Ethisch argumenteren in de zorgpraktijk
Ethisch argumenteren in de zorgpraktijk
Deze slide heeft geen instructies
Internationaal project --> algemene opmerking
We krijgen in algemene termen terug van onze samenwerkingspartners in Roemenië en België dat hun studenten geen antwoord op hun mails krijgen en daardoor hinder in hun voortgang ondervinden.
Iedere COIL groep checkt nu eerst de mail.
Staan er nog mails open met betrekking tot dit onderwerp dan verwachten wij van jullie dat jullie daar vandaag nog op reageren. Wij verwachten van jullie dat jullie nu en in de toekomst de professionaliteit laten zien die wij als minimaal vereiste voor onze beroepsgroep noodzakelijk achten.
Ik weet dat het lastig checken is maar als het je lukt om een idee te krijgen of er veel onbeantwoorde mails zijn dan hoor ik dat graag verder zonder namen of klas hoor maar ben wel benieuwd naar de omvang van dit 'probleem'.
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoelen
Aan het eind van deze les kun je:
een ethisch standpunt formuleren,
en dit onderbouwen met de SAB-methode,
de onderliggende waarden benoemen,
drogredenen herkennen,
met je samenwerkingsgroep deelnemen aan een lagerhuisdebat over ethisch dilemma.
Deze slide heeft geen instructies
Startvraag
Waarom moet een verpleegkundige zijn morele keuzes kunnen uitleggen?
Think - pair - share
Wat is de SAB-methode?
SAB staat voor Standpunt, Argument, Bewijs.
Deze structuur helpt je om helder en onderbouwd te spreken.
Het SAB-model is een didactische vereenvoudiging van het argumentatiemodel van Toulmin, zoals toegepast in onderwijs en debatdidactiek (o.a. SLO; Nederlands Debat Instituut).
Uitleg SAB-methode
Waarom? (A) Waarop baseer je dit? (B)
Standpunt (S): wat vind je dat er moet gebeuren?
Argument (A) en Bewijs (B):
S:
Een verpleegkundige moet altijd eerlijk zijn tegen de patiënt over behandelgrenzen.
A:
Omdat eerlijkheid nodig is om de autonomie van de patiënt te respecteren (en een stukje wetgeving).
B:
Zonder volledige informatie kan een patiënt geen weloverwogen keuze maken, wat in strijd is met professionele zorgnormen (richtlijnen, beroepscode, protocollen, zorgstandaarden).
Deze slide heeft geen instructies
“Ik vind” is geen argument!
Een standpunt zonder onderbouwing is niet overtuigend. Argumenten en bewijzen maken het verschil.
Deze slide heeft geen instructies
Oefening: formuleer een SAB
Stelling: ‘Bij personeelstekort mag de zorg tijdelijk worden versoberd.’
Je mag het er wel of niet mee eens zijn in de uitwerking
Deze slide heeft geen instructies
Van argument naar waarde
De beroepscode benoemt en onderbouwt onder andere:
Autonomie (zelfbeschikking en informed consent)
Zorgzaamheid en betrokkenheid
Niet-schaden en veiligheid
Rechtvaardigheid (gelijke en eerlijke zorg)
Privacy en vertrouwelijkheid
Professionaliteit en verantwoordelijkheid
We gaan van argument naar waarde omdat ethiek niet gaat over wie het beste argument heeft, maar over welke waarden we bereid zijn te beschermen of op te offeren.
De waarden autonomie, zorgzaamheid, rechtvaardigheid, niet-schaden, privacy en professionaliteit zijn expliciet verankerd in de beroepscode van verpleegkundigen en vormen daarmee een legitiem en officieel ethisch kader voor verpleegkundig handelen.
Naast de beroepscode bestaat er een bio-ethisch denkkader waarin ‘weldoen’ een expliciet principe is. Wat in theorie ‘weldoen’ heet, komt in de beroepscode terug als zorgzaamheid en professioneel handelen.
Van argument naar waarde
Argument
Veiligheid / niet-schaden
(voorkomen dat de patiënt schade oploopt)
Autonomie
(respect voor zelfbeschikking)
“We moeten ons aan het protocol houden, ook al wil de patiënt iets anders.”
“De patiënt moet deze beslissing zelf kunnen nemen.”
Waarde eronder
Een argument gaat over wat je doet of zegt in deze situatie;
een waarde gaat over wat je daarbij moreel wilt beschermen.
Deze slide heeft geen instructies
Welke waarde zit hieronder?
Deze slide heeft geen instructies
Wat is een drogreden?
Een drogreden is een fout in een redenering waardoor iets logisch lijkt, maar het eigenlijk niet is.
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeelden van drogredenen
‘Of we doen alles, of we doen niets voor de patiënt.’
‘De arts zegt dat het zo moet, dus is het goed.’
Beroep op autoriteit
Valse tegenstelling
Deze slide heeft geen instructies
Opdracht: herken en verbeter het argument
Lees het argument en zoek de drogreden. Verbeter het zodat het standhoudt in een ethische dialoog.
“Alle collega’s doen deze handeling zo, dus het zal wel de juiste manier zijn.”
“Jij bent nog maar een student, dus jouw mening over de zorg van deze patiënt telt niet.”
“Een bekende influencer zegt dat dit medicijn werkt, dus het moet waar zijn.”
“Sinds deze patiënt dat supplement gebruikt, voelt hij zich beter, dus het supplement werkt.”
“Jij zegt dat we meer tijd voor patiënten nodig hebben, dus jij wilt dat we minder mensen helpen.”
Deze slide heeft geen instructies
Samen oefenen met casussen
Werk in groepjes en pas de SAB-methode toe op een casus uit de praktijk.
Deze slide heeft geen instructies
Zorgcasus
In een verpleeghuis werkt een verpleegkundige met mevrouw Jansen, een oudere patiënt met dementie. Mevrouw Jansen wil ’s ochtends vaak niet uit bed komen en weigert soms haar medicatie.
Een collega zegt dat je haar moet laten liggen en geen medicatie moet geven als ze weigert.
Een andere collega vindt dat je haar juist moet stimuleren om op te staan en haar medicatie toch moet innemen, omdat dit beter is voor haar gezondheid.
Jouw opdracht (SAB)
Formuleer:
Standpunt → Wat vind jij dat de verpleegkundige moet doen?
Argument → Waarom vind je dat?
Bewijs → Waar baseer je dat op? (bijv. kennis, richtlijnen, ervaring)t
Deze slide heeft geen instructies