Eerste hulp bij alcohol en drugs
Eerste hulp bij alcohol en drugs
Onderdelen in deze les
Eerste hulp bij alcohol en drugs
Wat weet jij al over alcohol en drugs?
Leerdoel
Aan het eind van deze les kun je :
Uitleggen welke soorten alcohol en drugs er zijn en welke effecten deze middelen op het lichaam hebben.
Herkennen welke signalen en gezondheidsproblemen kunnen optreden bij overmatig alcohol- of drugsgebruik.
Toepassen van de ABCDE-methodiek bij de eerste beoordeling van een slachtoffer onder invloed van alcohol of drugs.
Beschrijven en uitvoeren welke eerstehulpmaatregelen nodig zijn en wanneer professionele hulp moet worden ingeschakeld.
Achtergrond: waarom is dit onderwerp belangrijk?
Het aantal incidenten met alcohol en drugs neemt toe, vooral onder jongeren en bij evenementen. Kennis van eerste hulp is cruciaal om ernstige gezondheidsproblemen te voorkomen.
Drie hoofdgroepen van drugs
Drugs worden ingedeeld op effect:
stimulerend,
verdovend
bewustzijnsveranderend.
Sommige hebben meerdere effecten.
Stimulerende middelen (uppers)
Cafeïne in koffie, Ritalin bij ADHD.
Kenmerken
Voorbeelden
Geven energie, verhogen hartslag en alertheid.
Voorbeelden:
nicotine, speed, cocaïne, cafeïne, XTC.
Verdovende middelen (downers)
Opvallend
Alcohol wordt vaak onderschat als drug.
Kenmerken
Werken kalmerend, verminderen angst, spierontspanning.
Voorbeelden:
alcohol, morfine, heroïne, GHB.
Bewustzijnsveranderende middelen
Kunnen paniek of psychose uitlokken.
Risico's
Kenmerken
Zorgen voor andere waarneming, hallucinaties, stemmingswisselingen.
Voorbeelden:
wiet, paddo’s, LSD, XTC.
Combinatiegebruik
Drugs combineren is riskant en vergroot kans op ernstige gezondheidsproblemen. Stimulerend + verdovend werken elkaar tegen.
Algemene gezondheidsverstoringen
Denk aan stoornissen in bewustzijn, ademhaling, hartslag en temperatuurregulatie bij overmatig gebruik van alcohol of drugs.
Stoornissen per systeem
Slaperigheid, sufheid of bewusteloosheid. Ademhaling kan oppervlakkig of onregelmatig worden.
Hartslag en bloeddruk kunnen stijgen of dalen. Kans op oververhitting of onderkoeling.
Bewustzijn & ademhaling
Circulatie & temperatuur
Maag-darm en gedrag
Misselijkheid, braken en gedragsveranderingen (agressie, psychose of opwinding). Spierkrampen en wazig zien komen vaak voor.
Alarmsignalen: wanneer hulp inschakelen?
Signalen zoals ademhalingsproblemen, pijn op de borst, aanhoudende bewusteloosheid of psychoses vereisen directe professionele hulp.
Eerste hulp: kernpunten
Zorg eerst voor eigen veiligheid. Gebruik de ABCDE-methodiek (luchtweg, ademhaling, circulatie, bewustzijn, temperatuur). Stel gerust.
Overzicht van de ABCDE-stappen
De ABCDE-methode zorgt ervoor dat direct levensbedreigende aandoeningen snel worden herkend en behandeld volgens prioriteit: 'treat first what kills first.'
A: Airway: luchtweg vrijhouden
B: Breathing: ademhaling beoordelen C: Circulation: circulatie controleren D: Disability: bewustzijn testen
E: Exposure: lichaamsinspectie uitvoeren
Stap en betekenis
Belang in de praktijk
A: Airway: Luchtweg vrijmaken
Controleer of de luchtweg vrij is. Kijk of de patiënt kan spreken, inspecteer mond en keel, verwijder obstructies indien nodig. Problemen bij A zijn o.a. verslikking, oedeem of kunstgebit dat losschiet.
B: Breathing: ademhaling beoordelen
Beoordeel ademhalingsfrequentie, diepte en saturatie. Kijk naar symmetrie in borstkasbewegingen. Luister naar longgeluiden, let op bijgeluiden. Ondersteun de ademhaling met zuurstof indien nodig.
C: Circulation: circulatie checken
Meet bloeddruk, pols en controleer op bloedingen. Let op tekenen van shock of hartritmestoornissen. Geef zo nodig infuus of stop ernstige bloedingen direct.
D: Disability: neurologische beoordeling
Test het bewustzijn met de EMV- of AVPU-score. Controleer pupillen, reactie op pijn, glucosewaarde en motorische reactie. Let op tekenen van beroerte, epilepsie of hypoglykemie.
Rust en veiligheid voor slachtoffer
Indien mogelijk: rustige plek met weinig prikkels. Ken iemand het slachtoffer? Laat hem erbij voor geruststelling.
Wat te doen bij bewusteloosheid?
Leg in stabiele zijligging, luchtweg vrijhouden. Controleer ademhaling en bel professionele hulp.
Let op
Probeer te achterhalen wat er gebruikt is, maar ga niet door zakken zoeken.
Handeling
Wat moet je niet doen als hulpverlener
Veroordeel het slachtoffer niet.
Gebruik geen drugstests.
Zorg dat beveiliging niet dominant aanwezig is in de EHBO-ruimte.
Communicatie tijdens incident
Effectieve overdracht aan professionals is essentieel. Gebruik de SBAR-methode voor duidelijkheid.
SBAR: stappenplan
Assessment & Recommendation
Situation & Background
Waarneembare problemen? Wat wil je dat er gebeurt, en hoe snel?
Wie ben je? Wie is het slachtoffer? Wat is het probleem? Wat is de medische voorgeschiedenis?
Waarom SBAR werkt
SBAR zorgt voor gestructureerde communicatie. Hiermee onthouden hulpdiensten alle belangrijke informatie sneller.
Reflectie
Welke signalen van overmatig gebruik kun je nu herkennen? Hoe zorg je voor een veilig verloop van de hulpverlening?
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.
Einde van de les
Je weet nu wat je moet doen bij incidenten met alcohol en drugs. Zorg altijd voor veiligheid, schakel tijdig hulp in en blijf kalm.
