H O O F D S T U K 1 · I R A N
1.1
Kennismaking met Iran
Je leert Iran kennen met kaarten, en rekent met schaal en bevolkingsdichtheid.
Gemaakt bij De Geo 1 havo/vwo, 10e editie
H O O F D S T U K 1 · I R A N
1.1
Kennismaking met Iran
Je leert Iran kennen met kaarten, en rekent met schaal en bevolkingsdichtheid.
Gemaakt bij De Geo 1 havo/vwo, 10e editie
Welkom bij Iran. Laat de foto zien: de Sjeik Lotfollah-moskee in Isfahan. Vraag wat de klas al van Iran weet. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: sina drakhshani / Unsplash
1.1
Kennismaking met Iran
Dit leer je
Je kunt een overzichtskaart en een thematische kaart van elkaar onderscheiden.
Je kunt met de schaal van een kaart een werkelijke afstand berekenen.
Je kunt de bevolkingsdichtheid berekenen en uitleggen waarom de bevolking van Iran ongelijk verspreid is.
Lees de drie doelen voor. Aan het eind van de les controleren we ze. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
1.1
Kennismaking met Iran
A C T I V E R E N
Wat weet je al over Iran?
Laat iedereen woorden invullen: bijvoorbeeld woestijn, bergen, Teheran, warm, olie. Noem ook wat de klas niet weet. Het gaat om voorkennis, niet om goed of fout. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
1.1
Kennismaking met Iran
Iran en Nederland
Iran en Nederland hebben allebei een rijke geschiedenis en een gevarieerde bevolking.
Toch zijn er grote verschillen. Iran is veel groter dan Nederland. Nederland is vlak en heeft veel water. Iran is bergachtig en droog.
Iran · een droog, bergachtig gebied
Laat de klas het landschap vergelijken met Nederland: wat is anders? Dit verschil komt straks terug bij de vraag waar de mensen wonen. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: Artin Bakhan / Unsplash
1.1
Kennismaking met Iran
Twee soorten kaarten
Overzichtskaart
Een overzichtskaart geeft een algemeen beeld van een gebied.
Je ziet er bijvoorbeeld steden, rivieren en bergen op. Handig voor een eerste indruk van een land.
Thematische kaart
Een thematische kaart laat informatie over één onderwerp zien, zoals het klimaat of de bevolkingsdichtheid.
Handig als je iets wilt weten, zoals waar de meeste mensen wonen.
Het verschil: een overzichtskaart toont veel soorten dingen, een thematische kaart toont één thema. De volgende twee dia's laten er van allebei een zien. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
1.1
Kennismaking met Iran
Overzichtskaart van Iran
Iran · provincies en vijf grote steden
L E G E N D A
1
2
3
4
5
1
Teheran, de hoofdstad
2
Mashhad, in het noordoosten
3
Isfahan, in het midden
4
Shiraz, in het zuiden
5
Tabriz, in het noordwesten
Op een overzichtskaart staan verschillende soorten dingen: grenzen en steden.
Dit is een overzichtskaart: grenzen en steden, geen thema. Wijs de steden aan; ze komen terug bij de bevolkingsspreiding. De kaart is vooral een eerste indruk van het land. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: Morwen en Roozbeh Pournader, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons
1.1
Kennismaking met Iran
Thematische kaart: bevolkingsdichtheid
Iran · bevolkingsdichtheid, 2004
L E G E N D A
Oranje en rood: veel mensen per km²
Grijs en wit: weinig mensen per km²
Deze kaart toont maar één thema: hoeveel mensen waar wonen.
Dit is een thematische kaart. Laat de klas zien welke delen donker zijn en welke licht. Oranje en rood zijn de dichtbevolkte gebieden, grijs en wit de lege.± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: Siamax, publiek domein, via Wikimedia Commons
Welk soort kaart is dit?
1.1
Kennismaking met Iran
V R A A G 1
Overzichtskaart
Thematische kaart
Kaart van het klimaat in Iran
Kaart met steden en rivieren van Nederland
Kaart van de neerslag in Europa
Kaart met bergen en hoofdsteden van Azië
Overzichtskaart: steden, rivieren, bergen en hoofdsteden door elkaar. Thematisch: één onderwerp, hier klimaat en neerslag. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
1.1
Kennismaking met Iran
V R A A G 2
Welke kaart is een thematische kaart? (meerdere antwoorden goed)
De gemiddelde temperatuur in Europa
De wegen en rivieren van Nederland
De hoofdsteden van de wereld
De bevolkingsdichtheid van Frankrijk
Goed zijn A en D: elk toont één onderwerp. B en C zijn overzichtskaarten: ze laten verschillende dingen zien. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
1.1
Kennismaking met Iran
V A A R D I G H E I D K A A R T L E Z E N
Om een kaart te lezen kijk je naar vier dingen:
Titel: waar de kaart over gaat. Legenda: wat kleuren en symbolen betekenen.
Schaal: hoe afstanden op de kaart zich verhouden tot de werkelijkheid. Windroos: de richtingen, zoals noord.
Topografie is de plaatsen en gebieden op de kaart: steden, rivieren en bergen.
Pak de twee kaarten van net erbij: wat is de titel, wat zegt de legenda? De windroos heet ook wel noordpijl. Topografie is dus het weten waar dingen liggen. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
Vul de juiste woorden in.
De legenda legt kleuren en symbolen uit, de schaal laat afstanden berekenen en de windroos wijst de richtingen aan.
1.1
Kennismaking met Iran
V R A A G 3
Legenda, schaal, windroos. De titel zegt waar de kaart over gaat; topografie is geen onderdeel van de kaart maar het weten waar plaatsen liggen. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
1.1
Kennismaking met Iran
V A A R D I G H E I D A F S T A N D B E R E K E N E N
Schaal 1 : 5.000.000: 1 cm op de kaart is 5.000.000 cm in het echt, dus 50 km.
Teheran en Isfahan liggen op die kaart ongeveer 6,8 cm van elkaar.
6,8 × 50 km = 340 km in werkelijkheid.
Meet dus op de kaart, vermenigvuldig met de schaal en reken om naar kilometers.
Dit is een rekenvoorbeeld met kaartschaal 1 : 5.000.000; de werkelijke afstand tussen de twee steden is ongeveer 340 km. 5.000.000 cm = 50.000 m = 50 km. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
1.1
Kennismaking met Iran
V R A A G 4
Schaal 1 : 1.000.000. Twee steden liggen 7 cm uit elkaar. Hoeveel km is dat?
7 × 1.000.000 cm = 7.000.000 cm = 70 km. Wie 7 km zegt, heeft verkeerd omgerekend: 1.000.000 cm is 10 km, niet 1 km. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
1.1
Kennismaking met Iran
Waar wonen de mensen?
De bevolkingsspreiding is hoe de mensen over een gebied verdeeld zijn.
In Iran is die heel ongelijk. De meeste mensen wonen in steden zoals Teheran, Mashhad en Isfahan, in vruchtbare gebieden met water. In woestijnen en bergen woont bijna niemand: water en landbouw zijn daar lastig.
Isfahan, Iran · het Naqsh-e Jahan-plein in een grote stad
Terug naar de thematische kaart van de bevolkingsdichtheid: de donkere delen zijn de plekken met water en steden. Het klimaat is de belangrijkste factor. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: Ali HSFT / Unsplash
1.1
Kennismaking met Iran
V A A R D I G H E I D R E K E N E N
De bevolkingsdichtheid is het gemiddelde aantal mensen per km².
Deel het aantal inwoners door de oppervlakte.
Voorbeeld: een stad met 1.000.000 inwoners en 500 km².
1.000.000 : 500 = 2.000 inwoners per km²
Verschil met bevolkingsspreiding: spreiding is waar mensen wonen, dichtheid is het aantal per km². ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
1.1
Kennismaking met Iran
V R A A G 5
Een gebied heeft 3.000 inwoners en een oppervlakte van 20 km². Wat is de bevolkingsdichtheid?
60 inwoners per km²
150 inwoners per km²
600 inwoners per km²
3.000 inwoners per km²
3.000 : 20 = 150. Wie 60 000 rekent heeft vermenigvuldigd in plaats van gedeeld. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
1.1
Kennismaking met Iran
V R A A G 6
Zet de stappen in de goede volgorde: de afstand tussen twee steden berekenen.
Eerst meten, dan de schaal lezen, vermenigvuldigen, en omrekenen (100.000 cm is 1 km). ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
1.1
Kennismaking met Iran
V R A A G 7
Leg uit waarom de bevolkingsspreiding in Iran ongelijk is.
Model: de meeste mensen wonen in steden in vruchtbare gebieden waar water is. Grote delen van Iran zijn woestijn of bergen, waar het moeilijk is om aan water te komen en landbouw te bedrijven. Daar woont bijna niemand. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
1.1
Kennismaking met Iran
Begrippen
Overzichtskaart
algemeen beeld van een gebied
Thematische kaart
kaart over één onderwerp
Titel
zegt waar de kaart over gaat
Legenda
verklaart kleuren en symbolen
Schaal
afstand op kaart tegenover echt
Windroos
geeft de richtingen aan
Topografie
waar plaatsen en gebieden liggen
Bevolkingsspreiding
hoe mensen over een gebied wonen
Bevolkingsdichtheid
aantal mensen per km²
Loop de begrippen langs en laat de klas zelf een voorbeeld noemen. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash