Programmeren met lichtsensoren
Programmeren met lichtsensoren
Open vanuit het doel van de les: een robot laten reageren op licht door links en rechts te vergelijken en daarna het juiste led-licht te kiezen.
Lesdoel
Ik kan in de Makeblock Scratch-omgeving een programma maken voor de mBot Ranger dat de waarden van twee lichtsensoren opslaat, vergelijkt en het led-licht aanzet aan de kant met de laagste waarde.
Deze slide heeft geen instructies
Wat moet het programma doen?
De robot leest twee lichtwaarden
Elke waarde komt in een variabele
Het programma vergelijkt links en rechts
De led gaat aan aan de kant met de kleinste waarde
Benadruk dat 'kleinste waarde' betekent: daar is het donkerder. Koppel dit aan wat leerlingen straks precies in blokken moeten bouwen.
Onderdelen in het programma
Startblok om het programma te laten beginnen
Lichtsensor-blokken om links en rechts te meten
Variabelen om waarden op te slaan
Als-anders-blok om te vergelijken
Led-blokken om links of rechts licht te geven
Noem hier nog geen exacte bloknamen als die per versie iets verschillen. Het doel is dat leerlingen eerst de structuur van het programma begrijpen.
Stap 1: begin in mBlock
Open de Makeblock Scratch-omgeving
Kies de mBot Ranger
Zorg dat de juiste robot is verbonden
Zet een wanneer gestart-blok klaar
Controleer vooraf of de leerlingen de juiste extensie of apparaatkeuze hebben geladen. Dit voorkomt dat sensor- en led-blokken niet zichtbaar zijn.
Stap 2: maak de variabelen
Maak twee variabelen:
licht links
licht rechts
Hierin bewaart het programma de meetwaarden van de twee lichtsensoren.
Gebruik korte, duidelijke namen. Zo kunnen leerlingen later makkelijker lezen wat er in de vergelijking gebeurt.
Stap 3: lees de sensoren uit
Zet onder het startblok twee opdrachten:
zet licht links op de waarde van de linker lichtsensor
zet licht rechts op de waarde van de rechter lichtsensor
Zo staan beide metingen in variabelen.
Als de robotversie één gecombineerde lichtsensor heeft met links en rechts, laat dan zien hoe je per kant de juiste waarde kiest.
Stap 3a: lees de sensoren uit
In de linkerbovenhoek van het mblock venster staan de waardes die je zojuist hebt uitgelezen.
Wat zijn die waardes?
En als je de robot naar het raam richt?
Als de robotversie één gecombineerde lichtsensor heeft met links en rechts, laat dan zien hoe je per kant de juiste waarde kiest.
Waarom opslaan in variabelen?
De meetwaarde blijft even bewaard
Je kunt links en rechts netjes vergelijken
Het programma wordt overzichtelijker
Je kunt de waarden later ook tonen of testen
Dit is een belangrijk denkstapje in robotica: eerst meten, dan opslaan, daarna beslissen. Dat patroon komt vaak terug.
Vul de juiste woorden in
Eerst maak je de variabelen licht links en licht rechts. Daarna zet je in beide variabelen een sensorwaarde. Zo kan het programma links en rechts later goed vergelijken.
De lege plekken testen de kern van dit blok: variabelen maken, waarden opslaan en daarna vergelijken.
Vergelijken van links en rechts
Het programma moet weten welke waarde kleiner is.
Gebruik daarom een vergelijking:
als licht links kleiner is dan licht rechts
dan is de linkerkant donkerder.
Leg rustig uit dat een kleinere lichtwaarde in deze les wordt gezien als minder licht. Laat leerlingen het verschil tussen 'groter' en 'kleiner' hardop verwoorden.
Stap 4: gebruik een als-anders
Bouw deze keuze in het programma:
als `licht links < licht rechts`
→ zet de linker led aan
anders
→ zet de rechter led aan
Noem dat 'anders' hier betekent: rechts is kleiner of de waarden zijn gelijk. Op dit niveau is dat een bruikbare en eenvoudige oplossing.
Led-links bij minder licht
Linker waarde kleiner
Linkerkant is donkerder
Linker led aan
Rechter led uit
Laat leerlingen deze situatie testen door één kant van de sensor af te dekken. Benoem ook dat je de andere led beter uit kunt zetten voor een duidelijk resultaat.
Led-rechts bij minder licht
Rechter waarde kleiner
Rechterkant is donkerder
Rechter led aan
Linker led uit
Maak duidelijk dat deze uitkomst via het 'anders'-deel loopt. Zo zien leerlingen dat één vergelijking al genoeg kan zijn voor twee uitkomsten.
Het programma als stappenplan
Start → meet links en rechts → sla op in variabelen → vergelijk de twee waarden → kies de juiste led → zet die led aan
Gebruik deze slide als samenvatting van de programmalogica. Je kunt hier eventueel het bord gebruiken om de blokken in dezelfde volgorde mee te tekenen.
Handige controlepunten
Zijn licht links en licht rechts echt gemaakt?
Krijgen beide variabelen een sensorwaarde?
Staat in de vergelijking het teken <?
Gaat maar één led tegelijk aan?
Gebruik deze foutenlijst preventief. Veel problemen zitten in een verkeerde variabelenaam, verkeerde sensor-keuze of een led die niet wordt uitgezet.
Wanneer gaat de linker led aan?
Bij gelijke waarden
Als links kleiner is
Als rechts kleiner is
Bij elke meting
Controleer of leerlingen de koppeling begrijpen: kleinere waarde = donkerder = led aan die kant.
Maak de logica compleet
Het programma meet eerst links en rechts. Daarna zet het de waarden in variabelen. Met een als-anders vergelijkt het programma de twee waarden. Als licht links kleiner is dan licht rechts, gaat de linker led aan.
Deze oefening vat stap 4 en het hele stappenplan samen.
Woordenlijst
programma - een reeks blokken of opdrachten die de robot uitvoert
lichtsensor - onderdeel dat meet hoeveel licht er is
variabele - plek waarin een waarde tijdelijk wordt opgeslagen
waarde - het gemeten getal van een sensor
vergelijken - kijken welke waarde groter of kleiner is
als-anders - blok dat een keuze maakt tussen twee uitkomsten
led - klein lampje op of aan de robot
Deze slide heeft geen instructies
Extra
Hoe maak je hier een automatisch links/rechts knipperlicht van?
Deze slide heeft geen instructies
Extra
Hoe maak je hier een automatisch links/rechts knipperlicht van?
Deze slide heeft geen instructies