Quiz hoofdstukken Kern communicatie
Lesduur is: 35 minOnderdelen in deze les
Wat is non-verbale communicatie?
Communicatie via e-mail, chat en internet
Communicatie zonder woorden: gebaren, gezichtsuitdrukking, houding, oogcontact en stemgebruik
Communicatie waarbij je geen antwoord terugverwacht
Communicatie in een taal die de ander niet spreekt
Je belt met een vriend in plaats van hem te spreken. Wat is de telefoon in die situatie?
De boodschap
Het communicatiedoel
Het medium
Het referentiekader
Wat wordt bedoeld met een referentiekader?
Het vaste stappenplan waarmee je een tekst opbouwt
De bril waardoor iemand alles ziet, gekleurd door achtergrond, geschiedenis en persoonlijke ervaringen
Elke storing die ervoor zorgt dat een boodschap niet goed aankomt
Het middel waarmee je je boodschap vervoert
Op vakantie spreek je iemand aan, maar jullie spreken elkaars taal niet. Om welke soort ruis gaat het?
Fysieke ruis
Psychologische of innerlijke ruis
Semantische ruis
Contextuele ruis
Een reclamemaker wil dat je zijn product koopt. Welk communicatiedoel is dat?
Informeren
Amuseren
Activeren
Beschouwen
Onderwerp — waar de tekst over gáát. Eén woord of woordgroep: Chinees leren.
>
> Hoofdgedachte — het belangrijkste dat de schrijver daarover zégt. Eén hele zin: Chinees leren is moeilijk wanneer het niet je moedertaal is.
>
> Twee teksten over hetzelfde onderwerp kunnen dus een verschillende hoofdgedachte hebben.
>
> Waar zoek je ze? Onderwerp én hoofdgedachte: titel, inleiding, slot. Deelonderwerpen: de tussenkoppen. Binnen een alinea: de kernzin, meestal de eerste, tweede of laatste zin.
Wat is het belangrijkste verschil tussen het onderwerp en de hoofdgedachte?
Het onderwerp is één woord of woordgroep; de hoofdgedachte vat in één zin samen wat de zender daar het belangrijkste over zegt.
De hoofdgedachte is één woord of woordgroep; het onderwerp vat de tekst samen in één zin
Het onderwerp staat altijd in de titel, de hoofdgedachte altijd in het slot
Er is geen verschil: allebei vatten ze de hele tekst samen
Op welke voorkeursplaatsen vind je de hoofdgedachte meestal?
In de tussenkoppen en de afbeeldingen
In de (onder)titel, de inleiding en het slot
In de middelste alinea's van de kern
In de bronvermelding en de voetnoten
Wat is de kernzin van een alinea en waar staat die meestal?
Answe. De belangrijkste zin van de alinea; meestal de eerste, tweede of laatste zin
De langste zin van de alinea; die staat altijd in het midden
AnsDe zin met het meeste signaalwoorden; die staat altijd vooraan
De titel boven de alinea
Wat houdt de omgekeerde piramide in?
Je begint met details en eindigt met de belangrijkste boodschap, om spanning op te bouwen
Je presenteert informatie in afnemende volgorde van belangrijkheid: het allerbelangrijkste eerst
Je laat de belangrijkste boodschap impliciet, zodat de lezer zelf nadenkt
Je deelt de tekst in op basis van de voorkeursplaatsen van het oog
> Een tekstvorm is de verpakking: een brief, een vlog, een artikel. Een tekstsoort is het doel van de tekst plus de stappen die ze zet om dat doel te bereiken. Twee brieven kunnen dus verschillende tekstsoorten zijn.
Ken je het doel, dan weet je de soort — en andersom.
Wat is het doel van de tekstsoort procedure?
Instrueren: beschrijven hoe je iets moet doen
Informeren over een verschijnsel en dat uitleggen
Overtuigen door een standpunt met argumenten te onderbouwen
Een zaak objectief beschrijven en rangschikken
Tot welke tekstsoort behoort een pamflet?
Respons
Betoog
Oproep/verzoek
Beschouwing
Wat is het verschil tussen een beschouwing en een betoog?
Een beschouwing onderzoekt een kwestie vanuit één of meer gezichtspunten; een betoog wil overtuigen van één standpunt met argumenten
Een betoog onderzoekt meerdere gezichtspunten; een beschouwing verdedigt één standpunt
AnsweEen beschouwing is een verhalende tekstsoort, een betoog een feitelijke
Een beschouwing is altijd mondeling, een betoog altijd schriftelijk
Welke stappen zet een betoog om zijn doel te bereiken?
Stelling — argumenten — bevestiging van de stelling
Kwestie beschrijven — gezichtspunten — jouw positie
Doel of uitkomst — benodigde materialen — stapsgewijze instructie
De uiting vaststellen — beschrijving — evaluatie
Een recensie van een film hoort bij welke tekstsoort?
Vertelling
AnswRapport/verslag
Respons
Oproep/verzoek
Wat zijn de twee belangrijkste functies van de inleiding?
AnsweKennismaken met het onderwerp én de aandacht van de lezer trekken
De conclusie geven en de hoofdgedachte herhalen
De deelonderwerpen uitwerken en de signaalwoorden plaatsen
Een samenvatting geven en de bronnen noemen
Wat gebeurt er in de kern van een tekst?
Het onderwerp wordt uitgewerkt in deelonderwerpen die aansluiten op de inleiding
De aandacht wordt getrokken met een anekdote of prikkelende stelling
AnswDe hoofdgedachte wordt voor het eerst genoemd en meteen samengevat
Alle informatie staat in één doorlopende alinea, zonder kopjes
Wat doe je in het slot van een tekst?
Je introduceert het onderwerp en schept verwachtingen
Je kijkt terug op inleiding en kern met een samenvatting of conclusie; vaak vind je hier de hoofdgedachte
Je somt de deelonderwerpen op die nog behandeld moeten worden
Je laat de lezer kennismaken met het genre van de tekst
Elke vaste tekststructuur valt onder één van vijf hoofdstructuren: beschrijving, ordening, vergelijking/contrast, oorzaak/gevolg, probleem/oplossing.
>
> Herken ze aan de centrale vraag van de tekst:
>
> - Wat is het en hoe zit het in elkaar? → aspectenstructuur (beschrijving)
> - Wie, wat, waarom? → vraag-antwoordstructuur (beschrijving)
> - Wat is er veranderd? → verleden-heden-toekomst (ordening)
> - Wat zijn de voor- en nadelen? → voor- en nadelenstructuur (vergelijking)
> - Waarom is dit waar? → argumentatiestructuur (vergelijking)
> - Hoe komt het? → verklaringsstructuur (oorzaak/gevolg)
> - Wat is de oplossing? → probleem-oplossingsstructuur
>
> De inleiding verraadt bijna altijd welke structuur volgt.
Een tekst begint met een probleemstelling, behandelt in de kern oorzaken en gevolgen, en eindigt met de beste oplossing. Welke tekststructuur is dit?
Verklaringsstructuur
Probleem-oplossingsstructuur
Aspectenstructuur
Argumentatiestructuur
Welke van deze is geen hoofdstructuur?
Beschrijving
Ordening
Chunking
Probleem/oplossing
De verleden-heden-toekomststructuur valt onder welke hoofdstructuur?
Beschrijving
Ordening
Vergelijking/contrast
Oorzaak/gevolg
Wat wordt bedoeld met de microstructuur van een tekst?
De indeling in delen en hoofdstukken
De alinea's: de kleinste eenheden van een tekst
De titel en de tussenkoppen
De signaalwoorden tussen de zinnen
> Een signaalwoord geeft het verband tussen zinnen of alinea's aan:
>
> - opsomming: en, bovendien, ten eerste
> - tijd: eerst, daarna, terwijl
> - oorzaak/gevolg: omdat, daardoor, zodat
> - tegenstelling: maar, echter, daarentegen
> - toegeving: hoewel, ondanks, ook al
> - vergelijking: net als, evenals, zoals
> - conclusie: dus, kortom, concluderend
>
> Een functiewoord benoemt wat een tekstdeel dóét: 'De conclusie is…', 'Een voorbeeld hiervan…', 'Ter verduidelijking…'. Het staat meestal in de eerste zin van een alinea — en vaak moet je de functie zelf bepalen omdat het woord ontbreekt.
>
> Let op de valkuil: hoewel en ondanks lijken op een tegenstelling, maar zijn toegeving.
Bij welk soort verband hoort het signaalwoord net als?
Tegenstelling
Vergelijking
Gevolg
Toegeving
In welke rij staan alleen signaalwoorden van tegenstelling?
maar, echter, daarentegen
omdat, want, daardoor
Answehoewel, ondanks, ook al
kortom, dus, concluderend
Wat is een functiewoord?
Een woord waarmee de schrijver expliciet benoemt welke functie een tekstdeel heeft, bijvoorbeeld *conclusie* of *voorbeeld*
Elk woord dat een verband tussen twee zinnen aangeeft
Het belangrijkste woord uit de kernzin van een alinea
Een woord dat het onderwerp van de hele tekst samenvat
Wat is chunking?
Informatie opdelen in kleine eenheden; het kortetermijngeheugen verwerkt er ongeveer vier, plus of min één
Een tekst hardop lezen om hem beter te onthouden
De hoofdgedachte uit een tekst halen en opschrijven
Een lange alinea in twee tussenkoppen splitsen
Nog maar drie kaartjes beschikbaar!' Welk beïnvloedingsprincipe van Cialdini gebruikt de verkoper hier?
Wederkerigheid
Schaarste
Consistentie
Sociale bewijskracht
Standpunt — waar je de ander van wilt overtuigen. Ook wel: mening, stelling, conclusie.
>
> Argument — de uitspraak die dat standpunt ondersteunt. Herken hem aan want, omdat, aangezien, immers.
>
> Wil je de ander aanvallen, dan zijn er twee mikpunten:
>
> - Tegenargument → richt zich op het standpunt: 'Vaccineren moet niet verplicht worden, want iedereen moet zelf over zijn lichaam beslissen.'
> - Weerlegging → ontkracht een argument: 'Ja, het zou het toerisme een boost geven, maar de kosten zijn veel hoger dan de opbrengsten.'
>
> Ezelsbruggetje: tegen**standpunt** en weerleg**argument**.
Wat is het verschil tussen een tegenargument en een weerlegging?
Een tegenargument richt zich op het standpunt; een weerlegging ontkracht een argument
Een weerlegging richt zich op het standpunt; een tegenargument ontkracht een argument
Een tegenargument is feitelijk, een weerlegging is altijd waarderend
Een tegenargument gebruik je mondeling, een weerlegging alleen schriftelijk
Van een feitelijke uitspraak kun je vaststellen of hij waar of onwaar is: De lucht bestaat voor 78% uit stikstof.
>
> Van een waarderende uitspraak niet; die bevat een oordeel over goed of slecht, mooi of lelijk: Je hoort je aan de spelregels te houden.
>
> Zowel standpunten als argumenten kunnen feitelijk of waarderend zijn. Feitelijke argumenten worden doorgaans makkelijker aanvaard; waarderende argumenten hebben zelf weer argumenten nodig.
>
> Let op: 'waar' is niet hetzelfde als 'makkelijk te controleren'. Mannen zijn competitiever dan vrouwen is feitelijk, maar lastig na te gaan — wat is 'competitief', en welke mannen?
Welke van deze uitspraken is waarderend?
De lucht die we inademen bestaat voor 78% uit stikstof
Je hoort je aan de spelregels te houden
In 2019 verkocht hij 250.000 toegangskaarten
De voorstelling begint om acht uur
Twee partijen leggen hun conflict voor aan een rechter, die bepaalt wie gelijk krijgt. Wat gebeurt er dan met het meningsverschil?
Het wordt opgelost
Het wordt beslecht
Het wordt weerlegd
Het wordt vertekend
> Enkelvoudig — één standpunt, één argument.
> Prins Andrew was er niet bij, want hij zat in de pizzeria.
>
> Nevenschikkend — meerdere argumenten náást elkaar.
> Onafhankelijk: elk argument kan op eigen kracht het standpunt dragen.
> Afhankelijk: de argumenten werken alleen samen, als één groter argument.
>
> Onderschikkend — een keten: elk argument ondersteunt het vorige.
> Ik ga niet mee, want ik heb het te druk, omdat ik mijn stageverslag moet afmaken, omdat het morgen ingeleverd moet worden.
>
> Vuistregel: staan er meerdere redenen voor hetzelfde standpunt, dan is het nevenschikkend. Wordt er telkens uitgelegd waaróm het vorige argument klopt, dan is het onderschikkend.
Wanneer spreek je van enkelvoudige argumentatie?
Als één standpunt wordt ondersteund door precies één argument
Als één argument meerdere standpunten ondersteunt
Als een argument zelf weer door een subargument wordt ondersteund
Als het standpunt uit één zin bestaat
Cijfers worden zwaar overschat, want niet alles laat zich in cijfers uitdrukken en het zijn mensen die betekenis aan cijfers toekennen.' Welke argumentatiestructuur is dit?
Enkelvoudige argumentatie
Onafhankelijke nevenschikkende argumentatie
Onderschikkende argumentatie
Cirkelredenering
Ik ga niet mee, want ik heb het te druk, omdat ik aan mijn stageverslag moet werken, omdat ik dat morgen moet inleveren.' Welke structuur?
Enkelvoudige argumentatie
Afhankelijke nevenschikkende argumentatie
Onderschikkende argumentatie
Onafhankelijke nevenschikkende argumentatie
> Een verzwegen argument spreekt de zender niet uit, omdat hij aanneemt dat jij het deelt en aanvaardbaar vindt. Soms omdat het nogal wiedes is, soms juist omdat het dat níét is.
>
> Je maakt het zichtbaar door er een als-dan-zin van te maken:
>
> (tbl)
>
> Zodra je het zo opschrijft, zie je vaak meteen of het klopt. Verwerpt de luisteraar het verzwegen argument, dan valt het hele betoog.
Wat is een verzwegen argument?
Een argument dat de spreker weglaat omdat hij aanneemt dat de ander het deelt en aanvaardbaar vindt
Een argument dat de spreker fluisterend uitspreekt
Een argument dat pas in het slot van de tekst genoemd wordt
Een argument waarvan bewezen is dat het onwaar is
'The Crown is een saaie serie, want er gebeurt bijna niks in.' Welk verzwegen argument zit hierachter?
Als er niks gebeurt in een serie, dan is die serie saai
Als een serie saai is, dan kijkt niemand ernaar
Als een serie over het koningshuis gaat, dan is die saai
Als jij een serie saai vindt, dan vindt iedereen dat
Een argumentatieschema laat zien hóé het argument met het standpunt samenhangt:
>
> - Oorzaak en gevolg — daardoor, waardoor, te wijten aan
> - Kenmerk of eigenschap — een eigenschap van iets bewijst een andere
> - Voor- en nadelen — voordeel, nadeel, gunstig, kwalijk
> - Vergelijking — net als, evenals, in vergelijking met
> - Algemene uitspraak en voorbeelden — bijvoorbeeld, ter illustratie
> - Autoriteit — een beroep op een deskundige of gezaghebbende bron
>
> De signaalwoorden zijn je snelste ingang. Vind je die niet, vraag dan: wát gebruikt de schrijver hier als bewijs — een oorzaak, een voorbeeld, een vergelijking of een deskundige?
'De maatregel gaat de files verminderen, want in Zweden werkte precies dezelfde aanpak.' Welk argumentatieschema?
Argumentatie op basis van oorzaak en gevolg
Argumentatie op basis van vergelijking
Argumentatie op basis van autoriteit
Argumentatie op basis van voor- en nadelen
Signaalwoorden als daardoor, waardoor, ten gevolge van en te wijten aan wijzen op welk argumentatieschema?
Kenmerk of eigenschap
Oorzaak en gevolg (causaliteit)
Algemene uitspraak en voorbeelden
Vergelijking
'Deze spellingwijziging is een verbetering, want de taalkundigen van de Taalunie staan er achter.' Welk argumentatieschema gebruikt de schrijver?
Argumentatie op basis van autoriteit
Argumentatie op basis van kenmerk of eigenschap
Argumentatie op basis van vergelijking
Argumentatie op basis van voor- en nadelen
Een drogreden is een discussiefout: de redenering lijkt te kloppen, maar bewijst niets.
>
> (tbl)
>
> Ze lopen in elkaar over: een vals dilemma wordt vaak ingezet om het publiek te bespelen. Kijk daarom naar wat de spreker hier vooral dóét.
'De film was grappig, want ik moest vaak lachen.' Welke drogreden is dit?
Cirkelredenering
Overhaaste generalisatie
Verkeerde vergelijking
Persoonlijke aanval
'De keuze is simpel: we creëren een Europees leger, of we worden onder de voet gelopen.' Welke drogreden?
Vals dilemma
Ontduiken van de bewijslast
Bespelen van het publiek
Vertekenen van een standpunt
'Er stortte in Italië een brug in en Venetië liep onder. Het toont maar weer aan dat Italianen onbetrouwbaar zijn.' Welke drogreden?
Verkeerde vergelijking
Overhaaste generalisatie
AnsweAutoriteitsargument
Cirkelredenering
'Jij vindt deurcollectes onzin? Dus jij geeft helemaal niks om je medemens?' Welke drogreden?
Vertekenen van een standpunt
Persoonlijke aanval
Vals dilemma
Cirkelredenering
'Hij zegt wel dat de studie Nederlands belangrijk is, maar hij heeft zijn eigen studie niet eens afgemaakt.' Welke drogreden?
Persoonlijke aanval
Overhaaste generalisatie
Ontduiken van de bewijslast
Verkeerde vergelijking
'Iedereen snapt toch wel dat dit de enige verstandige keuze is.' Welke drogreden?
Ontduiken van de bewijslast
Sociale bewijskracht
Autoriteitsargument
Bespelen van het publiek
Een politicus roept zijn publiek toe: 'Denk aan al die kinderen die 's nachts van angst wakker liggen — dáárom moet u voor deze wet zijn!' Welke drogreden gebruikt hij?
Bespelen van het publiek
Cirkelredenering
Verkeerde vergelijking
Overhaaste generalisatie
