13-02-2026
Triage
Rugklachten
BOL 1
13-02-2026
Triage
Rugklachten
BOL 1
Hoe zit je erbij vandaag?
Lesinhoud
Bekijken ingangsklacht Rugpijn
Achtergondinformatie
Zelfzorgadviezen
Veelvoorkomende ziektebeelden
Indien nog tijd : oefenen!
Bekijken ingangsklacht
Rugpijn
Noem eens wat oorzaken van rugklachten
Achtergrondinformatie
We onderscheiden verschillende soorten rugklachten :
Acute rugklachten
Sub - acute rugklachten
Chronische rugklachten
Koppel de juiste fase ( Acuut, Sub-Acuut en Chronisch ) aan de juiste duur van de klachten
klachten langer dan 12 weken
klachten korter dan 6 weken
klachten tussen de 6 en 12 weken
Acute fase
Sub-Acute fase
Chronische fase
Acute rugklachten
Wat zijn acute rugklachten?
Lage‑rugpijn die plotseling ontstaat
Klachten bestaan korter dan 6 weken
In >90% van de gevallen aspecifiek
(geen duidelijke lichamelijke oorzaak)
Acute rugklachten
Typische kenmerken van acute rugklachten
Pijn in de lage rug
Soms uitstraling naar bil of bovenbeen
Bewegingsbeperking door pijn of spierspanning
Vaak gunstig beloop: herstel binnen enkele weken
Acute rugklachten
Meest voorkomende oorzaken
Spierverkramping of overbelasting
Verkeerde houding of plotselinge beweging
Langdurig zitten of tillen
Soms geen duidelijke aanleiding
Sub - acute rugklachten
Wat zijn subacute rugklachten?
Lage‑rugpijn die langer dan 6 weken bestaat
Maar korter dan 12 weken
Nog steeds vaak aspecifiek
Herstel duurt langer dan verwacht,
maar prognose blijft gunstig
Sub - acute rugklachten
Typische kenmerken van sub - acute rugklachten
Klachten blijven langer aanwezig dan verwacht
Pijn wisselt vaak in intensiteit
Soms lichte beperkingen in werk of
dagelijkse activiteiten
Mogelijke angst voor beweging of onzekerheid
over herstel
Sub - acute rugklachten
Waarom houden klachten langer aan?
Langdurige spierspanning
Onvoldoende herstel door belasting
Onzekerheid of angst om te bewegen
Onhandige compensatiebewegingen
Soms psychosociale factoren (stress, werkdruk)
Chronische rugklachten
Wat zijn chronische rugklachten?
Lage‑rugpijn die langer dan 12 weken bestaat
Vaak nog steeds aspecifiek
Klachten kunnen wisselend aanwezig zijn
Meestal geen ernstige lichamelijke oorzaak
Chronische rugklachten
Typische kenmerken van chronische rugklachten
Klachten wisselen in intensiteit
Pijn kan terugkerend of continu zijn
Beperkingen in werk, sport of dagelijkse activiteiten
Soms angst voor bewegen of vermijdingsgedrag
Psychosociale factoren spelen vaak mee
Chronische rugklachten
Waarom worden klachten chronisch?
Langdurige spierspanning
Onhandige compensatiebewegingen
Onzekerheid of angst om te bewegen
Stress, werkdruk, slaaptekort
Onvoldoende balans tussen belasting en belastbaarheid
Soms onvoldoende begeleiding in eerdere fases
Samenvattend
Eens
Oneens
Bij acute lage rugpijn is het belangrijk om veel rust te nemen,
bijvoorbeeld veel op bed liggen, en weinig te bewegen.
Zelfzorgadviezen
Waarom zelfzorg werkt
Bevordert herstel
Voorkomt onnodige zorgvragen
Geeft patiënt regie
Vermindert angst en onzekerheid
Past bij het natuurlijke beloop: meestal herstel binnen weken
Zelfzorgadviezen
Wat kan de patiënt zelf doen?
Blijven bewegen: dagelijkse activiteiten voortzetten, niet te veel rust
Afwisselen van houding: niet te lang zitten of staan, regelmatig pauzes
Warmte: warme douche, kruik of warmtekussen ontspant spieren
Slim tillen en bewegen: dicht bij het lichaam tillen, niet draaien
Pijnstilling indien nodig (volgens advies huisarts/apotheek) om bewegen makkelijker te maken
Rust roest: te veel rust vertraagt herstel
Veelvoorkomende ziektebeelden
Aneurysma
Cauda equinasyndroom
Niersteenkoliek
HNP (hernia nuclei pulposi)
Urineretentie
Osteoporotische inzakkingsfractuur (botontkalking)
Wervelmetastase
Combineer de klachten met het juiste ziektebeeld
Zeer hevige pijn + zweten/grauwe kleur.
Heftige flankpijn, rusteloos,
Rijbroekgebied doof + plasproblemen.
Niersteenkoliek
Aneurysma
Cauda equina syndroom
Een aneurysma is een verwijding van de aorta.
Hoe groter deze verwijding, hoe groter de kans op barsten.
Zeer hevige pijn
Meestal vegetatief (misselijk, zweten, grauwe kleur).
Rugpijn kan ook een uiting zijn van een scheurend aneurysma.
Dit ziektebeeld heeft een zeer slechte prognose.
Aneurysma
De cauda equina is de bundel zenuwen onderaan het ruggenmerg, vanaf ongeveer L1–L2.
Druk op deze zenuwen (cauda‑equinasyndroom) kan leiden tot:
Blaasproblemen: incontinentie of urineretentie
Gevoelsverlies in het rijbroekgebied (perineum, genitaliën, binnenzijde dijen)
Uitvalsverschijnselen in benen of rondom de genitaliën
Dit is een medische spoedsituatie. ( U2)
Cauda equina syndroom
Kenmerkende pijn bij niersteenaanval
Heftige, stekende flankpijn die acuut begint
Pijn straalt vaak uit naar lies en balzak
Patiënt is rusteloos en heeft bewegingsdrang
Vaak misselijk of moet braken
Niersteenkoliek
Een tussenwervelschijf puilt uit en drukt op een zenuwwortel
Geeft uitstralende pijn in het gebied van die zenuw
Hoesten, niezen, persen verergeren de pijn
Bij veel druk kunnen uitvalsverschijnselen ontstaan:
Gevoelsstoornissen
Krachtsverlies
Hernia in de nek → klachten in armen
Hernia in de lage rug → klachten in benen
Hernia Nuclei Pulposi
Urineretentie = niet (goed) kunnen plassen bij een volle blaas
Je kunt de blaas niet spontaan legen of niet volledig leegplassen
Kan acuut ontstaan (plots) of geleidelijk (chronisch)
Komt voor bij mannen én vrouwen
Kernboodschap: een volle blaas die niet geleegd kan worden is altijd reden voor beoordeling door de huisarts.
Urineretentie
Inzakkingsfractuur = een wervel die inzakt
Geeft plotselinge, hevige rugpijn
Ontstaat vaak door osteoporose (broze botten)
Pijn verergert bij bewegen of belasten
Osteoporotische inzakkingsfractuur
Metastase = uitzaaiing van een tumor
Metastasen in de wervels kunnen neurologische uitval geven, vaak in beide benen
Pijn is ’s nachts erger, maar neemt zelden toe door bewegen
Verdachte factoren:
Leeftijd >50 jaar
Voorgeschiedenis met kanker
Nieuwe rugpijn zonder eerdere rugklachten
Wervel metastase
Oefencasus
Jan, 42 jaar Jan krijgt plots lage rugpijn na het bukken om iets op te rapen. De pijn zit vooral in de onderrug, geen uitstraling. Hij kan lopen, maar voorzichtig. Geen koorts, geen uitval, geen plasproblemen.
Vraag aan studenten:
Welke adviezen geef je? Is een afspraak nodig?
Oefencasus
Fatima, 36 jaar Rugpijn sinds 7 weken. Geen uitstraling, geen rode vlaggen. Ze werkt als kapster en merkt dat lang staan zwaar is. Ze is onzeker of ze niet “iets kapot maakt”.
Vraag: Hoe leg je uit dat bewegen veilig is? Wat adviseer je?
Oefencasus
Sanne, 55 jaar Sinds twee dagen hevige lage rugpijn met uitstraling naar beide benen. Vandaag merkt ze dat ze geen gevoel heeft in het gebied rond de genitaliën en binnenkant van de dijen. Ze kan niet goed plassen.
Vraag: Wat doe je?
Oefencasus
Rachid, 29 jaar Acuut ontstane, stekende pijn in de rechterflank. Hij is rusteloos, loopt rondjes, kan geen houding vinden. Pijn straalt uit naar de lies en balzak. Misselijk, bijna braken.
Vraag: Past dit bij rugpijn of iets anders? Wat is jouw vervolgstap?
Oefencasus
Dhr. Peters, 67 jaar Nieuwe rugpijn sinds 3 weken. De pijn is ’s nachts erger en houdt hem wakker. Geen toename bij bewegen. Hij heeft in het verleden prostaatkanker gehad. Sinds gisteren voelt hij tintelingen in beide benen.
Vraag: Waarom is dit een rode vlag? Wat doe je?
Bedankt
voor jullie aandacht