Sepsis: herkennen, behandelen en nazorg

• newEditor

Sepsis: herkennen, behandelen en nazorg

Leerdoel van deze les

Aan het einde van deze les kun je uitleggen wat sepsis is, symptomen en oorzaken noemen, behandelingen beschrijven en het belang van vroege herkenning en nazorg toelichten.

Wat is sepsis?

Sepsis is een ernstige reactie van het lichaam op een infectie, waarbij organen beschadigd kunnen raken.

Dit kan levensbedreigend zijn en snelle behandeling is noodzakelijk.

Oorzaken van sepsis

Meestal bacteriën, soms virussen, schimmels of parasieten. Een infectie loopt uit de hand, het afweersysteem reageert te heftig.

Wat verhoogd de kans op het krijgen van een sepsis?

- Chemotherapie - Diabetes - Veel alcohol - Geen milt meer

Voorbeelden

- Verminderde afweer - Oudere leeftijd - Chronische ziekte - Recent geopereerd - Katheter of infuus

Risicofactoren

Hoe herken je sepsis?

Belangrijkste vitale functies bij sepsis

1. Ademhaling (AH / RR)

• Verhoogd: > 22 ademhalingen per minuut

• Patiënt kan kortademig zijn

2. Hartslag (pols / HF)

• Verhoogd: > 90–100 slagen per minuut

• Vaak een teken dat het lichaam in stress is

3. Bloeddruk (RR)

• Verlaagd: systolisch < 100 mmHg

• Kan wijzen op beginnende shock

4. Temperatuur

• Verhoogd: > 38°C (koorts)

• Of juist verlaagd: < 36°C (ondertemperatuur!)
  👉 Beide kunnen bij sepsis voorkomen

5. Bewustzijn

• Veranderd: verwardheid, sufheid, verminderd alertheid

• 
  

6. Urineproductie

• Verminderd (oligurie)

• Kan wijzen op nierproblemen door sepsis

Wat is een septische shock?

Bij een septische shock is de bloeddruk gevaarlijk laag. De organen krijgen onvoldoende bloed en zuurstof. Dit is levensbedreigend.

Gevolgen van septische shock

• Het lichaam raakt “overactief”: Cytokinen = “immuunsysteem-berichten”: ze vertellen je immuuncellen wat ze moeten doen. Bij sepsis gaat dat berichtensysteem te hard en te veel.

• Gevolg:

  • Bloedvaten verwijden → lage bloeddruk → minder bloed naar organen

  • Doorlaatbaarheid van vaten neemt toe → vocht lekt naar weefsels → oedeem

  • Stollingssysteem raakt verstoord → kleine bloedpropjes in organen, terwijl elders bloedingen kunnen ontstaan

• Organen krijgen te weinig zuurstof en voedingsstoffen → orgaanschade

Onderzoek en diagnose

Vroege herkenning en beoordeling:

• Gebruik EWS Early warningscore

• Snelle beoordeling van vitale functies en organen (hart, nieren, longen, CNS)

• Identificeer de bron van infectie

Acute maatregelen (binnen 1 uur)

1. Oxygenatie en ademhaling

   • Geef zuurstof bij SpO₂ < 94% (minder bij COPD)

   • Monitor ademhaling en saturatie

2. Bloeddruk / circulatie

   • Start intraveneuze vocht toediening (vaak NACL)

   • Bij onvoldoende respons: vasopressor (meestal noradrenaline) bloeddruk omhoog te krijgen

3. Antibiotica

   • Start breed-spectrum antibiotica zo snel mogelijk, liefst binnen 1 uur

   • Pas later aan op basis van kweekuitslagen

4. Diagnostiek

   • Neem bloedkweken vóór antibiotica (als dit niet te veel tijd kost)

   • Beeldvorming indien bronbestrijding nodig

Bronbestrijding

• Indien mogelijk, verwijder of behandel de infectiebron:

• 
  

  • Abces drainage

  • Verwijder geïnfecteerd kathetermateriaal

  • Chirurgische ingreep indien nodig

Monitoring

• Frequent vitale functies meten

• Urineproductie en vochtbalans meten

• Labwaarden: lactaat, creatinine, CRP, bloedkweken

• Her-evalueer respons op therapie

Vooruitzichten en herstel

Sepsis is ernstig: 1 op de 4 mensen overlijdt eraan. Herstel kan lang duren en restklachten komen vaak voor.

Restklachten na sepsis

Klachten zoals vermoeidheid, spierzwakte, pijn, slechte eetlust, verminderde weerstand, geheugenproblemen en stemmingsklachten komen veel voor.

Verpleegkundige interventies

• EWS-score regelmatig afnemen (minimaal elke 4 uur, vaker bij achteruitgang)

• Vitale functies continu controleren: RR, HF, BP, SpO₂, temperatuur, bewustzijn

• Urineproductie bijhouden (urimeter)

• Laboratoriumwaarden opvolgen: lactaat, creatinine, CRP, bloedkweken

Vroege herkenning

Verpleegkundige interventies

Bronbestrijding

• Ondersteunen bij drainage van abcessen, verwijdering geïnfecteerde katheters of wondzorg

• Voorbereiden van patiënt op chirurgische ingreep indien nodig

---

Ondersteuning van het welzijn van de patiënt

• Bewustzijnstoestand observeren: verwardheid of sufheid signaleren

• Pijnmanagement en comfort bevorderen

• Psychologische ondersteuning bij angst en onrust

• Communicatie met familie over toestand en behandelingsplan

Meer informatie

Sepsis | Sepsis Nederland