% = 0,92

2. Is een elektrische fiets in dit land een primair goed, een luxe goed of een inferieur goed?

Een primair goed, 0 < Ey < 1 en dat wijst op een primair goed, want daarbij ligt Ey tussen 0 en 1.

Slide 22 - Tekstslide

Slide 23 - Tekstslide

Les en Weektaak

wat: opdracht 5.12, 5.14 en 5.16 in de les
hoe: fluisterend overleg met buurman / buurvrouw mag
hulp: buurman / buurvrouw of steek je vinger op
tijd: tot 1 minuut voor einde les
uitkomst: zo ver mogelijk
klaar: ga verder met je weektaak opdracht 5.12 t/m 5.20

Slide 24 - Tekstslide

Opgave 5.12 (pagina 74)

Transportbedrijf Portena heeft 20 vrachtwagens op de weg

die elk gemiddeld 100.000 km per jaar rijden. Zij vragen een prijs van € 1,50 per kilometer.

a. Bereken de jaaromzet van Portena.

Omzet = p × q = € 1,50 × 20 vrachtwagens x 100.000 km = € 3 miljoen

De overheid gaat een kilometerheffing van € 0,05 per kilometer doorvoeren die Portena volledig gaat doorberekenen. Hierbij gaan zij uit van 2 scenario's van vraagdaling: I: 2,5% of II: 5%.

b. Bereken de prijselasticiteit van de vraag in scenario I.

%Δp = (N - O) / O x 100% = (€ 1,55 – € 1,50) / € 1,50 × 100% = 3,3% %Δq = -2,5%
Epv = % Δq / %Δp = -2,5% / 3,3% = -0,76

Slide 25 - Tekstslide

Opgave 5.12 (vervolg)

c. Bereken de verwachte jaaromzet van Portena bij scenario I.

Omzet = p × q = € 1,55 × 20 vrachtwagens x 97.500 km = € 3.022.500

d. Bereken de prijselasticiteit van de vraag in scenario II.

%Δp = (N - O) / O x 100% = (€ 1,55 – € 1,50) / € 1,50 × 100% = 3,3% %Δq = -5%
Epv = % Δq / %Δp = -5% / 3,3% = -1,5

e. Bereken de verwachte jaaromzet van Portena bij scenario II.

Omzet = p × q = € 1,55 × 20 vrachtwagens x 95.o00 km = € 2.945.000

f. Verklaar het verschil in uitkomst bij vraag c. (omzet stijgt) en e. (omzet daalt).

Bij vraag c. is de omzet hoger omdat de vraag prijsinelastisch is (-0,76). De daling van de vraag is % kleiner dan de prijsstijging. Bij vraag e. is de omzet lager omdat de vraag prijselastisch is (-1,5). De daling van de vraag is % groter dan de prijsstijging.

Slide 26 - Tekstslide

Proefwerk

Wat: Vragers & Aanbieders hoofdstuk 1, 3 en 5

Wanneer: maandag 26 januari 11-12 uur (papier)

Inhoud:16 open vragen (34 punten)

Opgaven (onderwerpen):

kosten, opbrengsten en winst
vraag- & aanbod functie en vraag- & aanbodlijn (tekenen)
evenwichtsprijs, evenwichtshoeveelheid en evenwichtsomzet
substitutie en complementaire goederen
prijselasticiteit en gevolgen voor de omzet

Slide 27 - Tekstslide

Magister (ELO bronnen)

Al jullie lesmateriaal economie staat online op:

Magister / ELO / Bronnen / Gedeelde documenten / 2526_H4_ECO

Slide 28 - Tekstslide

Begrippen (LWEO)

De uitleg van alle begrippen en extra oefenopgaven staan online op:

LWEO / Leerlingen / Economie / Havo Bovenbouw / Vragers en Aanbieders

Slide 29 - Tekstslide

De prijselasticiteit van de vraag naar een goed is -0,5.
Dit betekent dat...

als de prijs 10% daalt, de gevraagde hoeveelheid 5% stijgt

als de prijs 10% stijgt, de gevraagde hoeveelheid 5% stijgt

als de prijs € 10 daalt, de gevraagde hoeveelheid 5 stijgt

als de gevraagde hoeveelheid 10% moet stijgen, de prijs 5% moet dalen

Slide 30 - Quizvraag

Gegeven de collectieve vraagfunctie op een markt:
Qv = -10P + 120
Op de markt kwam vorig jaar een prijs van € 10 tot stand. Door een subsidie van de overheid daalt de marktprijs tot € 8.

Bereken de prijselasticiteit van de vraag.

- 0,2

- 0,5

- 2

- 5

Slide 31 - Quizvraag

De autokosten per kilometer bedragen € 0,25. De overheid overweegt een kilometerheffing in voeren van € 0,02 per kilometer waardoor volgens onderzoek het aantal gereden kilometers zal dalen van 4 naar 3,9 miljoen.

Bereken de prijselasticiteit van deze overheidsmaatregel.

-5

-0,3125

-0,25

0,2575

Slide 32 - Quizvraag

Wat kun je bij deze overheidsmaatregel zeggen over de prijselasticiteit van de vraag naar autokilometers?

volkomen elastisch

relatief elastisch

relatief inelastisch

volkomen inelastisch

Slide 33 - Quizvraag

Als de prijselasticiteit van de vraag naar benzine elastisch is dan...

leidt een prijsdaling tot een stijging van de omzet

leidt een prijsdaling tot een daling van de omzet

leidt een prijsstijging tot een stijging van de omzet

leidt een prijsstijging tot een stijging van de vraag

Slide 34 - Quizvraag

Het basistarief dat taxi's bij hun klanten in rekening mogen brengen, wordt aangepast.

In welk geval leidt de aanpassing tot een stijging van de omzet?

bij een verhoging van het tarief bij een prijselastische vraag

bij een verhoging van het tarief bij een prijsinelastische vraag

bij een verlaging van het tarief bij een prijsinelastische vraag

in geen van de genoemde gevallen

Slide 35 - Quizvraag

Als het inkomen met 10% stijgt en de vraag naar product X met 15% stijgt, dan is er sprake van een...

inferieur goed

primair goed

luxe goed

abnormaal goed

Slide 36 - Quizvraag

Vragers & Aanbieders (1e) H5. Prijs- en inkomenselasticiteit

Onderdelen in deze les

Slide 1 - Tekstslide

Slide 2 - Tekstslide

Slide 3 - Tekstslide

Slide 4 - Tekstslide

Slide 5 - Tekstslide

Slide 6 - Tekstslide

Slide 7 - Tekstslide

Slide 8 - Tekstslide

Slide 9 - Tekstslide

Slide 10 - Tekstslide

Slide 11 - Tekstslide

Slide 12 - Tekstslide

Slide 13 - Tekstslide

Slide 14 - Tekstslide

Slide 15 - Tekstslide

Slide 16 - Tekstslide

Slide 17 - Tekstslide

Slide 18 - Tekstslide

Slide 19 - Tekstslide

Slide 20 - Tekstslide

Slide 21 - Tekstslide

Slide 22 - Tekstslide

Slide 23 - Tekstslide

Slide 24 - Tekstslide

Slide 25 - Tekstslide

Slide 26 - Tekstslide

Slide 27 - Tekstslide

Slide 28 - Tekstslide

Slide 29 - Tekstslide

Slide 30 - Quizvraag

Slide 31 - Quizvraag

Slide 32 - Quizvraag

Slide 33 - Quizvraag

Slide 34 - Quizvraag

Slide 35 - Quizvraag

Slide 36 - Quizvraag

Meer lessen zoals deze

3.3 De markt op!

3.3 Wat betaalt de consument?

Commercieel hst 4 Hoe bepaal je de prijs? deel 2

6.3 Hoe maak je winst?

3.2 Hoeveel levert het op?

6.2 Van alle markten thuis?

6.3 Winst of verlies?

1.2 De schoenenwinkel