17.840.000 km2
41.500 km2
Speurspel
Je werkt in groepjes van vier.
Je hebt 15 minuten om zoveel mogelijk geografische feiten over een Zuid-Amerikaans land te vinden.
Denk aan:
Wat is de hoofdstad van... ?
Welk landschap vind je in ....?
Welk wereldwonder staat in .... ?
Hoeveel inwoners telt .... ?
Welke taal spreken ze in ....?
Na dit kwartier presenteer je in 3 minuten jullie gevonden feiten aan de klas.
Van elke presentatie noteer ik een vraag. Wie weet de meeste vragen van de presentaties goed te beantwoorden?
Je mag gebruik maken van de atlas, het internet, je GEO-leerboek.
Kies uit:
Chili, Ecuador, Mexico, Argentinië, Brazilië, Peru, Suriname, Venezuela, Colombia.
De Nazcaplaat (oceanisch) zakt weg onder de
Zuid-Amerikaanse plaat (continentaal).
à gevolg: Andesgebergte
à in de oceanen liggen mid-oceanische ruggen
Vulkaanuitbarstingen en aardbevingen
• Ontstaan stratovulkanen Zuid-Amerika:
1 de Nazcaplaat duikt weg en neemt zeewater, zand, klei en planten- en dierenresten mee
2 de plaat smelt dieper in de aardkorst waardoor gassen ontstaan
3 het magma met gassen erin stijgt op naar het aardoppervlak
Vulkaanuitbarstingen en aardbevingen
• Ontstaan aardbevingen:
1 platen bewegen niet soepel
2 langs de breuken tussen de platen wordt spanning
opgebouwd
3 na lange tijd ontlaadt die spanning als een stuk aardkorst
verder schiet
Chili, 1960 à 9.5 op de schaal van Richter
Chili, 2010 à 8,8 à tsunami
Vulkaanuitbarstingen en aardbevingen
Landschappen in Zuid-Amerika
Natuurlandschappen in Zuid-Amerika
worden bepaald door:
- reliëf
- breedteligging
- ligging aan zee
Reliëf, klimaat en natuurlandschappen
• Andesgebergte:
- koud
- hooggebergteklimaat
- actieve vulkanen
Reliëf, klimaat en natuurlandschappen
• Ten oosten van het Andesgebergte:
- laagland met drie grote rivieren
- tropisch klimaat: tropisch regenwoud, savanne
- zeeklimaat: loofwoud, grasland
- droge klimaten: steppe, woestijn
Reliëf, klimaat en natuurlandschappen
Paraguay / Paraná rivier
zeeklimaat
loofwoud, grasland
Droog gebied = woestijn/steppe
Amazone
tropisch klimaat
tropisch regenwoud + savanne
Orinoco
• Hooglanden / hoogvlaktes:
- Hoogland van Bolivia: 4.000 m
- Patagonia: hoogvlakte tussen de 500 en 1.500 m
- steppe, woestijn
Reliëf, klimaat en natuurlandschappen
• Deel westkust:
- droog klimaat
- twee oorzaken:
1 koude zeestroom à minder verdamping
2 wind van land
Reliëf, klimaat en natuurlandschappen
Woestijn aan de westkust
In Zuid-Amerika wonen ongeveer 420 miljoen mensen in dertien landen. Waar wonen al deze mensen? En hoe komt het dat er Spaans en Portugees wordt gesproken?
Voor komst Spanjaarden en Portugezen:
- meer dan 55 miljoen Zuid-Amerikanen
- meerdere volken
- boeren: vulkanische bodem + terrassen
à Inca’s
• Koloniën Zuid-Amerika:
- gewild vanwege grondstoffen
- Portugal: Brazilië
- Spanje: de rest
Oorspronkelijke bewoners, koloniën en slavernij
• Eerst: grondstoffen
à goud, zilver, diamanten
Later: landbouwproducten
à cacao, koffie, suikerriet
à vooral langs de oostkust
• Afname inheemse bevolking door:
- ziektes
- gevechten met de Europese veroveraars
- zwaar werk
later vervangen door Afrikaanse slaven
• Rond 1830: meeste Zuid-Amerikaanse landen onafhankelijk
Oorspronkelijke bewoners, koloniën en slavernij
Bevolkingsdichtheid:
- als continent: niet zo dicht bevolkt
- per land en binnen landen: grote verschillen
• Hoge bevolkingsdichtheid:
langs de kust en in delen van de Andes
Lage bevolkingsdichtheid:
tropisch regenwoud, woestijn en Patagonia
Bevolkingsdichtheid
De Zuid-Amerikaanse cultuur is een mix van:
- inheemse cultuur
- Europese cultuur
- Afrikaanse cultuur
dans, sport, feesten, taal
Cultuur
In Zuid-Amerika is veel verstedelijking.
à ook steeds meer megasteden
• Oorzaak 1: grote natuurlijke bevolkingsgroei
à dalend sterftecijfer
à hoog geboortecijfer
Verstedelijking
• Oorzaak 2: veel werk in handel en industrie
• Oorzaak 3: migratie van het platteland
• Trek naar de hoofdstad.
à belangrijkste stad
à regering en grote bedrijven
Verstedelijking
Tekort aan woningen voor alle migranten.
à zelfbouwwijken / favela’s
• Kenmerken:
- gevaarlijke ligging
- slechte woningen
- geen voorzieningen
- ver van werk
- veel criminaliteit
• Verbeteringen:
- aanleg voorzieningen
- huizen zelf
- inzet politie
Zelfbouwwijken
De megasteden raken overbevolkt.
à problemen:
- files
- tekort aan woningen en werk
- toename criminaliteit
- luchtvervuiling
• Aanpak: andere gebieden populairder
maken bij migranten.
à bouw nieuwe steden
à VB: Brasília
Nadelen van verstedelijking
• Bedrijven verhuizen om bereikbaar
te blijven.
à kleine steden vlakbij megasteden
à werknemers verhuizen mee
à VB: Volkswagen
• Rijke mensen wonen vaak in een
gated community.
à ommuurde en bewaakte woonwijk
Nadelen van verstedelijking
Gemiddelde bnp per inwoner:
- Zuid-Amerika: € 16.000
- Nederland: € 49.300
• Gemiddelde werkgelegenheid:
- 15% primaire sector
- 21% secundaire sector
- 64% tertiaire sector
afname banen primaire sector door mechanisatie.
toename banen secundaire sector door grotere
Zuid-Amerikaanse afzetmarkt.
toename banen tertiaire sector door globalisering.
Bron 1 Economie en welvaart
• Grote verschillen tussen landen.
welvarender land = grotere dienstensector
• Armere landen hebben een grotere informele sector.
niet officieel geregistreerd werk
VB: schoenpoetser, straatverkoper
Bron 1 Economie en welvaart
De handel van Zuid-Amerika met de wereld is enorm gegroeid.
China, VS, Europa
• Braziliaanse economie: grootste en sterkste van Zuid-Amerika.
Bron 2 Wereldhandel
De vraag naar lithium zal sterk toenemen.
17% wereldvoorraad in zoutvlakte Bolivia
belangrijk onderdeel accu’s in telefoons en elektrische auto’s
voordeel: bron van inkomsten
nadelen:
- Pachamama
- levert nauwelijks werk op
- schade aan natuurgebied
- afname toerisme?
Bron 3 Lithium
Aantal landen: steeds meer
verbruik duurzame energie.
VB: Uruguay
VB: Chili
Bron 5 Duurzame energie