AH2 check 1.7, 2.7 en 3.8 en peiling 2.8

Pak je laptop en ga via je browser naar lessonup.nl


Klik rechtsboven op inloggen en kies 'Log in als leerling'


registreer of log in met office365


Voer daarna de klassencode in die op het bord staat.


Pen en papier ernaast!

1 / 39
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolhavoLeerjaar 2

In deze les zitten 39 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Pak je laptop en ga via je browser naar lessonup.nl


Klik rechtsboven op inloggen en kies 'Log in als leerling'


registreer of log in met office365


Voer daarna de klassencode in die op het bord staat.


Pen en papier ernaast!

Deze slide heeft geen instructies

Ik wil graag weten wat jullie nog weten van 1.7, 2.7 en 3.8


We herhalen kort de theorie en checken daarna per leerdoel wat je nog weet.

Deze slide heeft geen instructies

Welke begrippen weet je nog van zinsontleding en zinnen?

Gebruik de woordwolk als korte activering na de eerste theorieslide van 1.7. Verwachte woorden: persoonsvorm, onderwerp, hoofdzin, bijzin, lijdend voorwerp, nevenschikking, koppelwerkwoord.

Talent 1.7: zinsdelen vinden

Bij zinsontleding zoek je vaste onderdelen in een zin.


  • persoonsvorm (pv): het werkwoord dat van tijd kan veranderen

  • onderwerp (ow): wie of wat doet iets

  • werkwoordelijk gezegde (wg): alle werkwoorden samen

  • naamwoordelijk gezegde (ng): koppelwerkwoord + naamwoordelijk deel

  • lijdend voorwerp (lv): wie of wat ondergaat de handeling

  • meewerkend voorwerp (mv): voor of aan wie iets gebeurt

  • bijwoordelijke bepaling (bwb): zegt iets extra's over tijd, plaats, manier of oorzaak

Houd de uitleg compact: dit is een quizdeck. Benadruk dat leerlingen eerst de persoonsvorm zoeken, omdat dat helpt bij de rest.

Quiz 1.7 – leerdoel 1

Meerkeuzevraag

In de zin Mila geeft haar broer morgen een boek is haar broer:

A. lijdend voorwerp

B. meewerkend voorwerp

C. onderwerp

D. bijwoordelijke bepaling


Invulvraag

Noem de persoonsvorm in de zin: De leerlingen maken hun huiswerk zorgvuldig.


Open vraag

Ontleed deze zin in: persoonsvorm, onderwerp, werkwoordelijk gezegde en lijdend voorwerp:

De trainer geeft de spelers duidelijke uitleg.

Deze slide heeft geen instructies

Talent 1.7: hoofdzin en bijzin

Een hoofdzin kan zelfstandig staan.

Een bijzin kan niet zelfstandig staan en hoort bij een hoofdzin.


Let op deze signalen:

  • een voegwoord, zoals omdat, terwijl, als, dat

  • in een bijzin staat de persoonsvorm vaak verder naar achteren

  • een zin kan uit één hoofdzin bestaan of uit een hoofdzin met een bijzin

Noem eventueel één extra voorbeeld mondeling: 'Ik blijf thuis omdat ik ziek ben.'

Quiz 1.7 – leerdoel 2

Meerkeuzevraag

Welke groep woorden is een bijzin?

A. morgen ga ik fietsen

B. omdat het hard regent

C. de les begint nu

D. wij spelen buiten


Invulvraag

Is dit deel een hoofdzin of een bijzin?

terwijl de docent uitlegt


Open vraag

Schrijf uit deze zin de hoofdzin en de bijzin op:

Ik blijf binnen omdat het onweert.

Deze slide heeft geen instructies

Talent 1.7: enkelvoudig of samengesteld

Een enkelvoudige zin heeft één persoonsvorm.

Een samengestelde zin heeft meer dan één persoonsvorm.


Daarom kun je ze zo herkennen:

  • tel eerst de persoonsvormen

  • 1 persoonsvorm → enkelvoudige zin

  • 2 of meer persoonsvormen → samengestelde zin

Verbind dit duidelijk aan hoofdzin en bijzin, maar houd het onderscheid simpel: hier gaat het om het aantal persoonsvormen.

Quiz 1.7 – leerdoel 3

Meerkeuzevraag

Welke zin is enkelvoudig?

A. Ik lees een boek en mijn broer kijkt tv.

B. Omdat het laat is, ga ik slapen.

C. De kat slaapt op de bank.

D. Wij wachten tot de bus komt.


Invulvraag

Is deze zin enkelvoudig of samengesteld?

Sara lacht omdat Amir een grap maakt.


Open vraag

Leg uit hoe je kunt bepalen of een zin enkelvoudig o

Deze slide heeft geen instructies

Talent 1.7: vaste volgorde bij ontleden

Werk bij ontleden in een vaste volgorde:


  1. zoek de persoonsvorm

  2. zoek het onderwerp

  3. zoek het werkwoordelijk gezegde of naamwoordelijk gezegde

  4. zoek lijdend voorwerp en meewerkend voorwerp

  5. zoek de bijwoordelijke bepaling


Die volgorde helpt om minder fouten te maken.

Als leerlingen moeite hebben, laat zien dat de persoonsvorm en het onderwerp de basis zijn voor de rest van de ontleding.

Quiz 1.7 – leerdoel 4

Meerkeuzevraag

Wat zoek je meestal eerst bij ontleden?

A. lijdend voorwerp

B. persoonsvorm

C. bijwoordelijke bepaling

D. meewerkend voorwerp


Invulvraag

Welk zinsdeel zoek je meestal na de persoonsvorm?

Open vraag

Zet deze onderdelen in de juiste ontleedvolgorde:

onderwerp, lijdend voorwerp, persoonsvorm, bijwoordelijke bepaling, gezegde

Deze slide heeft geen instructies

Wat zoek je als eerste bij ontleden?

A

onderwerp

B

persoonsvorm

C

lijdend voorwerp

D

bijwoordelijke bepaling

Sluit aan op de vaste ontleedvolgorde uit 1.7. Veelgemaakte fout: meteen naar onderwerp of lijdend voorwerp kijken.

Vul de juiste begrippen in

Bij ontleden zoek je eerst de persoonsvorm en daarna het onderwerp. Een bijzin kan niet zelfstandig staan. Een zin met twee persoonsvormen is een samengestelde zin.

persoonsvorm
onderwerp
bijzin
samengestelde zin
hoofdzin
lijdend voorwerp
enkelvoudige zin
bijwoordelijke bepaling

Deze invulvraag bundelt de vier leerdoelen van 1.7 in één check-in.

Waarom helpt een vaste volgorde bij ontleden?

Goede antwoorden noemen in deze volgorde: persoonsvorm, onderwerp, gezegde, lijdend voorwerp/meewerkend voorwerp, bijwoordelijke bepaling. Bespreek dat die volgorde helpt om minder fouten te maken.

Talent 2.7: nevenschikking

Bij nevenschikking staan twee zinnen of zinsdelen naast elkaar.

Ze zijn even belangrijk.


Vaak gebruik je een nevenschikkend voegwoord, zoals:

  • en

  • maar

  • want

  • of


Voorbeeld: Ik leer voor de toets, maar mijn broer gamet.

Benadruk het idee 'even belangrijk'. Dat helpt om nevenschikking te onderscheiden van onderschikking.

Quiz 2.7 – leerdoel 1

Meerkeuzevraag

Welke zin bevat nevenschikking?

A. Ik blijf thuis omdat ik moe ben.

B. Als het regent, nemen we de bus.

C. Ik maak mijn huiswerk en mijn zus leest.

D. Terwijl jij kookt, dek ik de tafel.


Invulvraag

Welk voegwoord in deze zin laat nevenschikking zien?

Ik wil mee, maar ik heb geen tijd.


Open vraag

Leg in je eigen woorden uit wat nevenschikking is.

Deze slide heeft geen instructies

Talent 2.7: onderschikking

Bij onderschikking hoort een bijzin bij een hoofdzin.

De bijzin is niet zelfstandig.


Vaak zie je een onderschikkend voegwoord, zoals:

  • omdat

  • als

  • terwijl

  • dat

Voorbeeld: Ik ga naar binnen omdat het koud is.

Koppel dit expliciet aan 1.7: hoofdzin en bijzin. Zo zien leerlingen de samenhang tussen paragrafen.

Quiz 2.7 – leerdoel 2

Meerkeuzevraag

Welke zin bevat onderschikking?

A. Sam fietst naar school en Noor loopt.

B. Ik lees het boek, want het is spannend.

C. Wij gaan weg omdat het laat is.

D. De les is klaar maar wij blijven nog even.


Invulvraag

Noem het onderschikkend voegwoord in deze zin:

Als de bel gaat, pakken we onze spullen.


Open vraag

Leg het verschil uit tussen nevenschikking en onderschikking.

Deze slide heeft geen instructies

Talent 2.7: wederkerend werkwoord in het gezegde

Een wederkerend werkwoord hoort samen met zich of een vorm daarvan.

Denk aan: zich vergissen, zich schamen, zich haasten.


In een zin hoort dit bij het werkwoordelijk gezegde.

Voorbeeld:

  • Ik vergis me.

  • werkwoordelijk gezegde: vergis me

Maak duidelijk dat 'me/je/zich/ons' hier deel uitmaakt van het werkwoordelijk gezegde als het bij het wederkerend werkwoord hoort.

Quiz 2.7 – leerdoel 3

Meerkeuzevraag

In welke zin staat een wederkerend werkwoord?

A. Ik was mijn fiets.

B. Zij vergist zich in de datum.

C. Wij zien de film.

D. Hij opent het raam.


Invulvraag

Schrijf het werkwoordelijk gezegde op in de zin:

Jij schaamt je nergens voor.


Open vraag

Leg uit waarom je in de zin Jij schaamt je bij het werkwoordelijk gezegde hoort.

Deze slide heeft geen instructies

Welke zin heeft onderschikking?

A

Ik lees en zij schrijft.

B

Wij lachen maar Sam zwijgt.

C

Ik blijf thuis omdat ik ziek ben.

D

Noor zingt en Amir danst.

De juiste optie heeft een hoofdzin met bijzin door 'omdat'. De andere opties zijn nevenschikking.

Vul de juiste woorden in

Bij nevenschikking staan twee zinnen naast elkaar en zijn ze even belangrijk. Bij onderschikking hoort een bijzin bij een hoofdzin. In de zin 'Jij schaamt je' hoort je bij het werkwoordelijk gezegde.

nevenschikking
onderschikking
je
werkwoordelijk gezegde
onderwerp
wederkerig
koppelwerkwoord
lijdend voorwerp

Controleert de drie leerdoelen van 2.7 in samenhang.

Leg het verschil uit tussen neven- en onderschikking.

Verwacht in het antwoord: nevenschikking = twee gelijkwaardige delen; onderschikking = bijzin hoort bij hoofdzin; bij wederkerend werkwoord hoort 'zich/me/je/ons' bij het gezegde.

Talent 3.8: koppelwerkwoorden

Een koppelwerkwoord verbindt het onderwerp met een eigenschap, naam of toestand.


Veelgebruikte koppelwerkwoorden zijn:

  • zijn

  • worden

  • blijven

  • blijken

  • lijken

  • heten


Voorbeeld: Fatima is moe.

Hier koppelt is het onderwerp aan moe.

Noem mondeling dat een koppelwerkwoord vaak voorkomt in een naamwoordelijk gezegde.

Quiz 3.8 – leerdoel

Meerkeuzevraag

Welk woord is het koppelwerkwoord in deze zin?

De lucht wordt donker.

A. lucht

B. wordt

C. donker

D. de


Invulvraag

Schrijf het koppelwerkwoord op in de zin:

Mijn oma blijft rustig.


Open vraag

Bedenk zelf een zin met een koppelwerkwoord en onderstreep het koppelwerkwoord.

Deze slide heeft geen instructies

In welke zin is het werkwoord een koppelwerkwoord?

A

De hond blaft hard.

B

Mijn broer wordt moe.

C

Wij maken huiswerk.

D

Sara opent het raam.

Bij 'wordt moe' koppelt het werkwoord het onderwerp aan een toestand.

Vul de juiste begrippen in

Een koppelwerkwoord verbindt het onderwerp met een eigenschap of toestand. In de zin 'Mijn oma blijft rustig' is blijft het werkwoord dat koppelt. Woorden zoals zijn en worden doen dat ook vaak.

koppelwerkwoord
blijft
zijn
loopt
onderwerp
lijdend voorwerp
elkaar

Herhaalt herkennen én gebruiken van koppelwerkwoorden met bekende voorbeelden uit de theorie.

Bedenk een zin met een koppelwerkwoord.

Bespreek of leerlingen een zin maken met bijvoorbeeld zijn, worden, blijven, blijken, lijken of heten, en of dat werkwoord echt koppelt aan een eigenschap/naam.

Ik ben benieuwd of jullie 2.8 ook al een beetje snappen

We kijken even vooruit naar een nieuw onderdeel over wederkerende en wederkerige woorden.

Deze slide heeft geen instructies

Talent 2.8: wederkerend en wederkerig

Je kunt drie begrippen uit elkaar houden:


  • wederkerend werkwoord: werkwoord dat samen gebruikt wordt met zich / me / je / ons

  • wederkerend voornaamwoord: het woord zich / me / je / ons bij zo'n werkwoord

  • wederkerig voornaamwoord: woorden zoals elkaar en mekaar


Voorbeelden:

  • Ik vergis me.

  • Wij helpen elkaar.

Leg het verschil scherp uit: bij 'zich vergissen' hoort het voornaamwoord vast bij het werkwoord; bij 'elkaar' gaat het om twee of meer personen die iets over en weer doen.

Quiz 2.8 – leerdoel

Meerkeuzevraag

In welke zin staat een wederkerig voornaamwoord?

A. Ik vergis me vaak.

B. Zij schaamt zich soms.

C. Wij helpen elkaar graag.

D. Jij wast je snel.


Invulvraag

Noem het wederkerend voornaamwoord in de zin:

Hij vergist zich in de route.


Open vraag

Leg het verschil uit tussen een wederkerend voornaamwoord en een wederkerig voornaamwoord.

Deze slide heeft geen instructies

Welk woord is wederkerig?

A

zich

B

me

C

elkaar

D

je

Toetst het verschil tussen wederkerend voornaamwoord en wederkerig voornaamwoord uit 2.8.

Vul de juiste woorden in

Bij een wederkerend werkwoord hoort vaak een woord als me, je of zich. Dat woord noem je een wederkerend voornaamwoord. Woorden zoals elkaar noem je een wederkerig voornaamwoord.

wederkerend werkwoord
wederkerend voornaamwoord
elkaar
wederkerig voornaamwoord
koppelwerkwoord
onderwerp
hoofdzin
naamwoordelijk gezegde

Laat leerlingen de drie begrippen van 2.8 nauwkeurig onderscheiden.

Wat is het verschil tussen wederkerend en wederkerig?

Goede antwoorden noemen kort het verschil: wederkerend voornaamwoord hoort bij een wederkerend werkwoord; wederkerig voornaamwoord drukt iets over en weer uit, zoals 'elkaar'.

Wat uit deze les begrijp je nu beter?

Laat leerlingen kort terugblikken op hun leerproces. Mogelijke vervolgvragen: Waar twijfel je nog over? Wat ging juist beter dan gedacht?

Welk onderdeel vond je het moeilijkst?

Gebruik de antwoorden om te bepalen welke uitleg of werkvorm in een volgende les herhaald moet worden.

Begrippenlijst

persoonsvorm - werkwoord in de zin dat van tijd kan veranderen

onderwerp - wie of wat iets doet of is

werkwoordelijk gezegde - alle werkwoorden in de zin

naamwoordelijk gezegde - koppelwerkwoord met een naamwoordelijk deel

lijdend voorwerp - wie of wat de handeling ondergaat

meewerkend voorwerp - voor of aan wie iets gedaan wordt

bijwoordelijke bepaling - extra informatie over bijvoorbeeld tijd, plaats of manier

Deze slide heeft geen instructies

Begrippenlijst

hoofdzin - zin die zelfstandig kan staan

bijzin - zin die niet zelfstandig kan staan

enkelvoudige zin - zin met één persoonsvorm

samengestelde zin - zin met twee of meer persoonsvormen

nevenschikking - twee gelijke zinnen of zinsdelen naast elkaar

onderschikking - een bijzin hoort bij een hoofdzin

koppelwerkwoord - werkwoord dat het onderwerp verbindt met een eigenschap of naam

Deze slide heeft geen instructies

Begrippenlijst

wederkerend werkwoord - werkwoord dat samen gebruikt wordt met zich, me, je of ons

wederkerend voornaamwoord - zich, me, je of ons bij een wederkerend werkwoord

wederkerig voornaamwoord - voornaamwoord dat een handeling over en weer aangeeft, zoals elkaar

Deze slide heeft geen instructies