DigLin woordenschat 1 t/m 4

• newEditor

DigLin woordenschat 1 t/m 4

Leerdoel

Ik kan de belangrijkste woorden en betekenissen uit DigLin lijsten 1, 2, 3 en 4 herkennen en toepassen.

Welk DigLin-woord ken jij al?

Laat leerlingen losse woorden noemen die ze al kennen, bijvoorbeeld uit school, thuis of de klas. Gebruik de woordwolk om voorkennis te activeren.

Lijst 1: basiswoorden

In lijst 1 staan alledaagse woorden.

Je gebruikt deze woorden vaak op school, thuis en op straat. Het zijn woorden die helpen bij begrijpen, noemen en reageren.

Open met het idee dat deze woorden vaak meteen bruikbaar zijn in de klas. Houd de uitleg eenvoudig en concreet.

Lijst 1: woorden begrijpen

Voorbeelden van basiswoorden:

• huis - een plek waar je woont

• school - een plek om te leren

• boek - iets dat je leest

• stoel - iets om op te zitten

• eten - voedsel nemen

Lijst 1: woorden in zinnen

Korte zinnen met basiswoorden:

• Ik ga naar school.

• Het boek ligt op tafel.

• Wij wonen in een huis.

• Ik zit op een stoel.

• Wij gaan eten.

Benadruk dat leerlingen niet alleen de betekenis kennen, maar het woord ook op de juiste plek in een zin herkennen.

Lijst 1: verwante woorden

Sommige woorden lijken op elkaar, maar zijn niet hetzelfde.

• lezen - kijken naar woorden

• schrijven - woorden maken

• horen - luisteren met je oren

• zien - kijken met je ogen

Leg het verschil rustig uit met gebaren of voorbeelden. Dit helpt bij het onderscheiden van verwante woorden.

Welk woord betekent: kijken naar woorden?

A

horen

B

schrijven

C

lezen

D

zien

Controleert het verschil tussen verwante woorden uit lijst 1.

Vul de goede woorden in

Ik ga naar school. Thuis lees ik een boek. Daarna ga ik op een stoel zitten.

school

boek

stoel

huis

eten

zien

Alle woorden komen uit lijst 1 en passen maar op één plek door de betekenis van de zin.

Lijst 2: woorden om te doen

In lijst 2 staan meer woorden over handelingen.

Deze woorden helpen om te zeggen wat je doet, moet doen of gaat doen.

Lijst 2: betekenis van werkwoorden

Voorbeelden:

• maken - iets produceren

• pakken - nemen met je hand

• lopen - je verplaatsen te voet

• wachten - even blijven tot iets gebeurt

• zoeken - proberen iets te vinden

Lijst 2: juist gebruik

Werkwoorden in korte zinnen:

• Ik maak mijn werk.

• Hij pakt zijn tas.

• Wij lopen naar buiten.

• Zij wachten op de bus.

• Ik zoek mijn pen.

Wijs erop dat de betekenis pas echt duidelijk wordt in een korte, herkenbare zin.

Lijst 2: woorden uit elkaar houden

Let op kleine verschillen:

• pakken is nemen

• zoeken is nog niet vinden

• lopen is te voet gaan

• rennen is snel lopen

• wachten is nog niet beginnen of gaan

Hier zit de iets lastigere laag: verwante woorden onderscheiden. Noem eventueel extra voorbeelden mondeling, maar houd de slide eenvoudig.

Wat is het verschil tussen lopen en rennen?

A

rennen is snel

B

lopen is wachten

C

rennen is zoeken

D

lopen is pakken

Toetst of leerlingen verwante werkwoorden uit elkaar kunnen houden.

Kies het juiste werkwoord

Ik maak mijn werk. Daarna pak ik mijn tas. Bij de halte wacht ik op de bus.

maak

pak

wacht

zoek

loop

ren

Laat leerlingen werkwoorden in een korte context herkennen en goed toepassen.

Lijst 3: woorden in de klas

In lijst 3 komen vaak woorden voor die passen bij school en instructie.

Deze woorden helpen bij opdrachten, uitleg en samenwerken.

Lijst 3: schoolwoorden

Voorbeelden van schoolwoorden:

• vraag - iets dat je wilt weten

• antwoord - reactie op een vraag

• opdracht - werk dat je moet doen

• uitleg - woorden die iets duidelijk maken

• oefenen - iets vaker doen om beter te worden

Lijst 3: gebruik in korte zinnen

Zo gebruik je deze woorden:

• De docent stelt een vraag.

• Ik geef antwoord.

• Wij maken een opdracht.

• De docent geeft uitleg.

• Wij oefenen elke dag.

Lijst 3: verwante schoolwoorden

Deze woorden horen bij elkaar, maar betekenen iets anders:

• vraag ↔ antwoord

• uitleg ↔ opdracht

• leren ↔ oefenen

Je moet weten welk woord past in de situatie.

Benadruk de tegenstelling of relatie tussen de woorden. Dat sluit goed aan bij het herkennen van het juiste woord in context.

De docent stelt een ...

A

uitleg

B

antwoord

C

vraag

D

opdracht

Gebaseerd op de zinnen en woordparen uit lijst 3.

Welk schoolwoord past?

Wij maken een opdracht in de klas. Eerst geeft de docent uitleg. Daarna kunnen wij goed oefenen.

opdracht

uitleg

oefenen

vraag

antwoord

leren

Controleert betekenis en gebruik van schoolwoorden in context.

Lijst 4: iets moeilijkere woorden

In lijst 4 staan woorden die vaak iets abstracter zijn.

Je begrijpt ze beter als je let op de situatie en de zin.

Maak duidelijk dat dit nog steeds kernwoordenschat is, maar dat de betekenis minder zichtbaar kan zijn dan bij concrete woorden zoals stoel of boek.

Lijst 4: betekenis begrijpen

Voorbeelden:

• beginnen - starten

• kiezen - een keuze maken

• belangrijk - nodig of van grote waarde

• verschil - niet hetzelfde

• samen - met elkaar

Lijst 4: woorden in context

Korte zinnen:

• De les gaat beginnen.

• Ik kies een boek.

• Taal is belangrijk.

• Er is een verschil.

• Wij werken samen.

Lijst 4: let op betekenisverschil

Verwante woorden goed onderscheiden:

• beginnen is starten

• maken is doen of produceren

• kiezen is selecteren

• vinden is ontdekken of een mening hebben

• samen betekent niet alleen, maar met anderen

Bij 'vinden' kun je mondeling kort aangeven dat het twee betekenissen kan hebben: iets ontdekken of iets denken. Houd dat alleen als extra uitleg.

Woorden slim herkennen

Om een woord goed te herkennen, let je op:

• de betekenis

• de zin waarin het woord staat

• woorden die erop lijken

• de situatie

Zo kies je het juiste woord.

Deze slide verbindt alle lijsten met elkaar en bereidt voor op het toepassen van woordenschat in context.

Woorden toepassen

Een woord echt kennen betekent:

• je herkent het woord

• je weet de betekenis

• je begrijpt het in een korte zin

• je gebruikt niet per ongeluk een woord dat erop lijkt

Dat is belangrijk bij DigLin 1 t/m 4.

Welk woord betekent: met elkaar?

A

verschil

B

samen

C

kiezen

D

beginnen

Eenvoudige betekenisvraag uit lijst 4.

Vul de woorden uit lijst 4 in

De les gaat beginnen. Ik moet een boek kiezen. Samenwerken is belangrijk in de klas.

beginnen

kiezen

belangrijk

verschil

vinden

maken

Verbindt betekenis met het juiste gebruik in korte zinnen.

Wat helpt jou om een woord te begrijpen?

Bespreek woorden als: betekenis, zin, situatie, woorden die erop lijken. Alle antwoorden in eenvoudige taal zijn goed als ze bij de strategieslide passen.

Welk woord onthoud jij goed?

Laat leerlingen één concreet woord noemen uit de vier lijsten, bijvoorbeeld school, wachten, vraag of samen.

Begrippenlijst

betekenis - wat een woord betekent

herkennen - weten welk woord je ziet of hoort

toepassen - een woord goed gebruiken

verwante woorden - woorden die op elkaar lijken of bij elkaar horen

werkwoord - een woord dat zegt wat iemand doet

opdracht - werk dat je moet doen

verschil - iets is niet hetzelfde

Begrippenlijst

uitleg - woorden die iets duidelijk maken

antwoord - reactie op een vraag

kiezen - een keuze maken

belangrijk - van grote waarde of nodig

samen - met elkaar

wachten - blijven tot iets gebeurt

zoeken - proberen iets te vinden