Hoofdletters
Zo gebruik je hoofdletters
Lesduur is: 40 minOnderdelen in deze les
Zo gebruik je hoofdletters
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoel
Ik kan hoofdletters in zinnen en bij namen op de juiste manier gebruiken.
Deze slide heeft geen instructies
Welk woord past voor jou bij hoofdletters?
Gebruik de antwoorden om voorkennis op te halen, zoals zin, naam, begin, stad of fout. Haak daarna terug naar het lesdoel.
Hoofdletters aan het begin
Een zin begint met een hoofdletter.
Dat geldt voor elke nieuwe zin.
Voorbeeld: Het volgende lesuur hebben we wiskunde.
Benadruk dat leerlingen eerst moeten kijken waar de zin begint. Het gaat hier om de eerste letter van de zin, niet om een willekeurig belangrijk woord.
Als een zin met ’s begint
Soms begint een zin met ’s.
Dan komt de hoofdletter niet op de s.
De hoofdletter schuift door naar het volgende woord.
Voorbeeld: ’s Nachts lig ik soms wakker.
Dit is een uitzondering die vaak fout gaat. Laat zien dat de apostrof en de s klein blijven, terwijl het volgende woord met een hoofdletter begint.
Wat hoort bij zinnen?
Bij hoofdletters in zinnen let je op:
het begin van de zin
het begin van een nieuwe zin na een punt
de speciale vorm ’s aan het begin van een zin
Deze slide heeft geen instructies
Welke zin is goed geschreven?
het volgende lesuur hebben we wiskunde.
Het volgende lesuur hebben we wiskunde.
Het Volgende lesuur hebben we wiskunde.
het Volgende lesuur hebben we wiskunde.
Toets of leerlingen zien dat alleen de eerste letter van de zin een hoofdletter krijgt.
Hoofdletters in zinnen
Een zin begint met een hoofdletter. Na een punt begint een nieuwe zin weer met een hoofdletter. Begint een zin met ’s, dan schuift de hoofdletter door naar het volgende woord, zoals in Nachts.
De juiste invulling is: zin, hoofdletter, ’s, Nachts.
Namen krijgen een hoofdletter
Eigennamen schrijf je met een hoofdletter.
Dat zijn namen van mensen, plaatsen, straten, clubs, merken en feestdagen.
Voorbeelden: Chris Schouten, Rubenslaan, Breda, Ajax, Opel, Kerstmis, Mediamarkt.
Gebruik het woord 'eigennaam' alleen als de klas dat al kent; anders volstaat 'namen'.
Soorten namen
persoonsnamen
plaatsnamen
straatnamen
namen van clubs en merken
namen van feestdagen
Koppel de categorieën aan de voorbeelden van de vorige slide, zodat leerlingen het patroon zien: naam = hoofdletter.
Woorden van namen afgeleid
Soms is een woord gemaakt van een naam.
Dan krijgt dat woord ook een hoofdletter.
Voorbeelden: Noord-Hollandse, Turkse.
Leg kort uit dat deze woorden van een naam komen: Noord-Holland en Turkije/Turks. Het idee is: komt het van een naam, dan blijft de hoofdletter vaak staan.
Geen hoofdletter
Deze woorden krijgen geen hoofdletter:
dagen: maandag
maanden: juli
seizoenen: winter
windstreken: noorden
Benadruk het contrast met namen. Deze woorden zijn gewone soortnamen en krijgen daarom meestal geen hoofdletter.
Naam of geen naam?
Vergelijk:
Breda → wel hoofdletter
juli → geen hoofdletter
Kerstmis → wel hoofdletter
winter → geen hoofdletter
kerstboom→ geen hoofdletter
Deze slide maakt het onderscheid scherp: echte namen wel, algemene woorden niet.
Hoofdletters onthouden
Begin van een zin → hoofdletter
Naam → hoofdletter
Van een naam gemaakt woord → hoofdletter
Dag, maand, seizoen, windstreek → geen hoofdletter
Deze slide heeft geen instructies
Welk woord krijgt geen hoofdletter?
Kerstmis
Breda
maandag
Ajax
De afleiders zijn allemaal echte namen of feestdagen uit de les. Maandag is een dagnaam en krijgt geen hoofdletter.
Sleepvraag
geen hoofdletter
wel hoofdletter
pasen
paashaas
kerstmis
kerstcadeau
Deze slide heeft geen instructies
Namen en geen namen
Een naam krijgt een hoofdletter, zoals Breda en Kerstmis. Een woord dat van een naam is gemaakt, krijgt ook een hoofdletter, zoals Turkse. Maar een maand zoals juli krijgt geen hoofdletter.
De juiste invulling is: naam, Breda, Turkse, maand.
Wat uit deze les ga jij voortaan extra controleren?
Deze slide heeft geen instructies
Welk onderdeel van hoofdletters vond jij het lastigst?
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
hoofdletter - een grote letter aan het begin van een zin of naam
zin - een groep woorden die samen een volledige boodschap geeft
naam - een woord dat één persoon, plaats, straat, club, merk of feestdag aanduidt
afgeleid woord - een woord dat gemaakt is van een naam
feestdag - een bijzondere dag met een eigen naam, zoals Kerstmis
windstreek - een richting, zoals noorden
apostrof - het teken ’ dat je ziet in ’s Nachts
Deze slide heeft geen instructies
