Identiteit en eigen waarden
Identiteit en eigen waarden
Open de les als fundament voor professioneel handelen in de zorg: eerst zicht op jezelf, daarna pas op gelijkwaardigheid in contact met cliënten en collega's.
Lesdoel
De student kan de begrippen identiteit en gelijkwaardigheid in eigen woorden definiëren en beschrijven in een matrix hoe de top 10 normen en waarden invloed hebben op de professionele houding op stage.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden passen volgens jou bij identiteit in de zorg?
Gebruik de opbrengst om persoonlijke en professionele identiteit te onderscheiden. Vraag door op woorden als waarden, opvoeding, stage, respect en ervaring.
Waarom begint dit bij jezelf?
In de zorg werk je met mensen die anders kunnen denken, leven en kiezen dan jij
Je reageert niet neutraal: je neemt altijd je eigen ervaringen mee
Jouw referentiekader beïnvloedt hoe je luistert, kijkt en handelt
Zelfkennis helpt om professioneler en gelijkwaardiger te werken
Benadruk dat zelfreflectie geen privé-doel op zich is, maar een beroepsvaardigheid binnen burgerschap en zorg.
Wat is identiteit?
Identiteit is wie je bent en hoe jij jezelf ziet
Het gaat om kenmerken, ervaringen en overtuigingen
Identiteit verandert mee door leeftijd, omgeving en gebeurtenissen
In de zorg speelt ook je professionele identiteit mee
Maak onderscheid tussen persoonlijke identiteit en professionele identiteit, zonder het te zwaar theoretisch te maken.
Wat vormt jouw identiteit?
Gezin en opvoeding
Taal
Geloof of levensovertuiging
Ervaringen
Vriendschappen
Persoonlijk
Professioneel
Opleiding
Stage-ervaringen
Voorbeelden van collega's
Beroepsregels
Verwachtingen in de zorg
Deze slide sluit aan op de geplande mindmap over wat identiteit bepaalt als mens en zorgverlener.
Wat betekent gelijkwaardigheid?
Gelijkwaardigheid betekent dat ieder mens evenveel waarde heeft. Dat betekent niet dat iedereen hetzelfde is of hetzelfde nodig heeft. In de zorg gaat het erom dat je cliënten met respect benadert, serieus neemt en hun menswaardigheid centraal stelt.
Veel studenten verwarren gelijkwaardigheid met gelijk behandelen. Leg uit: gelijkwaardig betekent niet automatisch identiek handelen.
Gelijkwaardigheid in de zorg
Luisteren zonder iemand kleiner te maken
Respect tonen, ook bij verschil van mening
Niet uitgaan van vooroordelen
Aansluiten bij wat een cliënt nodig heeft
Deze slide heeft geen instructies
Normen en waarden
Waarden zijn idealen die jij belangrijk vindt, zoals respect, eerlijkheid of vrijheid
Normen zijn gedragsregels die daaruit voortkomen
Waarden sturen wat jij belangrijk vindt
Normen sturen wat jij doet of juist niet doet
Gebruik eenvoudige voorbeelden: als respect een waarde is, dan kan uitpraten laten een norm zijn.
Van waarde naar gedrag
Cliënt serieus nemen
Afspraken nakomen
Duidelijk en open communiceren
Mogelijk gedrag op stage
Respect
Verantwoordelijkheid
Eerlijkheid
Waarde
Deze slide bereidt de matrix-opdracht voor. Laat zien dat waarden zichtbaar worden in concreet gedrag.
Jouw waarden beïnvloeden je handelen
Je waarden bepalen vaak wat je vanzelfsprekend vindt
Daardoor beoordeel je gedrag van anderen soms snel
In stage-situaties kan dat helpen, maar ook botsen
Professioneel handelen vraagt dat je hiervan bewust bent
Leg de brug naar casus 1.2: persoonlijke overtuiging hoeft niet hetzelfde te zijn als professioneel handelen.
Casus: vooroordeel over leeftijd
Een oudere cliënt wordt snel als 'niet meer zelfredzaam' gezien
Leeftijd wordt dan gebruikt als aanname
Dat kan invloed hebben op toon, keuzes en ruimte voor eigen regie
Gelijkwaardigheid vraagt eerst kijken naar de persoon
Verwijs hier naar Casus 1.1. Benadruk dat leeftijd op zichzelf niets zegt over wensen, tempo of beslissingsvermogen.
Casus: overtuiging en beroep
Soms botst een persoonlijke overtuiging met wat een cliënt vraagt of nodig heeft. Professioneel handelen betekent dan dat je niet alleen vanuit je eigen normen reageert, maar ook vanuit respect, beroepseisen en gelijkwaardigheid.
Verwijs naar Casus 1.2. Geef aan dat professioneel handelen niet betekent dat je geen overtuigingen hebt, maar dat je ermee leert omgaan.
Van zelfbeeld naar beroepshouding
Identiteit → normen en waarden → houding → gedrag op stage
Wie je bent, werkt door in hoe je communiceert, keuzes maakt en met verschil omgaat. Daarom is reflectie een basis voor professioneel handelen in de zorg.
Gebruik deze slide als samenvattende inhoudelijke lijn van de les.
Wat betekent gelijkwaardigheid in de zorg?
Iedereen hetzelfde behandelen
Iedereen evenveel waarde geven
Altijd met iedereen eens zijn
Cliënten zelfstandig laten
De belangrijkste misconceptie is 'gelijkwaardigheid = gelijk behandelen'. De slides benadrukken juist: ieder mens heeft evenveel waarde, maar niet iedereen heeft hetzelfde nodig.
Kernbegrippen invullen
Je identiteit is wie je bent en hoe jij jezelf ziet. Je waarden laten zien wat jij belangrijk vindt. Die hebben invloed op je houding en op je gedrag op stage.
Alle woorden komen letterlijk of bijna letterlijk terug in de samenvattende lijn: identiteit → normen en waarden → houding → gedrag op stage.
Waarom is zelfreflectie belangrijk voor professioneel handelen?
Bespreek dat antwoorden moeten verwijzen naar bewustzijn van eigen waarden, voorkomen van snelle oordelen, respectvol handelen en aansluiten bij wat een cliënt nodig heeft.
Wat neem jij uit deze les mee naar je stage?
Geen goede of foute antwoorden. Laat studenten kort terugblikken op hun eigen leeropbrengst en gebruik dit als opstap naar de begrippenlijst of afronding.
Welk onderdeel hielp jou het meest om dit te begrijpen?
Richt de nabespreking op metacognitie: welke werkvorm of slide hielp het meest? Mogelijke elementen: casus, voorbeelden, schema identiteit-waarden-houding-gedrag, klassengesprek.
Begrippenlijst
identiteit - wie je bent en hoe jij jezelf ziet
gelijkwaardigheid - het idee dat ieder mens evenveel waarde heeft
normen - regels voor gedrag die laten zien wat je hoort te doen
waarden - idealen die jij belangrijk vindt
referentiekader - de bril waardoor jij naar situaties kijkt
professionele houding - de manier waarop je je als zorgverlener opstelt
vooroordeel - een oordeel over iemand zonder die persoon echt te kennen
Deze slide heeft geen instructies