Rugklachten


13-02-2026

Triage
Rugklachten

BOL 1

1 / 36
volgende
Slide 1: Slide
newEditorWelzijnMBOStudiejaar 1

In deze les zitten 36 slides, met interactieve quiz en tekstslides.

time-iconLesduur is: 90 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les


13-02-2026

Triage
Rugklachten

BOL 1

Hoe zit je erbij vandaag?

Lesinhoud

  • Bekijken ingangsklacht Rugpijn

  • Achtergondinformatie

  • Zelfzorgadviezen

  • Veelvoorkomende ziektebeelden

  • Indien nog tijd : oefenen!


Bekijken ingangsklacht

Rugpijn

Noem eens wat oorzaken van rugklachten

Achtergrondinformatie

We onderscheiden verschillende soorten rugklachten :


  • Acute rugklachten

  • Sub - acute rugklachten

  • Chronische rugklachten

Koppel de juiste fase ( Acuut, Sub-Acuut en Chronisch ) aan de juiste duur van de klachten

klachten langer dan 12 weken

klachten korter dan 6 weken

klachten tussen de 6 en 12 weken

Acute fase

Sub-Acute fase

Chronische fase

Acute rugklachten

Wat zijn acute rugklachten?


  • Lage‑rugpijn die plotseling ontstaat

  • Klachten bestaan korter dan 6 weken

  • In >90% van de gevallen aspecifiek
    (geen duidelijke lichamelijke oorzaak)

Acute rugklachten

Typische kenmerken van acute rugklachten


  • Pijn in de lage rug

  • Soms uitstraling naar bil of bovenbeen

  • Bewegingsbeperking door pijn of spierspanning

  • Vaak gunstig beloop: herstel binnen enkele weken

Acute rugklachten

Meest voorkomende oorzaken


  • Spierverkramping of overbelasting

  • Verkeerde houding of plotselinge beweging

  • Langdurig zitten of tillen

  • Soms geen duidelijke aanleiding

Sub - acute rugklachten

Wat zijn subacute rugklachten?


  • Lage‑rugpijn die langer dan 6 weken bestaat

  • Maar korter dan 12 weken

  • Nog steeds vaak aspecifiek

  • Herstel duurt langer dan verwacht,
    maar prognose blijft gunstig

Sub - acute rugklachten

Typische kenmerken van sub - acute rugklachten


  • Klachten blijven langer aanwezig dan verwacht

  • Pijn wisselt vaak in intensiteit

  • Soms lichte beperkingen in werk of
    dagelijkse activiteiten

  • Mogelijke angst voor beweging of onzekerheid
    over herstel

Sub - acute rugklachten

Waarom houden klachten langer aan?


  • Langdurige spierspanning

  • Onvoldoende herstel door belasting

  • Onzekerheid of angst om te bewegen

  • Onhandige compensatiebewegingen

  • Soms psychosociale factoren (stress, werkdruk)

Chronische rugklachten

Wat zijn chronische rugklachten?


  • Lage‑rugpijn die langer dan 12 weken bestaat

  • Vaak nog steeds aspecifiek

  • Klachten kunnen wisselend aanwezig zijn

  • Meestal geen ernstige lichamelijke oorzaak

Chronische rugklachten

Typische kenmerken van chronische rugklachten


  • Klachten wisselen in intensiteit

  • Pijn kan terugkerend of continu zijn

  • Beperkingen in werk, sport of dagelijkse activiteiten

  • Soms angst voor bewegen of vermijdingsgedrag

  • Psychosociale factoren spelen vaak mee

Chronische rugklachten

Waarom worden klachten chronisch?


  • Langdurige spierspanning

  • Onhandige compensatiebewegingen

  • Onzekerheid of angst om te bewegen

  • Stress, werkdruk, slaaptekort

  • Onvoldoende balans tussen belasting en belastbaarheid

  • Soms onvoldoende begeleiding in eerdere fases

Samenvattend

1

Eens

2

Oneens

Bij acute lage rugpijn is het belangrijk om veel rust te nemen,

bijvoorbeeld veel op bed liggen, en weinig te bewegen.

Zelfzorgadviezen

Waarom zelfzorg werkt


  • Bevordert herstel

  • Voorkomt onnodige zorgvragen

  • Geeft patiënt regie

  • Vermindert angst en onzekerheid

  • Past bij het natuurlijke beloop: meestal herstel binnen weken

Zelfzorgadviezen

Wat kan de patiënt zelf doen?


  • Blijven bewegen: dagelijkse activiteiten voortzetten, niet te veel rust

  • Afwisselen van houding: niet te lang zitten of staan, regelmatig pauzes

  • Warmte: warme douche, kruik of warmtekussen ontspant spieren

  • Slim tillen en bewegen: dicht bij het lichaam tillen, niet draaien

  • Pijnstilling indien nodig (volgens advies huisarts/apotheek) om bewegen makkelijker te maken

    Rust roest: te veel rust vertraagt herstel

Veelvoorkomende ziektebeelden

  • Aneurysma 

  • Cauda equinasyndroom 

  • Niersteenkoliek 

  • HNP (hernia nuclei pulposi) 

  • Urineretentie 

  • Osteoporotische inzakkingsfractuur (botontkalking)

  • Wervelmetastase

Combineer de klachten met het juiste ziektebeeld

Zeer hevige pijn + zweten/grauwe kleur.

Heftige flankpijn, rusteloos,

Rijbroekgebied doof + plasproblemen.

Niersteenkoliek

Aneurysma

Cauda equina syndroom

Een aneurysma is een verwijding van de aorta. 


Hoe groter deze verwijding, hoe groter de kans op barsten. 

  • Zeer hevige pijn

  • Meestal vegetatief (misselijk, zweten, grauwe kleur). 

  • Rugpijn kan ook een uiting zijn van een scheurend aneurysma. 

Dit ziektebeeld heeft een zeer slechte prognose.

Aneurysma

  • De cauda equina is de bundel zenuwen onderaan het ruggenmerg, vanaf ongeveer L1–L2.

  • Druk op deze zenuwen (cauda‑equinasyndroom) kan leiden tot:

  • Blaasproblemen: incontinentie of urineretentie

  • Gevoelsverlies in het rijbroekgebied (perineum, genitaliën, binnenzijde dijen)

  • Uitvalsverschijnselen in benen of rondom de genitaliën

  • Dit is een medische spoedsituatie. ( U2)

Cauda equina syndroom

Kenmerkende pijn bij niersteenaanval



  • Heftige, stekende flankpijn die acuut begint

  • Pijn straalt vaak uit naar lies en balzak

  • Patiënt is rusteloos en heeft bewegingsdrang

  • Vaak misselijk of moet braken

Niersteenkoliek

  • Een tussenwervelschijf puilt uit en drukt op een zenuwwortel

  • Geeft uitstralende pijn in het gebied van die zenuw

  • Hoesten, niezen, persen verergeren de pijn

  • Bij veel druk kunnen uitvalsverschijnselen ontstaan:

    • Gevoelsstoornissen

    • Krachtsverlies

  • Hernia in de nek → klachten in armen

  • Hernia in de lage rug → klachten in benen

Hernia Nuclei Pulposi

  • Urineretentie = niet (goed) kunnen plassen bij een volle blaas

  • Je kunt de blaas niet spontaan legen of niet volledig leegplassen

  • Kan acuut ontstaan (plots) of geleidelijk (chronisch)

  • Komt voor bij mannen én vrouwen

Kernboodschap: een volle blaas die niet geleegd kan worden is altijd reden voor beoordeling door de huisarts.

Urineretentie

  • Inzakkingsfractuur = een wervel die inzakt

  • Geeft plotselinge, hevige rugpijn

  • Ontstaat vaak door osteoporose (broze botten)

  • Pijn verergert bij bewegen of belasten

Osteoporotische inzakkingsfractuur

  • Metastase = uitzaaiing van een tumor

  • Metastasen in de wervels kunnen neurologische uitval geven, vaak in beide benen

  • Pijn is ’s nachts erger, maar neemt zelden toe door bewegen

  • Verdachte factoren:

    • Leeftijd >50 jaar

    • Voorgeschiedenis met kanker

  • Nieuwe rugpijn zonder eerdere rugklachten

Wervel metastase

Oefencasus


Jan, 42 jaar Jan krijgt plots lage rugpijn na het bukken om iets op te rapen. De pijn zit vooral in de onderrug, geen uitstraling. Hij kan lopen, maar voorzichtig. Geen koorts, geen uitval, geen plasproblemen.

Vraag aan studenten:
Welke adviezen geef je? Is een afspraak nodig?

Oefencasus

Fatima, 36 jaar Rugpijn sinds 7 weken. Geen uitstraling, geen rode vlaggen. Ze werkt als kapster en merkt dat lang staan zwaar is. Ze is onzeker of ze niet “iets kapot maakt”.

Vraag: Hoe leg je uit dat bewegen veilig is? Wat adviseer je?

Oefencasus

Sanne, 55 jaar Sinds twee dagen hevige lage rugpijn met uitstraling naar beide benen. Vandaag merkt ze dat ze geen gevoel heeft in het gebied rond de genitaliën en binnenkant van de dijen. Ze kan niet goed plassen.

Vraag: Wat doe je?

Oefencasus

Rachid, 29 jaar Acuut ontstane, stekende pijn in de rechterflank. Hij is rusteloos, loopt rondjes, kan geen houding vinden. Pijn straalt uit naar de lies en balzak. Misselijk, bijna braken.

Vraag: Past dit bij rugpijn of iets anders? Wat is jouw vervolgstap?

Oefencasus

Dhr. Peters, 67 jaar Nieuwe rugpijn sinds 3 weken. De pijn is ’s nachts erger en houdt hem wakker. Geen toename bij bewegen. Hij heeft in het verleden prostaatkanker gehad. Sinds gisteren voelt hij tintelingen in beide benen.


Vraag: Waarom is dit een rode vlag? Wat doe je?

Bedankt

voor jullie aandacht