Module 3 - keuze onderwerp 'Geld terug, zo werkt het!'

• Burgerschap
• MBO
• Studiejaar 1-4

Instructies

• Start de les door op de button Start les te klikken
• De link Printen biedt mogelijkheid om de slides en notities van de les te printen.

Geld terug, zo werkt het!

Vorm: open vraag, filmpje, poll, oefening en quizvraag.

Duur: 30 minuten

Leerdoelen
Na deze les:

• kunnen studenten het verschil tussen bruto- en nettoloon uitleggen;
• kunnen studenten op een loonstrook belangrijke onderdelen vinden, zoals brutoloon, nettoloon, gewerkte uren, loonheffing en vakantiegeld;
• kunnen studenten controleren of belangrijke gegevens op een loonstrook logisch lijken;
• begrijpen studenten wat loonheffing en loonheffingskorting betekenen;
• weten studenten dat loonheffingskorting bij maximaal één gelijktijdige werkgever wordt toegepast;
• begrijpen studenten dat belastingaangifte kan leiden tot geld terugkrijgen óf bijbetalen;
• weten studenten hoe zij kunnen controleren of belastingaangifte voor hen relevant is;
• hebben studenten geoefend met het invullen van een belastingaangifte;
• formuleren studenten één concrete vervolgstap voor hun eigen situatie.

Overgang: Misschien laat jij zonder het te weten geld liggen. Hoeveel geld denken jullie dat mbo-studenten met een bijbaan gemiddeld mislopen als ze geen aangifte doen?

Hoeveel belastinggeld lopen mbo-studenten
mis als ze geen aangifte doen?

Hoeveel belastinggeld lopen mbo-studenten mis als ze geen aangifte doen?

Start hiermee vóórdat je het onderwerp benoemt. Bijna alle studenten hebben een bijbaan en dit triggert hun nieuwsgierigheid  en laat zien dat dit over hún geld gaat, niet over abstracte belastingtheorie. 

Vragen

• Denk je aan €20, €100, €500 of nog meer?
  
• Waarom zouden jongeren geld laten liggen?
  
• Denk je dat belastingaangifte moeilijk is?
  

Er is geen fout antwoord; het gaat om een schatting. Vertel niet meteen het echte antwoord — dat komt terug op slide 14.

Overgang: "We bewaren het echte bedrag tot later. Eerst moeten we begrijpen hoe je salaris en belasting eigenlijk werken. We beginnen met bruto en netto.

Bruto is wat je verdient, netto is wat je krijgt.
Wat komt er op je rekening?

Bruto

Netto

Bruto is het bedrag dat je verdient, netto is wat je krijgt. Wat komt er op je rekening?

Het goede antwoord is netto.

Bruto is het loon vóór belasting en premies, netto is wat daadwerkelijk op de rekening komt.

Vragen:

• Wat komt op je bankrekening: bruto of netto?”
• Waar zie je meestal het brutoloon staan: in een vacature/contract of op je bankrekening?
  
• Waarom is het belangrijk om te weten of iemand over bruto of netto salaris praat?
• Waarom kan €15 bruto per uur anders zijn dan wat je uiteindelijk ontvangt?
• Welk bedrag gebruik je als je wilt weten hoeveel je echt kunt uitgeven?

Overgang: Maar hoe zie je wat er tussen bruto en netto gebeurt? Dat staat op je loonstrook. Eerst kijken we hoe zo’n loonstrook werkt..

0

Filmpje

Laat de uitleg over het loonstrookje zien. Het filmpje stopt vanzelf bij 2.37 minuten. 

Na het filmpje:

• Welk woord kende je nog niet?
  
• Wat staat er op een loonstrook dat je niet in je bank-app ziet?
  

Overgang: Nu jullie weten waar je ongeveer moet kijken, krijgen jullie zelf een loonstrook.

  Loonstrookje

Je ziet hier een loonstrookje. Kun je de onderstaande zaken achterhalen?

Zoek de volgende gegevens:

• Bruto salaris
• Netto salaris
• Aantal gewerkte uren
• Vakantiegeld
• Wat krijg je echt op je rekening

Loonstrookje

Laat studenten in tweetallen zoeken. 

Vraag naar de antwoorden..

Antwoorden:

• Bruto salaris staat bovenaan; 
  
• netto salaris onderaan bij "netto loon"; uren bij de urenspecificatie; v
  
• vakantiegeld als aparte regel (8% van het brutoloon). In dit voorbeeld staat het opgebouwde vakantiegeld bij de reserveringen.

Vragen:

• Waar heb je het gevonden?
• Waaraan zag je dat dit bruto/netto was?Welke informatie op de loonstrook kende je nog niet?
  
• Waarom is het handig om je uren te controleren?
  
• Wat zou je doen als je 60 uur hebt gewerkt maar er 55 op je loonstrook staan?
  
• Welke regel bepaalt uiteindelijk ongeveer wat je op je rekening krijgt?
  
• Waarom zou je loonstroken bewaren?
  
• Bij wie zou je terechtkunnen als je denkt dat je loonstrook niet klopt
• Waarom moet je niet alleen controleren wat er op je bankrekening komt?
  

Extra tip: benoem dat een loonstrook persoonlijke gegevens bevat en dat studenten hun eigen loonstrook daarom niet zomaar klassikaal hoeven te laten zien.

Overgang: Je ziet op de loonstrook dat er geld van je brutoloon wordt ingehouden. Eén van die bedragen is loonheffing. Wat gebeurt er eigenlijk met dat geld?

Loonheffing..

Filmpje

Laat het filmpje zien (duur: 1.43 minuut). In het filmpje wordt een uitleg gegeven over loonheffing.

Na het filmpje één checkvraag:

Wie houdt de loonheffing in: jij, je werkgever of de Belastingdienst?

Overgang: Op je loonstrook zie je dus dat je werkgever loonheffing inhoudt. Maar waar gaat dat geld daarna naartoe?

Wat doet de werkgever met loonheffing?

1. Hij betaalt die zelf
2. Houdt die in van jouw loon en betaalt dit aan de Belastingdienst
3. Geeft jou extra loon

Wat doet de werkgever met loonheffing?

Het juiste antwoord is B.

De werkgever houdt loonheffing in en draagt dit direct af aan de Belastingdienst Je werkgever houdt alvast loonheffing in. Na afloop van het jaar wordt via de inkomstenbelasting bekeken of er uiteindelijk genoeg, te veel of te weinig is ingehouden.

Vragen:

• Waarom doet de werkgever dit en niet de werknemer zelf iedere maand?
  
• Betekent ingehouden loonheffing automatisch dat je dat hele bedrag uiteindelijk kwijt bent?
  
• Hoe kun je achteraf controleren of er te veel of te weinig is ingehouden? Hoe kom je daarachter?
  

Overgang: Laten we kijken wat dat in de praktijk betekent. Mo heeft in één jaar €6.065 bruto verdiend. Hoeveel belasting denken jullie dat hij uiteindelijk moet betalen?

Dit is Mo. Mo verdiende in 2026 bruto € 6.065,-.

Dit is Mo

Stel de studenten voor aan Mo.

Overgang: Mo verdiende €6.065 bruto. Hoeveel inkomstenbelasting denken jullie dat hij daar uiteindelijk ongeveer over moet betalen?

Mo verdiende in 2026 € 6.065 bruto. Hoeveel inkomstenbelasting hoeft hij over dit inkomen uiteindelijk ongeveer te betalen?

Ongeveer €2.168

Ongeveer €1.000

€0

Mo verdiende in 2026 € 6.065 bruto. Hoeveel inkomstenbelasting hoeft hij over dit inkomen uiteindelijk ongeveer te betalen?

Het goede antwoord is €0

Overgang: Er wordt eerst belasting over zijn inkomen berekend. Toch komt het bedrag dat hij uiteindelijk moet betalen uit op ongeveer €0. Hoe kan dat? Dat heeft te maken met belastingkortingen.”

Belasting voor korting € 2.168,-

Korting op belasting voor Mo is

€ 3.115,- 

Geef een toelichting

Korte rekensom: 

Mo zou zonder korting € 2.168 belasting betalen. 

Kernboodschap

Over Mo’s inkomen wordt eerst belasting berekend. Maar hij heeft ook recht op heffingskortingen. Die verlagen de belasting die hij uiteindelijk moet betalen.

Uitleg

35,75% van € 6.065 is ongeveer € 2.168.

De maximale algemene heffingskorting is in 2026 € 3.115 bij een inkomen tot 

€ 29.736.

Je hoeft studenten niet alle soorten heffingskortingen te leren. De kern is:

Belasting wordt eerst berekend, kortingen gaan er daarna vanaf. Daardoor kan iemand met een laag inkomen uiteindelijk weinig of geen inkomstenbelasting betalen.

Als er tijdens het jaar te veel loonheffing is ingehouden, kan Mo via zijn aangifte zien of hij geld terugkrijgt.

Vragen:

• Waarom denk je dat mensen belastingkortingen krijgen?
  
• Moet je deze bedragen uit je hoofd kennen? Nee.
  
• Wat is belangrijker om te weten: het precieze bedrag of dat je kunt controleren of je te veel hebt betaald?
  

Overgang: Tot nu toe gingen we uit van één werkgever. Maar veel jongeren hebben twee bijbaantjes tegelijk. Wat doe je dan met de loonheffingskorting?

Als je 2 bijbanen hebt, zet je de loonheffingskorting bij beide werkgevers aan.

Eens

Oneens

Als je 2 bijbanen hebt, zet je loonheffingskorting bij beide werkgevers aan.

Het goede antwoord is oneens.

Je mag de korting maar bij één werkgever tegelijk laten toepassen. Als twee werkgevers tegelijk loonheffingskorting toepassen, kan er te weinig belasting worden ingehouden. Je kunt daardoor later moeten bijbetalen.

Geef een voorbeeld:

Je werkt bij Albert Heijn én bij Basic-Fit

Beide bedrijven geven korting.

Hierdoor lijkt het alsof je minder belasting hoeft te betalen.

Later zegt de Belastingdienst:

"ho wacht even..." en moet je terugbetalen.

Vragen

• Waarom kan dit juist bij jongeren met meerdere bijbaantjes gebeuren?
  
• Waar kun je op je loonstrook zien of loonheffingskorting wordt toegepast?
  
• Wat zou je doen als je ontdekt dat hij bij twee werkgevers aanstaat?
  
• Wat is fijner: iedere maand iets meer loon en later mogelijk bijbetalen, of vooraf zorgen dat het goed staat?
• Wat zou vervelender zijn: nu iets minder netto krijgen of volgend jaar onverwacht moeten bijbetalen?

Overgang: Je werkgever houdt gedurende het jaar alvast belasting in. Maar pas als je naar het hele jaar kijkt, weet je of dat bedrag klopt. Daarvoor is de belastingaangifte.

Belasting terugvragen

Belasting terugvragen

We gaan het hebben over het doen van belastingaangifte om belasting terug te vragen.

Benoem dat dit los staat van wat de werkgever al inhoudt. 

Kernboodschap

Met je belastingaangifte rekent de Belastingdienst uit hoeveel belasting je over het hele jaar werkelijk moest betalen. Daarna zie je of je geld terugkrijgt of nog moet betalen.

Vragen:

• Waarom kijkt de Belastingdienst naar een heel jaar?
  
• Krijg je met belastingaangifte altijd geld terug? Nee.
  
• Wat kun je ook ontdekken? Dat je moet betalen.
  

Overgang: Maar hoe doe je zo’n aangifte eigenlijk? Dat zien we eerst in het filmpje.

Je geld terugvragen bij de belastingdienst...

Filmpje

Laat het filmpje zien.

Na het filmpje

• Wat heb je nodig om aangifte te kunnen doen?
  
• Welke gegevens zijn vaak al ingevuld?
  
• Wat moet je zelf nog controleren?
  
• Welke stap leek makkelijker dan je vooraf dacht?
  
• Wat zou voor jou een reden kunnen zijn om het uit te stellen?
  

Overgang: We weten nu hoe het werkt. Maar hoeveel van jullie hebben zelf al eens gecontroleerd of ze belasting terugkrijgen?

Heb jij ooit belasting
teruggevraagd?

Ja

Nee

Heb jij ooit belasting teruggevraagd?

Vragen

• Waarom doen jongeren dit volgens jullie soms niet?
  
• Welke drempel is groter: niet weten dat het kan, denken dat het moeilijk is of het steeds uitstellen?
  
• Wat zou het makkelijker maken?
  
• Wie zou jou kunnen helpen als je er niet uitkomt?

Overgang: We begonnen de les met de vraag hoeveel geld jongeren hierdoor kunnen laten liggen. Nu kijken we naar dat bedrag.

Hoeveel krijgen mbo studenten
ongeveer per jaar terug?

Hoeveel krijgen mbo studenten 

ongeveer per jaar terug?

Twee dingen om expliciet te benoemen:

● Het aandeel dat het doet is gestegen. Dit normaliseert het gedrag ("steeds meer klasgenoten doen dit al").

● Realistisch, geen overdrijving: de gemiddelde teruggave is bescheiden

(€ 180), lager dan vaak wordt gedacht. Wees hier eerlijk over. Overdrijf het bedrag niet.

Vragen:

• Wat zou € 180 voor jou betekenen?
  
• Zou je het uitgeven, sparen of ergens voor reserveren?
• Waarom laten mensen soms toch geld liggen terwijl ze weten dat het mogelijk om geld gaat?
  
• Is € 180 genoeg om vijf minuten iets te controleren?

Overgang: Misschien heb je in eerdere jaren ook gewerkt zonder aangifte te doen. Kun je dat nog controleren? Hoe ver kun je eigenlijk terug?

Het is 2026. Over welk oudste jaar kun je nu nog aangifte doen?

2025

2024

2023

2022

2021

Het is 2026. Over welk oudste jaar kun je nu nog aangifte doen?
Het goede antwoord is 2021 (5 jaar terug)

Stimuleer studenten om ook over eerdere jaren na te gaan of ze iets zijn misgelopen, bijvoorbeeld doordat een werkgever te veel loonheffing inhield.

Vragen:

• Waarom is dit handig om te weten?
  
• Betekent vijf jaar terug dat je automatisch vijf keer geld terugkrijgt?
• Wat moet je van zo’n oud jaar kunnen terugvinden?
• Waar zou je je jaaropgaaf kunnen vinden?
• Waarom is het handig om loonstroken en jaaropgaven te bewaren

Overgang: Je weet nu waarom het zin kan hebben om te controleren. Maar weten hoe het werkt is iets anders dan het zelf kunnen. Daarom gaan jullie het nu oefenen.

Oefenen

We gaan oefenen met het doen van een belastingaangifte.

Lees de opdracht eerst goed door en pak de fictieve persoon die het best bij je past.

Start

Oefenen

Positioneer dit als het praktijkmoment van de les. Dit is het enige onderdeel waarop studenten daadwerkelijk zelf handelen in plaats van luisteren of herkennen. 

Deel de link met

"Toon bij leerling" en laat studenten zelfstandig of in tweetallen starten. Loop rond voor vragen. 

Als de tijd krap is: laat studenten alleen de eerste twee stappen van de oefentool doorlopen (persoonsgegevens + loongegevens invullen). Het gaat om het wegnemen van drempelvrees, niet om een volledige simulatie.

Vragen na oefening

• Was het makkelijker of moeilijker dan je vooraf dacht?
  
• Welke stap vond je lastig?
  
• Welke gegevens moest je erbij pakken?
  
• Waar zou je hulp zoeken als je dit thuis niet begrijpt?
  
• Denk je dat je dit nu zelf zou durven?
  

Overgang: Jullie hebben het nu zelf geprobeerd. De volgende vraag is belangrijker: wat ga jij met deze kennis doen?

Wat ga jij hierna doen?

Ik ga checken of ik aangifte kan doen

Ik ga mijn loonstrook controleren

Ik heb dit al gedaan

Ik weet nog niet wat mijn eerste stap is

Wat ga jij hierna doen?

Dit is bewust het laatste inhoudelijke moment vóór de samenvatting. 

Laat de resultaten kort zien en vraag een paar studenten die "ik ga checken..." kozen wat hun eerste concrete stap is. Het gaat om een kleine, haalbare eerste stap, niet om de hele aangifte in één keer af te ronden.

Vragen:

• Wat is de kleinste eerste stap die je kunt zetten?
  
• Wanneer ga je dat doen?
  
• Wat kan ervoor zorgen dat je het vergeet?
  
• Wie kan helpen als je vastloopt?

Koppel er een concrete reminder aan, bijvoorbeeld: check over 2 weken bij jezelf: heb je die stap gezet?

Overgang: Voordat we verdergaan, nog even de belangrijkste punten op een rij.

Tips

✅	Check je uren. Kloppen de uren die je gewerkt hebt met wat er op je loonstrook staat?
✅	Loonheffingskorting maar bij één werkgever.
✅	Controleer je vakantiegeld en opgebouwde vakantie-uren: Ook dat zijn arbeidsvoorwaarden waar je recht op hebt.
✅	Belasting terugvragen: Je kunt tot 5 jaar terug belastingaangifte doen. Zo kun je zien of je geld terugkrijgt.
✅	Bewaar je loonstroken en jaaropgave: Handig voor belastingaangifte en om je salaris te controleren.

Tips

Loop de tips kort door.

Dit is een goed moment om terug te verwijzen naar slide 1 (Weet je nog je schatting? Nu weet je in elk geval hoe je dat zelf kan checken.).

Welke check uit deze lijst deed jij vóór vandaag nog niet?

Je kunt hier eventueel als afsluiting nog hun eigen loonstrook laten openen om de tips te checken.

Overgang: Afsluiting of overgang naar volgende keuzeonderwerp

Criminaliteit & fraude

Crypto

Geld (uit)lenen:
Wat kost het?

Beleggen

Bijna 18: 

Wat nu?

Zelfstandig ondernemen

Keuzeonderwerpen

Door naar 'Gouden tips en afsluiting'

Keuzeonderwerpen

1. Klik op het keuzeonderwerp dat tijdens de vorige les veel stemmen kreeg.
2. Hebben jullie inmiddels 2 of 3 onderwerpen gehad en heb je nog ongeveer 10 minuten de tijd tot het einde van de les? Klik dan op 'Door naar 'Gouden tips en afsluiting'.